การพัฒนาและยกระดับการท่องเที่ยวชุมชน(CBT)มะนาวหวานโดยการมีส่วนร่วมทางการท่องเที่ยวแบบยั่งยืนของตำบลมะนาวหวาน อำเภอพัฒนานิคม จังหวัดลพบุรี

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเรื่อง “การพัฒนาและยกระดับการท่องเที่ยวชุมชน (CBT) มะนาวหวานโดยการมีส่วนร่วมทางการท่องเที่ยวแบบยั่งยืนของตำบลมะนาวหวาน อำเภอพัฒนานิคม จังหวัดลพบุรี” โดยมีวัตถุประสงค์การวิจัย 1) เพื่อศึกษาและทบทวนทุนชุมชนมะนาวหวาน อำเภอพัฒนานิคม จังหวัดลพบุรี 2) เพื่อศึกษาและเสริมสร้างศักยภาพของชุมชนมะนาวหวาน อำเภอพัฒนานิคม จังหวัดลพบุรี 3) เพื่อจัดระบบการบริหารจัดการและออกแบบกิจกรรมการท่องเที่ยวชุมชนสู่การยกระดับการท่องเที่ยวชุมชน (CBT) มะนาวหวาน โดยการมีส่วนร่วมทางการท่องเที่ยวแบบยั่งยืนของตำบลมะนาวหวาน อำเภอพัฒนานิคม จังหวัดลพบุรี งานวิจัยนี้เป็นลักษณะงานวิจัยภาคสนาม (Filed Research) โดยการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม (PAR) และการพัฒนางานวิจัยที่นำไปสู่การวิจัยที่ใช้ชุมชนเป็นฐานในการศึกษา (CBR) โดยมี ประชากรที่ศึกษาวิจัยในครั้งนี้ ได้แก่ 1) แกนนำชุมชน รวมจำนวน 10 คน 2) ภาคีเครือข่ายเพื่อหนุนเสริมการท่องเที่ยว ได้แก่ ผู้บริหารและเจ้าหน้าที่องค์การบริหารส่วนตำบลมะนาวหวาน เจ้าหน้าที่โครงการส่งน้ำและบำรุงรักษาป่าสักชลสิทธิ์ จำนวน 4 คน 3) กลุ่มผู้ประกอบการ จำนวน 10 คน และ 4) นักท่องเที่ยว จำนวน 40 คน ใช้วิธีการศึกษาวิจัย ได้แก่ การค้นคว้า และวิเคราะห์จากเอกสาร (Documentary Analysis) การสัมภาษณ์เชิงลึก (in-depth interview) การสนทนากลุ่ม (group interview) การสังเกตการแบบมีส่วนร่วม และการจัดเวทีสาธารณะ หรือเวทีประชาคม (The Public Forum) ผลงานวิจัยพบว่า 1. ทบทวนทุนชุมชน: ศักยภาพการจัดการท่องเที่ยวในบริบทของชุมชนมะนาวหวาน โดยมีการทบทวน ดังนี้ 1) วางแผนกิจกรรมการวิจัย สร้างเครื่องมือวิจัยและแนวทางการประเมิน 2) การสำรวจและวิเคราะห์ข้อมูลศักยภาพชุมชนแบบมีส่วนร่วม 3) การวิเคราะห์ศักยภาพชุมชน SWOT โดยการพัฒนาศักยภาพของกลุ่ม “ชมรมทะเลน้ำจืดมะนาวหวาน” ที่มีระบบการบริหารจัดการพื้นที่กันเองภายใต้กับการเผชิญวิกฤตที่ไม่มีผู้ปกครองท้องถิ่นดูแล ประกอบกับพื้นที่ริมเขื่อนหน่วยงานของรัฐเป็นเจ้าของพื้นที่ บนฐานการพัฒนาชุมชนแบบมีส่วนร่วม 2. เสริมสร้างศักยภาพของชุมชนมะนาวหวาน และสร้างระบบกลไกการทำงานแบบมี ส่วนร่วมโดยมีการดำเนินการพัฒนาศักยภาพ ดังนี้ 1) การประชุมแกนนำชุมชนเตรียมความพร้อมในการทำงาน แบ่งบทบาทหน้าที่ 2) วางแผนดำเนินงานเพื่อเพิ่มทักษะ 3) มีการประชุมอย่างต่อเนื่องทุกเดือน 4) อบรมพัฒนาศักยภาพคณะทำงาน 5) จัดเวทีคืนข้อมูลและเกิดข้อตกลงของชุมชนในการจัดการท่องเที่ยวชุมชน เป็นการเสริมศักยภาพให้ชุมชนมีรูปแบบการขับเคลื่อนงานผ่านการประชุมที่ให้ทุกคนได้นำเสนอแนวคิด รายงานผลการดำเนินงาน การกำกับติดตาม โดยใช้มติที่ประชุม และ 3. การบริหารจัดการและออกแบบกิจกรรมการท่องเที่ยวชุมชนสู่การยกระดับการท่องเที่ยวชุมชนมะนาวหวาน ได้แก่ 1) การสำรวจและออกแบบเส้นทางการท่องเที่ยว 2) การออกแบบกิจกรรมการท่องเที่ยว 3) การจัดกิจกรรมและเทศกาลใหม่ ได้แก่ 1. กิจกรรมปั่นจักรยานเพื่อสุขภาพ “ปั่นกินลม ชมเขื่อน ที่บ้านมะนาวหวาน” 2. เทศกาลดนตรีมะนาวหวานเฟสติวัลครั้งที่ 1 “นั่งกินลม ชมดนตรี กินปลาเขื่อน” เป็นการกระตุ้นเศรษฐกิจในพื้นที่ให้กับผู้ประกอบและคนในชุมชน ซึ่งนำไปสู่การยกระดับการท่องเที่ยวชุมชนมะนาวหวาน พบว่า 1) การเปลี่ยนแปลงเศรษฐกิจจากการจัดกิจกรรมและเทศกาลใหม่ และ 2) การเปลี่ยนแปลงของคณะทำงานและแกนนำชุมชน นำสู่การสร้างเศรษฐกิจฐานราก และลดความเหลื่อมล้ำของชุมชนด้วยการท่องเที่ยวชุมชน คำสำคัญ: การท่องเที่ยวชุมชน, การมีส่วนร่วมทางการท่องเที่ยว, มะนาวหวาน, การพัฒนาและยกระดับ

ระดับความพร้อมของโครงการ