การศึกษาอุบัติการณ์ของ semicarbazide (SEM) ในกุ้งก้ามกราม และสัตว์กลุ่มครัสเตเชียนในพื้นที่ต่างๆของประเทศไทย
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
เซมิคาร์บาไซด์ (SEM) เป็นสารที่ถูกใช้เป็นตัวแทน (marker residue) ของการตรวจการตกค้างของยาไนโตรฟูราโซน (NFZ) ซึ่งเป็นยาต้องห้าม ทั้งนี้แม้ว่าจะมีหลักฐานบ่งชี้ว่า SEM สามารถพบได้ในสัตว์น้ำกลุ่มครัสเตเชียนบางชนิดจากธรรมชาติซึ่งไม่ได้รับยา NFZ เลย แต่ข้อมูลดังกล่าวยังคงมีอยู่อย่างจำกัดในครัสเตเชียนไม่กี่ชนิดเท่านั้น นอกจากนี้ยังมีงานวิจัยเพียงเล็กน้อยเท่านั้นที่ศึกษาความแตกต่างระหว่าง endogenous SEM (ไม่ได้มาจากการใช้ยา NFZ) และ exogenous SEM (เกิดจากการใช้ยา NFZ) งานวิจัยนี้ประกอบไปด้วยการศึกษาย่อย 3 หัวข้อ ได้แก่ 1). การทดลองให้ยา NFZ, 2). การศึกษาในฟาร์มเลี้ยง, และ 3). การศึกษาครัสเตเชียนจากธรรมชาติ โดยสำหรับการทดลองให้ยา NFZ นั้น คณะผู้วิจัยได้ให้ยา NFZ กับกุ้งก้ามกราม (Macrobrachium rosenbergii) ในขนาด 30 มิลลิกรัมต่อน้ำหนักกุ้ง 1 กิโลกรัม ด้วยวิธีผสมอาหาร กิน 5 วัน จากนั้นตรวจวิเคราะห์ tissue-bound SEM และยา NFZ ในตัวกุ้งด้วยวิธี UPLC-MS/MS ส่วนการศึกษาในฟาร์มเลี้ยงจะมีการเก็บปัจจัยการผลิตและสิ่งแวดล้อมภายในฟาร์มมาตรวจเพื่อยืนยันว่าไม่มีการปนเปื้อนของ SEM จากตัวอย่างเหล่านี้ และการศึกษาสุดท้ายมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาอุบัติการณ์การพบ SEM ในครัสเตเชียนที่จับได้จากธรรมชาติ โดยตรวจครัสเตเชียนทั้งหมด 14 สปีชีส์จากภูมิภาคต่างๆของไทย ผลการทดลองให้ยา NFZ พบว่าที่เวลา 10 วันหลังหยุดยา ระดับ SEM ในเนื้อของกุ้งที่กินยา NFZ คือ 17.78 ppb และลดลง (โดยมีค่าครึ่งชีวิต 20.31 วัน) จนถึงระดับ 1.18 ppb ที่เวลา 90 วัน ซึ่งสูงกว่าระดับที่พบในกุ้งกลุ่มควบคุม (มักไม่เกิน 0.1 ppb) อย่างมีนัยสำคัญตลอดระยะเวลาที่ศึกษา อย่างไรก็ตามระดับ SEM เฉลี่ยที่พบในเปลือกกุ้งคือ 10 ppb และไม่มีความสัมพันธ์กับการให้ยา NFZ ส่วนการศึกษาในฟาร์มเลี้ยงปรากฏว่าตรวจไม่พบ SEM จากปัจจัยการผลิตและตัวอย่างสิ่งแวดล้อมในฟาร์มทั้งหมด สำหรับผลการตรวจครัสเตเชียนจากธรรมชาตินั้น มีการตรวจพบ SEM ในครัสเตเชียนจากธรรมชาติได้ทุกชนิดที่ระดับความชุก (prevalence) และความเข้มข้นที่แตกต่างกันไป โดยทั่วไปจะมีการตรวจพบ SEM ในกุ้งน้ำจืดสกุล Macrobrachium ได้มากกว่ากุ้งทะเลในกลุ่ม penaeids ซึ่ง SEM ถูกตรวจพบในกล้ามเนื้อและเปลือกของกุ้งก้ามกราม ที่ระดับความชุก 33% และ 80% ตามลำดับ โดยมีความเข้มข้น < 0.10-0.46 ppb และ 3.68-13.22 ppb ตามลำดับ ในทางตรงกันข้ามมักจะตรวจไม่พบ SEM ในกล้ามเนื้อของกุ้งกลุ่ม penaeids ในแทบทุกกรณี แต่สามารถตรวจพบได้ที่เปลือกในระดับต่ำๆ (มักไม่เกิน 1 ppb) ในบางตัวอย่าง สำหรับกรณีของปูน้ำเค็มก็สามารถตรวจพบ SEM ได้ที่เปลือกมากกว่าที่กล้ามเนื้อเช่นกัน ตัวอย่างเช่น ระดับ SEM สูงสุดที่ตรวจพบในกล้ามเนื้อและเปลือกของปูทะเล (Scylla sp.) คือ 0.40 และ 22.75 ppb ตามลำดับ เมื่อพิจารณาจากข้อเท็จจริงที่ว่า SEM สามารถถูกตรวจพบได้ในครัสเตเชียนตามธรรมชาติหลายชนิด ทำให้สามารถสรุปได้ว่า SEM สามารถเกิดขึ้นได้เองตามธรรมชาติ ดังนั้นการใช้ SEM เป็นเกณฑ์ในการตรวจการตกค้างของยา NFZ จึงไม่เหมาะสม และควรพิจารณาแก้ไขกฎเกณฑ์นี้ คำสำคัญ: เซมิคาร์บาไซด์ ไนโตรฟูราโซน ไนโตรฟูแรน ครัสเตเชียน กุ้งก้ามกราม ?