โครงการติดตามประเมินผลการสร้างโอกาสให้นักประดิษฐ์และนักวิจัยนำผลงานวิจัยและสิ่งประดิษฐ์สู่เวทีนานาชาติเพื่อสร้างการยอมรับระดับสากลและผลักดันสู่การใช้ประโยชน์จริงทั้งในและต่างประเทศในปี 2560-2566
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
สำนักงานการวิจัยแห่งชาติต้องการติดตามและประเมินผลสัมฤทธิ์โครงการสร้างโอกาสให้นักวิจัยและนักประดิษฐ์ไทยได้มีโอกาสในการนำเสนอผลงานในระดับนานาชาติ โดยเฉพาะในช่วงปี 2560-2566 โดยมี ผลการวิเคราะห์พบว่า โครงการส่งเสริมการนำผลงานวิจัยและสิ่งประดิษฐสู่ระดับนานาชาติสามารถดำเนินการได้ตามวัตถุประสงค์ โดยทำให้นักวิจัยและนักประดิษฐ์มีโอกาสนำไปเสนอผลงานวิจัย/สิ่งประดิษฐ์ทั้งที่เป็นผลงานวิจัยและสิ่งประดิษฐ์ที่ได้รับทุนทั้งจาก วช. และแหล่งทุนอื่นๆ ในเวทีระดับสากล นอกจากนี้ยังเกิดความร่วมมือผ่านการเชื่อมโยงเครือข่ายในระบบนวัตกรรมชาติ ทำให้เกิด MOU และการขายสิทธิ์ รวมทั้งขับเคลื่อนผลงานวิจัยและสิ่งประดิษฐ์สู่การใช้ประโยชน์ จนทำให้เกิดคุณค่าทางเศรษฐกิจ สังคม/ชุมชน และสิ่งแวดล้อม เป็นผลให้การผลิตผลงานวิจัยและสิ่งประดิษฐ์มีความคุ้มค่า เพราะโครงการนี้เป็นแรงหนุนให้เกิดการนำผลงานวิจัยและสิ่งประดิษฐ์ไปใช้ประโยชน์เพิ่มขึ้นเมื่อเทียบกับการใช้ประโยชน์โดยไม่มีโครงการนี้ ซึ่งสะท้อนว่าการเข้าประกวดในเวทีนานาชาติ โดยเฉพาะกลุ่มที่ได้รับรางวัลจะมีผลต่อการเกิดการยอมรับเทคโนโลยีสูงขึ้น โดยเฉพาะกับผู้ประกอบการ ที่เป็นเช่นนี้ก็เพราะว่า วช. สามารถปฏิบัติงานได้อย่างมีประสิทธิภาพเนื่องจากสามารถใช้งบประมาณได้อย่างประหยัดและคุ้มค่า เพราะโครงการนี้ เปิดโอกาสให้นักวิจัย/นักประดิษฐ์ได้มีแรงบันดาลใจผ่านเวทีประกวดนานาชาติ เป็น extrinsic motivation ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญที่กระตุ้นให้เกิดนวัตกรและมีการนวัตกรรมสู่การใช้ประโยชน์ นอกจากนี้แม้ว่าได้รับการยอมรับเทคโนโลยีโดยผู้ประกอบการสูง แต่ยังต้องมีการขับเคลื่อนสู่งการใช้ประโยชน์ในเชิงพาณิชย์ เพราะเมื่อผู้ประกอบการร่วมมือกับนักวิจัยพัฒนาสิ่งประดิษฐ์ไปถึงระดับ TRL 9 หลังจากนี้ต้องมีการ spin off ซึ่งเป็นอีกช่วงเวลาที่อาจต้องได้รับการดูแลจาก วช. คือ ร่วมมือบริหารความเสี่ยงระหว่างนักวิจัยและผู้ประกอบการในการลงทุนเพื่อทำให้สิ่งประดิษฐ์เข้าสู่ตลาดที่เรียกว่า early market engagement (EME) คือช่วงทดสอบตลาดในกลุ่มที่มีศักยภาพ เช่น กลุ่มผู้บุกเบิก (innovators) หรือกลุ่มที่เปิดยอมรับเทคโนโลยีใหม่ ยอมรับความท้าทายและยอมรับความเสี่ยงสูงๆ และกลุ่มผู้นำกระแส (Early Adopters) ผู้นำและมีหน้ามีตาในสังคมมีอำนาจในการชัดจูงผู้อื่นๆ ไม่มีปัญหาเรื่องราคาของสินค้า รวมทั้งความยากที่เกิดเพื่อไม่ให้ตกหลุมและข้ามหลุม (Crossing the Chasm) เพื่อเข้าสู่ผู้บริโภคที่อยู่ในกระแส (Early Majority) ซึ่งการศึกษายังไม่สามารถค้นคว้าได้ เพราะ TRL ของสิ่งประดิษฐ์ส่วนใหญ่อยู่ในระดับ 3-7 และมีถึงระดับ 8 บางเล็กน้อย ดังนั้นความสำคัญในเวลานี้คือทำให้สิ่งประดิษฐ์พร้อมใช้ประโยชน์ให้มากที่สุดในช่วงแรก และในช่วงต่อไป เป็นช่วงของการ spin off ซึ่งต้องมีการศึกษาในเชิงลึกต่อไป ดังนั้นเพื่อลดปัญหาอุปสรรค์ของการดำเนินโครงการ จึงมีข้อเสนอแนะดังนี้ (1) ควรมีการจัดทำแผนกลยุทธ์ในการส่งเสริมการนำผลงานวิจัยและสิ่งประดิษฐ์สู่ระดับนานาชาติที่สอดคล้องและเชื่อมโยงกับทิศทางการพัฒนาประเทศ (2) ควรให้มีการจัดทำแผนกิจกรรมและขั้นตอนในการปฏิบัติการในขณะที่เข้าร่วมกิจกรรม เพื่อให้เป็นไปตามเป้าหมายและวัตถุประสงค์ของโครงการนี้ และครวให้มีการจัดทำแผนกิจกรรมและขั้นตอนในการปฏิบัติการหลังจากกลับมาจากการเข้าร่วมกิจกรรม เพื่อติดตามและส่งเสริมให้มีการพัฒนาต่อยอด (3) ต้องมีการศึกษาและปรับเกณฑ์ในการคัดเลือกในลักษณะที่มีส่วนรวม เพื่อให้ทุกฝ่ายมีความพึงพอใจในการปฏิบัติตามเกณฑ์ที่กำหนด (4) ต้องมีการติดตามประเมินผลภาพรวม และในแต่ละเวที รวมทั้งถอดบทเรียนนักประดิษฐ์ที่ประสพความสำเร็จ โดยเฉพาะที่ได้รับรางวัล เพื่อใช้เป็นบทเรียนในการขับเคลื่อนหรือเป็นแบบอย่างที่ดีให้กับนักประดิษฐ์และนักวิจัยในการพัฒนาตนเองต่อไป