การศึกษาสภาพแวดล้อมการตกสะสมตัวของแร่ธาตุในโครงสร้างซากดึกดำบรรพ์ไม้กลายเป็นหิน แหล่งซากดึกดำบรรพ์ไม้กลายเป็นหิน บ้านโนนรัง ตำบลสาวะถี อำเภอเมือง จังหวัดขอนแก่น

บทคัดย่อ

แหล่งซากดึกดำบรรพไม้กลายเป็นหินบ้านโนนรัง ตำบลสาวะถี อำเภอเมือง จังหวัดขอนแก่น เป็นแหล่งสะสมตัวของไม้กลายเป็นหินมีจำนวนมากกว่า 30 ท่อน ในบ่อลูกรังของพื้นที่เอกชน ท่อนไม้กลายเป็นหินที่พบในพื้นที่นั้นมีขนาดความยาวตั้งแต่ 0.3 เมตร ถึง 14.8 เมตร สะสมตัวในชั้นตะกอนกรวดและชั้นตะกอนขนาดเม็ดทราย จากลักษณะทางกายวิภาคศาสตร์ของไม้กลายเป็นหินพบว่าโครงสร้างของไม้ประกอบด้วยพอร์ เวสเซล เรย์และพาเรงคิมา โดยส่วนใหญ่พอร์แสดงการกระจายตัวเป็นแบบกระจัดกระจาย (diffusion porous wood) ทั้งแบบพอร์เดี่ยวและพอร์แฝด (solitary pore and multiple pores) ในไม้บางท่อนพบสารของเหลวในเรย์ที่หลงเหลือร่องรอย (deposit in rays) นอกจากนี้ยังพบพาเรงคิมาแสดงลักษณะแบบปีกแพร่ (aliform parentracheal parenchyma) ล้อมรอบพอร์และยื่นยาวทั้งสองข้างแบบสมมาตร แต่ปีกของพาเรงคิมาไม่เชื่อมติดพอร์อื่น อย่างเช่นตัวอย่าง ตัวอย่างไม้กลายเป็นหิน NR024 แร่องค์ประกอบของซากดึกดำบรรพ์ไม้กลายเป็นหินประกอบด้วยแร่ควอตซ์มากกว่าร้อยละ 90 ตกผลึกในท่อลำเลียงในช่องว่างรวมถึงรอยแตกในเนื้อไม้ แร่ควอตซ์ตกผลึกแทนที่ในช่องว่างรอบท่อลำเลียงหรือรอบชิ้นส่วนเซลล์ที่เหลืออยู่ โดยใช้ผนังภายนอกท่อลำเลียงหรือชิ้นส่วนเป็นที่ยึดเกาะสำหรับเซลล์อื่น ได้แก่ พาเรงคิมา เรย์ และไฟเบอร์ รูปแบบการตกผลึกของแร่ควอตซ์เป็นแบบผลึกน้ำตาล แบบผลึกเจริญเติบโตจากส่วนของผนังและแบบสเฟียร์ นอกจากนี้แร่องค์ประกอบในตัวอย่างซากดึกดำบรรพ์ไม้กลายเป็นหินยังประกอบด้วย แร่ดิน เหล็ก และแคลไซต์ ปริมาณน้อยกว่าร้อยละ 5 โดยแร่ดิน เหล็ก และแคลไซต์สะสมตัวร่วมกับแร่ควอตซ์และคาลซิโดนีในช่องว่างและรอยแตกในเนื้อไม้ ชั้นตะกอนในพื้นที่ศึกษาสามารถแบ่งออกเป็นทั้งหมด 4 ชั้น พบซากดึกดำบรรพ์ไม้กลายเป็นหินในชั้นตะกอนกรวดที่ ๒ และ ๓ ลักษณะเป็นตะกอนกรวดหนา 1 ถึง 5 เมตร ประกอบด้วยกรวดมนขนาดทรายปนกับตะกอนกรวดขนาดใหญ่ โดยตะกอนกรวดประกอบด้วยหินทราย หินดินดาน เชิร์ต ควอตซ์ เป็นต้น ท่อนไม้กลายเป็นหินพบสะสมตัวอยู่ในชั้นตะกอนที่ 2 และ ๓ พบไม้กลายเป็นหินขนาดเล็กกว่า 0.2 เมตร ในชั้นตะกอนที่ 1 และ 4 บ้าง ผลจากการกำหนดอายุด้วยวิธีการเรืองแสงของตะกอนชั้นที่ 2 และ 3 แสดงอายุในตั้งแต่ 183,000 ถึง 200,000 ปี และซากดึกดำบรรพ์ไม้กลายเป็นหินที่มีความยาวตั้งแต่ 5.0 ถึง 18.0 ที่อายุตั้งแต่ 60,000 ถึง 115,000 ปี จากลักษณะทางธรณีวิทยา ลักษณะของชั้นตะกอน แร่องค์ประกอบและรูปแบบการสะสมตัวของซิลิกาในโครงสร้างของซากดึกดำบรรพ์ไม้กลายเป็นหิน รวมถึงอายุของชั้นตะกอนและซากดึกดำบรรพ์ไม้กลายเป็นหินสามารถบ่งบอกว่าสารละลายซิลิกาที่สะสมตัวในซากดึกดำบรรพ์ไม้กลายเป็นหินเกิดจากการผุพังของกลุ่มแร่ซิลิเกตจากชั้นตะกอนที่ซากดึกดำบรรพ์ไม้กลายเป็นหินสะสมตัวอยู่