การพัฒนาเครื่องหมายโมเลกุลบ่งชี้ลักษณะต้านทานโรคราแป้งและโรคใบจุด และการรวมยีนต้านทานในถั่วเขียว ระยะที่ 2
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
โครงการวิจัยการพัฒนาเครื่องหมายโมเลกุลบ่งชี้ลักษณะต้านทานโรคราแป้งและโรคใบจุด และการรวมยีนต้านทานในถั่วเขียว ระยะที่ 2 นี้ ประกอบด้วย 4 ส่วนหลัก คือ (1) การประเมินโรค (2) การพัฒนาเครื่องหมายโมเลกุล (3) การปรับปรุงสายพันธุ์ต้านทานโรคราแป้งและโรคใบจุดโดยวิธีการรวมยีนต้านทานหลายยีนไว้ในสายพันธุ์เดียวกัน และ (4) การคัดเลือกสายพันธุ์ถั่วเขียวที่มีศักยภาพในการต้านทานโรคและให้ผลผลิตสูงจากวิธีการรวมยีนต้านทานหลายยีนไว้ในสายพันธุ์เดียวกัน ซึ่งในส่วนที่ 1 พบว่ายีนที่ถ่ายทอดลักษณะต้านทานโรคราแป้งในถั่วเขียวคู่ผสม CN72 ? V4758 และ CN72 ? V4785 รวมทั้งยีนที่ถ่ายทอดลักษณะต้านทานโรคใบจุดในถั่วเขียวคู่ผสม CN72 ? V4718 ถูกควบคุมด้วยยีนเด่น 1 คู่ (single major gene) ส่วนที่ 2 การพัฒนาเครื่องหมายโมเลกุลบ่งชี้ลักษณะต้านทานโรคราแป้งในถั่วเขียวคู่ผสม CN72 ? V4758 โดยใช้ไพรเมอร์ inter-simple sequence repeat (ISSR) จำนวน 63 ไพรเมอร์ และ ISSR-resistance gene analog (RGA) จำนวน 338 คู่ไพรเมอร์ พบว่าได้เครื่องหมาย I41tP379 เพียง 1 เครื่องหมาย ซึ่งน่าจะเชื่อมโยงกับยีนควบคุมลักษณะต้านทานโรคราแป้งอย่างมีนัยสำคัญยิ่งทางสถิติ (R2 = 0.26; P < 0.001) ในทำนองเดียวกัน การพัฒนาเครื่องหมายโมเลกุลบ่งชี้ลักษณะต้านทานโรคราแป้งในถั่วเขียวคู่ผสม CN72 ? V4785 โดยใช้ไพรเมอร์ ISSR จำนวน 63 ไพรเมอร์ และ ISSR-RGA จำนวน 241 คู่ไพรเมอร์ พบว่าเครื่องหมาย I27R565 เชื่อมโยงกับยีนควบคุมลักษณะต้านทานโรคราแป้งอย่างมีนัยสำคัญยิ่งทางสถิติ (R2 = 0.30; P < 0.001) ส่วนการพัฒนาเครื่องหมายโมเลกุลบ่งชี้ลักษณะต้านทานโรคใบจุดในถั่วเขียวคู่ผสม CN72 ? V4718 โดยใช้ไพรเมอร์ ISSR, ISSR-RGA และ SSR จำนวน 63, 48 และ 47 ไพรเมอร์/คู่ไพรเมอร์ ตามลำดับ ได้ 2 เครื่องหมาย (VR393 และ I16274) ที่มีความสัมพันธ์กับความต้านทานโรคใบจุดอย่างมีนัยสำคัญ โดยเครื่องหมาย VR393 และ I16274 มีตำแหน่งอยู่ 2 ด้านของยีนควบคุมลักษณะต้านทานโรคใบจุด (qCLSC72V18-1) และอยู่ใกล้มากที่สุด 12 และ 6 cM ตามลำดับ ซึ่งหากใช้ทั้งสองเครื่องหมายในการคัดเลือกจะให้ค่า recombination เพียง 1.44% ส่วนการประเมินความเหมาะสมในการใช้ไพรเมอร์ RGA ร่วมกับ ISSR เพื่อพัฒนาเป็นเครื่องหมายชนิดใหม่ พบว่าเครื่องหมาย ISSR-RGA เป็นประโยชน์และมีประสิทธิภาพสูง และในส่วนที่ 3 กับ 4 การรวมยีนต้านทาน 4 ยีนเข้าไว้ในสายพันธุ์เดียวกัน (ยีนต้านทานโรคราแป้งจาก V4718, V4758 และ V4785 และยีนต้านทานโรคใบจุดจาก V4718) โดยวิธีผสมกลับและคัดเลือกด้วยเครื่องหมายโมเลกุล ได้ต้นลูกผสมกลับชั่ว BC3F3 ที่มียีนครบทั้ง 4 ยีน จำนวน 25 สายพันธุ์ ซึ่งอยู่ระหว่างการปลูกขยายเมล็ดเพื่อทดสอบโรคราแป้งและโรคใบจุด ซึ่งข้อมูลจากการพัฒนาเครื่องหมายโมเลกุลเหล่านี้จะเป็นประโยชน์และเป็นแนวทางที่มีประสิทธิภาพในการคัดเลือกสายพันธุ์ต้านทานโรคราแป้งและโรคใบจุดในถั่วเขียวต่อไป