การสร้างนวัตกรรมทางสังคมสู่การพัฒนาเศรษฐกิจฐานรากเข้มแข็ง กรณี การบริหารจัดการธุรกิจชุมชนสีเขียว-น้ำเงิน ในจังหวัดจันทบุรี
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาองค์ความรู้และภูมิปัญญาสู่การพัฒนาเศรษฐกิจฐานรากเข้มแข็ง และศึกษาการสร้างนวัตกรรมทางสังคมสู่การพัฒนาเศรษฐกิจฐานรากเข้มแข็ง กรณี การบริหารจัดการธุรกิจชุมชนสีเขียว-น้ำเงิน ในจังหวัดจันทบุรี การดำเนินการวิจัยแบบผสมผสาน (Mixed Method) กล่าวคือ วิจัยเชิงปริมาณ คือ การสำรวจความคิดเห็นของชุมชน จำนวน 400 คน ใช้แบบสอบถามเกี่ยวกับชุมชนมีองค์ความรู้ หรือนวัตกรรมที่เชื่อมโยงกับการพัฒนาเศรษฐกิจฐานราก ส่วนวิจัยเชิงคุณภาพ คือ การสร้างนวัตกรรมทางสังคม และกระบวนนำนวัตกรรมทางสังคมไปสู่การพัฒนาเศรษฐกิจฐานรากเข้มแข็งใช้การสัมภาษณ์ปราชญ์ชาวบ้าน และภาครัฐ โดยคณะผู้วิจัยจะเป็นผู้ออกแบบคำถามสัมภาษณ์ และกำหนดผู้ให้ข้อมูล ผลการศึกษา พบว่า ระดับองค์ความรู้และภูมิปัญญาสำคัญของชุมชนมากที่สุด คือ ด้านเกษตรกรรมและประมง โดยเป็นการทำเกษตรกรรมที่ยั่งยืน ภูมิปัญญาท้องถิ่นยังคงมีการปฏิบัติสืบทอดกว้างขวาง ผ่านการบอกเล่าและพัฒนาต่อยอดภูมิปัญญาเดิม ระยะเวลาการพัฒนาภูมิปัญญา 10 – 20 ปี และประโยชน์ของภูมิปัญญาท้องถิ่น คือการเพิ่มรายได้ ส่วนกระบวนการดำเนินงานผ่านองค์ความรู้และภูมิปัญญาท้องถิ่น คือ ด้านการเข้าถึงปัจจัยการผลิต ด้านการบริหารจัดการ และด้านการตลาดและการสื่อสาร อยู่ในระดับเห็นด้วยมาก ส่วนผลการศึกษาผลผลิตจากการดำเนินการผลผลิตจากการดำเนินงาน คือ ครอบครัวมีรายได้เพิ่ม การกระจายรายได้ในชุมชนเพิ่มขึ้น ความสัมพันธ์ภายในชุมชนดีขึ้น ชุมชนมีการจัดการระเบียบภายในเพื่อรองรับธุรกิจ การจัดระบบสวัสดิการชุมชน และชุมชนมีการจัดกิจกรรมสาธารณะประโยชน์ อยู่ในระดับเห็นด้วยมาก ส่วนการนวัตกรรมชุมชนบนฐานเศรษฐกิจฐานรากของทั้งสองชุมชน คือ การสร้างเส้นทางท่องเที่ยวที่เชื่อมโยง การสร้างกิจกรรมท่องเที่ยวร่วมกัน การส่งเสริมการแลกเปลี่ยนประสบการณ์ และการพัฒนาสินค้าและบริการท่องเที่ยวที่เชื่อมโยงกัน ข้อเสนอแนะเชิงนโยบาย สนับสนุนกลุ่มเกษตรกรทำเกษตรกรรมแบบต้นทุนต่ำ การเพิ่มมูลค่าผลผลิต เช่น การผลิตผลไม้ปลอดสารเคมี การแปรรูปผลิตภัณฑ์ การพัฒนาตลาด แบ่งปันทรัพยากรระหว่างกัน ตลอดจนต่อยอดการส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงเกษตรโดยใช้ชุมชนเป็นฐาน โดยเฉพาะการใช้สวนผลไม้เป็นสวนสาธิตเพื่อเผยแพร่ความรู้ และประชาสัมพันธ์การท่องเที่ยว และส่งเสริมการจัดตั้งศูนย์อนุรักษ์วัฒนธรรมภูมิปัญญาท้องถิ่น การจัดทำฐานข้อมูล การท่องเที่ยวเชิงเกษตรและวัฒนธรรม และการสร้างเกษตรกรรุ่นใหม่ คำสำคัญ: นวัตกรรมชุมชน, เศรษฐกิจฐานราก, ชุมชนสีเขียว-น้ำเงิน