การคัดเลือกแม่ไม้เพื่อจัดสร้างสวนรวมพันธุ์ไม้รักใหญ่ รักน้ำเกลี้ยงและแกนมอ
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
ประเทศไทยมีความหลากชนิดของพรรณไม้สกุล Gluta ถึง 11 ชนิดจากทั่วโลกที่มีอยู่ 34 ชนิด แต่ชนิดที่สำคัญมีการใช้น้ำยางในงานหัตถกรรมเครื่องรักในประเทศไทยคือกลุ่มชนิดรักใหญ่ที่ซึ่งประกอบด้วย รักใหญ่ น้ำเกลี้ยง และรักปีกใบพาย สำหรับน้ำยางจากแกนมอยังไม่พบรายงานการใช้ประโยชน์ในประเทศไทย แต่ในต่างประเทศมีการใช้ในงานด้านศิลปวัฒนธรรม วัตถุประสงค์ของงานวิจัยนี้เพื่อคัดเลือกแม่ไม้รักใหญ่ น้ำเกลี้ยงและแกนมอที่ให้น้ำยางมาก และจัดสร้างเป็นสวนรวมพันธุ์ โดยรักใหญ่ และน้ำเกลี้ยง ดำเนินการจากป่าธรรมชาติของแต่ละจังหวัด ตามเกณฑ์การพิจารณาคือให้ปริมาณน้ำยางมากกว่า 15 มล. ขึ้นไปต่อหนึ่งแผลที่กรีดไว้นาน 14 วัน สำหรับแกนมอ ดำเนินการคัดเลือกจากแปลงทดสอบลูกหลาน อายุ 4 ปี โดยกรีดลำต้นที่มีขนาดเส้นรอบวงมากกว่า 25 ซม. ผลการคัดเลือกแม่ไม้ได้รวมทั้งสิ้น 294 แม่ไม้ ครอบคลุมพื้นที่ 23 จังหวัด จาก 88 แหล่งประชากร ซึ่งพบว่ามีต้นที่ให้น้ำยางมาก จำนวน 4,468 ต้น จากทั้งหมด 87,836 ต้น คิดเป็น ร้อยละ 5.09 การให้ปริมาณน้ำยางมากเป็นรายชนิดตามสัดส่วนของแม่ไม้ที่คัดเลือกในธรรมชาติ คือ น้ำเกลี้ยง ร้อยละ 9.82 รักใหญ่ ร้อยละ 7.07 และต่ำสุดคือรักปีกใบพาย ร้อยละ 5.13 สำหรับแกนมอ ซึ่งคัดเลือกแม่ไม้จากแปลงทดลอง พบว่ากลุ่มที่ให้ปริมาณน้ำยางสูงมีพบว่า มีเพียง 8 ต้นจาก 399 ต้น หรือคิดเป็นร้อยละ 2 ที่ผลิตน้ำยางได้มาก การศึกษาครั้งนี้นับได้ว่าเป็นการสร้างองค์ความรู้ใหม่ของไม้ในกลุ่มชนิดไม้รักใหญ่และแกนมอ ทั้งในด้านการกระจายพันธุ์ ตำแหน่งที่ตั้งของแปลงปลูก และการคัดเลือกแม่ไม้ที่ผลิตน้ำยางมากในท้องที่จังหวัดต่างๆ ในประเทศไทย ทำให้เห็นศักยภาพของกลุ่มชนิดไม้รักใหญ่และแกนมอในการผลิตน้ำยางเพื่อการใช้ประโยชน์ในอนาคต รวมทั้งได้จัดสร้างสวนรวมพันธุ์กลุ่มไม้ทั้งสองเป็นครั้งแรกในประเทศไทยไว้ที่สถานีวนวัฒนวิจัยหมูสีและ สถานีวนวัฒนวิจัยสะแกราช จังหวัดนครราชสีมา ในช่วงท้ายกล่าวถึง ปัญหาอุปสรรคและข้อเสนอต่อวิจัย พัฒนาและใช้ประโยชน์ของกลุ่มไม้ทั้งสองนี้ คำสำคัญ: รักใหญ่ น้ำเกลี้ยง รักปีกใบพาย แกนมอ แม่ไม้ สวนรวมพันธุ์