ความหลากหลายทางสัณฐานวิทยาและสายพันธุ์ของแอคติโนมัยสิทในข้าวและความสามารถในการสร้างสารส่งเสริมการเจริญของพืช

บทคัดย่อ

เชื้อแอคติโนมัยสิทจำนวน 33 ไอโซเลท แยกได้จากข้าว 3 สายพันธุ์ คือ ข้าวญี่ปุ่น (13 ไอโซเลท) ข้าวไรซ์เบอรรี่(16 ไอโซเลท) และ ข้าวหอมมะลิ 105 (4 ไอโซเลท) โดยในส่วนของเมล็ด ราก ลำต้น และใบ มีปริมาณของเชื้อเท่ากับ 16, 10, 1 และ 6 ไอโซเลทตามลำดับ เมื่อทำการจัดจำแนกชนิดของเชื้อที่แยกได้พบว่าจัดอยู่ในจีนัส Streptomyces, Microbispora และ Pseudonocardia 25, 7 และ 1 ไอโซเลท ตามลำดับ โดยพบจีนัส Pseudonocardia ในส่วนของเมล็ดข้าวพันธุ์ไรซ์เบอรี่เท่านั้น พบจีนัสStreptomyces กระจายในทุกส่วนของข้าวไรซ์เบอรรี่และข้าวญี่ปุ่น ในข้าวหอมมะลิพบเพียงจีนัสเดียวคือ Microbispora โดยพบที่บริเวณรากและใบ ผลการทดสอบการสร้างสารส่งเสริมการเจริญของพืช เชื้อแอคติโนมัยสิทที่แยกได้จากข้าวไรซ์เบอรี่ 4 ไอโซเลท (RBP7, RBP6, RBU3 และ RBU4) สามารถยับยั้งการเจริญของเชื้อ Curvularia ที่แยกได้จากใบข้าวที่เป็นโรคได้ เชื้อทั้ง 4 ไอโซเลทแยกได้จากเมล็ดและจัดอยู่ในจีนัส Streptomyces การทดสอบความสามารถในการยับยั้งเชื้อแบคทีเรียพบว่ามี 3 ไอโซเลทที่สามารถยับยั้งเชื้อแบคทีเรียแกรมบวก (B. subtilis และ Staphylococcus aureus) ได้ ได้แก่ HML2, HML4 และ JPN2 ที่แยกได้รากและใบจากข้าวหอมมะลิ และ รากของข้าวญี่ปุ่น โดยไอโซเลท HML2 และ HML4 จัดอยู่ในจีนัส Microbispora ซึ่งยังมีรายงานการพบสารต้านเชื้อแบคทีเรียจากเชื้อกลุ่มนี้ไม่มากนัก ส่วนไอโซเลท JPN2 จัดอยู่ในจีนัส Streptomyces ซึ่งจากการเปรียบเทียบลำดับเบสของยีน 16S rRNA กับเชื้อในฐานข้อมูล NCBI พบว่ามีความคล้ายคลึงกับ Streptomyces kunmingensis strain NBRC 14463 โดยมีความเหมือน 958เบสจากทั้งหมด 988 เบส คิดเป็น 97% ผลการทดสอบความสามารถในการสร้างสารส่งเสริมการเจริญของพืช 4 รูปแบบได้แก่ การสร้าง siderophore, แอมโมเนีย, Indole-3-acetic acid และ การสลายฟอสเฟต ไม่พบว่ามีเชื้อใดสามารถสร้างสารทั้ง 4 ชนิดได้เลย และมีแอคติโนมัยสิท จำนวน 15 ไอโซเลท สามารถสร้างสารส่งเสริมการเจริญของพืชได้อย่างน้อย 1 ชนิด มีเพียง 1 ไอโซเลทคือ ไอโซเลท JPN9 ที่แยกได้จากข้าวญี่ปุ่นสามารถสร้างสารได้ถึง 3 ชนิด คือ แอมโมเนีย, Indole-3-acetic acid และ การสลายฟอสเฟต ซึ่ง JPN9 เป็นเพียงไอโซเลทเดียวที่สามารถสลายฟอสเฟตได้ โดยมีค่า solubilizer efficiency เท่ากับ 63 ส่วนการทดสอบการสร้าง siderophore มีเพียง 2 ไอโซเลท ที่ให้ผลบวกได้แก่ RBP2 และ RBU2 ไม่พบการงอกของต้นข้าวในชุดควบคุมและชุดที่มีการแช่เมล็ดในสารละลายของเชื้อ RBP1 การแช่เมล็ดในสารละลายเชื้อ RBU2 ให้น้ำหนักรวมของลำต้นและรากเฉลี่ยสูงสุดเท่ากับ 36.90 มิลลิกรัม และการแช่เมล็ดในสารละลายของเชื้อ JPN9 ให้ความยาวเฉลี่ยของลำต้นสูงสูดคือเท่ากับ 7.8 เซนติเมตร ส่วนการแช่เมล็ดในสารละลายของเชื้อ JPN4 ให้ความยาวเฉลี่ยของรากสูงสูดคือเท่ากับ 6.37 เซนติเมตร ซึ่งสอดคล้องกับผลของการสร้างสารส่งเสริมการเจริญของพืชเนื่องจากทั้ง 2 ไอโซเลทสามารถสร้าง IAA และ แอมโมเนียได้

คำสำคัญ