สภาพแวดล้อมการสะสมตัวและศักยภาพปิโตรเลียมของแหล่งถ่านหินแม่ตีบ

บทคัดย่อ

แอ่งแม่ตีบเป็นแอ่งตะกอนขนาดเล็กที่มีการทับถมด้วยชั้นตะกอนที่มีสารอินทรีย์ ตั้งอยู่ในจังหวัดลำปาง ภาคเหนือของประเทศไทย วัตถุประสงค์ของการวิจัยครั้งนี้ คือ 1) เพื่อศึกษาชนิดหิน ชุดลักษณ์ของหิน และลำดับชั้นหิน 2) เพื่อระบุศักยภาพของหินต้นกำเนิดปิโตรเลียมในแอ่งแม่ตีบโดยใช้การวิเคราะห์ทางธรณีเคมีและเทคนิคการศึกษาศิลาวรรณนาในอินทรีย์วัตถุ และ 3) เพื่อประเมินสภาพแวดล้อมการสะสมตัวและลักษณะของหินต้นกำเนิดปิโตรเลียมที่มีศักยภาพในแอ่งแม่ตีบ ตัวอย่างจำนวน 44 ตัวอย่าง จากเหมืองถ่านหินแม่ตีบ ถูกรวบรวมจากชั้นหินอินทรีย์หลัก 3 ชั้น จากหน้าเหมืองตามแนวตั้ง ประกอบด้วย ตัวอย่างหินน้ำมัน 14 ตัวอย่าง ถ่านหิน 26 ตัวอย่าง และหินลีโอนาร์ไดต์ 4 ตัวอย่าง ตัวอย่างเหล่านี้ถูกนำมาวิเคราะห์ด้วยวิธีการทางศิลาวรรณนาและทางธรณีเคมี เพื่อการตีความถึงสภาพแวดล้อมของการสะสมตัวและศักยภาพด้านปิโตรเลียม ผลการศึกษาศิลาวรรณนาได้แสดงกลุ่มแร่อินทรีย์ส่วนใหญ่เป็นลิปติไนต์และวิทริไนต์ ซึ่งบ่งชี้ให้เห็นว่าสภาพแวดล้อมของการสะสมตัวจากด้านล่างขึ้นด้านบนของชั้นหิน มีการเปลี่ยนแปลงสภาพแวดล้อมจากหนองน้ำขังตื้นๆไปเป็นหนองน้ำป่าพรุแล้วค่อยเปลี่ยนไปเป็นทะเลสาบน้ำจืด ตามลำดับ ผลการวิเคราะห์ทางธรณีเคมีแสดงค่าเฉลี่ยของปริมาณเถ้าร้อยละ 57.28 โดยน้ำหนัก ปริมาณสารระเหยร้อยละ 28.45 โดยน้ำหนัก ปริมาณธาตุคาร์บอนคงที่ร้อยละ 14.28 โดยน้ำหนัก ปริมาณธาตุคาร์บอนร้อยละ 23.44 โดยน้ำหนัก และปริมาณธาตุไฮโดรเจนร้อยละ 3.17 โดยน้ำหนัก ผลจากการวิเคราะห์ไพโรไลซิสแสดงค่าปริมาณอินทรีย์คาร์บอนทั้งหมด (TOC) มีค่าเฉลี่ยร้อยละ 23.04 โดยน้ำหนัก ผลผลิตน้ำมัน (S1) มีค่าเฉลี่ย 1.47 มิลลิกรัมต่อกรัม ผลผลิตคีโรเจน (S2) มีค่าเฉลี่ย 53 มิลลิกรัมต่อกรัม ปริมาณ CO2 (S3) มีค่าเฉลี่ย 5.57 มิลลิกรัมต่อกรัม และมีค่าอุณหภูมิสูงสุด (Tmax) อยู่ในช่วง 422 และ 434 องศาเซลเซียส ค่าศักยภาพการให้สารกำเนิดปิโตรเลียม (S1+S2) ของตัวอย่างที่นำมาศึกษามีค่าสูงมาก อยู่ในช่วง 22.13 ถึง 72.12 มิลลิกรัมต่อกรัม ซึ่งบ่งชี้ถึงการเป็นหินต้นกำเนิดปิโตรเลียมที่ดีมาก นอกจากนี้การวิเคราะห์การสะท้อนแสงของวิทริไนต์มีค่าระหว่าง 0.31 และ 0.50 % Ro ซึ่งบ่งชี้ได้ว่าสภาวะการสุกของปิโตรเลียมของหินต้นกำเนิดนี้อยู่ในช่วงระดับเริ่มต้น

คำสำคัญ