รายงานฉบับสมบูรณ์พ.ศ. 2565
การพัฒนาโมเดลแมลงหวี่เพื่อการศึกษาพยาธิกำเนิดของโรคทางระบบประสาทในมนุษย์ โดยวิธีการลดการแสดงออกของยีนและการดัดแปลงทางพันธุกรรม
รัญชนา ยี่หวา สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) พ.ศ. 2565 ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
โรคทางระบบประสาทส่งผลกระทบอย่างมากต่อคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยและระบบการบริการสาธารณสุของค์รวม การค้นพบเกี่ยวกับโรคเสื่อมของระบบประสาทและสมองชนิดพิเศษในผู้ป่วยคนไทยเป็นจุดเริ่มต้นที่นำผู้วิจัยไปสู่ความสนใจในการศึกษาหน้าที่พื้นฐานของ YEATS domain-containing (YD) proteins ในระบบประสาท ซึ่งเป็นข้อมูลที่ไม่เคยมีการศึกษามาก่อน ในการศึกษาครั้งนี้ ผู้วิจัยได้สร้างโมเดลแมลงหวี่ที่มีการลดการแสดงออกยีน ENL/AF9 (dENL/AF9) และ YEATS2 (dYEATS2) ในเนื้อเยื่อระบบประสาททั้งหมดของแมลงหวี่ โดยผู้วิจัยพบว่า แมลงหวี่ที่มีการแสดงออกของยีน dENL/AF9 ที่ลดลงนั้นมีอายุขัยที่นานกว่าและมีสมรรถภาพโดยรวมที่ดีกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ โดยเฉพาะในช่วงวัยชรา ในทางตรงกันข้ามการลดการทำงานของ dYEATS2 ทำให้แมลงหวี่ทั้งในระยะตัวอ่อนและตัวเต็มวัยมีสมรรถภาพในการเคลื่อนไหวลดลงและมีความไวต่อการตอบสนองต่อสิ่งเร้าภายนอกที่เกิดจากความเครียดชนิดต่างๆมากขึ้น ข้อมูลที่ได้จากงานวิจัยนี้เสนอให้เห็นว่า โปรตีนในกลุ่มที่มี YEATS domain ทั้งโปรตีน dENL/AF9 และ YEATS2 มีส่วนสำคัญในการควบคุมการทำงานของระบบประสาทและสมองของสิ่งที่มีชีวิต ซึ่งมีผลต่อการเปลี่ยนแปลงในระดับพฤติกรรมที่เกี่ยวข้องต่อไปได้ องค์ความรู้ใหม่เกี่ยวกับความสำคัญและหน้าที่การทำงานของโปรตีนชนิดดังกล่าวในระบบประสาทช่วยเพิ่มความเข้าใจในพยาธิกำเนิดของโรคทางระบบประสาทของมนุษย์ และโดยเฉพาะอย่างยิ่งในภาวะชรา ซึ่งเป็นปัจจัยโน้มนำหนึ่งที่ทำให้เกิดภาวะเสื่อมของระบบประสาทและสมองของมนุษย์
คำสำคัญ
Drosophila melanogasterแมลงหวี่gene knockdownneurological diseasestransgenic animalsYEATS domain-containing proteinsการกดการแสดงออกของยีนโปรตีนที่มียีสต์โดเมนเป็นองค์ประกอบโมเดลสัตว์ทดลองที่มีการดัดแปลงทางพันธุกรรมโรคทางระบบประสาท
งานวิจัยในหัวข้อใกล้เคียง
การพัฒนาโมเดลของโรคการเสื่อมของระบบประสาทที่เกิดจากโปรตีน TDP-43 ในแมลงหวี่เพื่อใช้ในทดสอบประสิทธิภาพของยา
สาลินี จันทราภิรมย์ สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) พ.ศ. 2563 การค้นหาพื้นฐานทางโมเลกุลของโรคพันธุกรรมหายากเพื่อเป็นต้นแบบการป้องกันการเกิดโรคด้วยเทคโนโลยีการวินิจฉัยตัวอ่อนก่อนฝังตัว
โอบจุฬ ตราชู มหาวิทยาลัยมหิดล พ.ศ. 2557 ความชุกและความหลากหลายทางพันธุกรรมของเชื้อปรสิตที่นำโดยแมลงในกระบือไทย
มรกต แก้วธรรมสอน จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย พ.ศ. 2560 ฤทธิ์การต้านอนุมูลอิสระและป้องกันเซลล์ประสาทของสารสกัดถั่วลิสงงอก
ดามรัศมน สุรางกูร มหาวิทยาลัยนเรศวร พ.ศ. 2558 การวิเคราะห์ข้อมูลขนาดใหญ่ย้อนหลังของการตรวจวิเคราะห์ธาลัสซีเมียและฮีโมโกลบินผิดปกติ ณ หน่วยบริการธาลัสซีเมีย คณะเทคนิคการแพทย์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น
กฤษดา สิงหะ สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) พ.ศ. 2565 การประยุกต์ใช้วิธีวิทยาการวิจัยแนวอัตชาติพันธุ์วรรณาเชิงวิพากษ์ เพื่อสร้างสุนทรียะในการดูแลตนเองของบุคคลเป็นโรคลมชัก
กิตติกร สันคติประภา มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ พ.ศ. 2563 การสร้างฐานความรู้สำหรับโรคเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ในอุ้งเชิงกราน
เมธาพันธ์ กิจพรธีรานันท์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ พ.ศ. 2553 ผลของเอนไซม์จีเอสทีชนิดโอเมกาต่อเซลล์เพาะเลี้ยงSH-SY5Y (เซลล์ต้นแบบของโรคพาร์คินสัน) โครงการต่อเนื่องปีที่2
จีรัง ว่องตระกูล มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ พ.ศ. 2558 การยับยั้งการแสดงออกของยีนโดยเทคนิคอาร์เอ็นเออินเทอร์เฟียเรนซ์ ในยุงลายที่เป็นพาหะนำโรคไข้เลือดออก และการประยุกต์ใช้สำหรับการควบคุมประชากรยุงในอนาคต
นางนงคราญ ลำจวน มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ พ.ศ. 2559 การสร้างภาพเอ็มอาร์ไอสมองและปรับกลไกการกำจัดของเสียของสมองแบบไม่ทำลายด้วยโมเลกุลระดับนาโนของสารเชิงซ้อนเฟอร์ริก-แทนนิก
เฉลิมชัย ปิละพงค์ สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) พ.ศ. 2563