โครงข่ายสังคมกับพื้นที่สาธารณะของชุมชนวัดหมื่นสาร ย่านวัวลาย เชียงใหม่

บทคัดย่อ

ชุมชนวัดหมื่นสารย่านวัวลาย เป็นชุมชนดั้งเดิมสำคัญที่เกี่ยวข้องกับประวัติศาสตร์ของเชียงใหม่ และมีความโดดเด่นด้าน ชุมชนเข้มแข็ง และการทำเครื่องเงินที่สืบทอดองค์ความรู้มาหลายช่วงอายุคน จากการศึกษาแนวคิดเกี่ยวกับพื้นที่สาธารณะที่มีคุณภาพสูงในเมืองจะกระตุ้นให้เกิดกิจกรรมทางเลือก (optional activity) และเชื้อเชิญให้เกิดกิจกรรมทางสังคม (social activity) เพิ่มมากขึ้น พื้นที่สาธารณะจึงมีความสำคัญในแง่ของการสนับสนุนให้เกิดโอกาสและปฏิสัมพันธ์ทางสังคมในชุมชน งานวิจัยนี้มีกรอบแนวคิด ที่จะวิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างโครงข่ายทางสังคม และการใช้พื้นที่สาธารณะของคนในชุมชนวัดหมื่นสาร โดยใช้วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ ประกอบด้วย การสัมภาษณ์เชิงลึกด้วยการอ้างอิงแบบลูกโซ่ โดยเริ่มจากบุคคลสำคัญผู้มีบทบาททางสังคมในชุมชน การติดตาม และสังเกตการณ์การใช้งานพื้นที่สาธารณะในชุมชนผลการวิจัย พบว่า กลุ่มทางสังคมที่ใช้งนพื้นที่สาธารณะและมีกิจกรรมเกี่ยวข้องกันในชุมชนวัดหมื่นสารอย่างเป็นโครงข่ายทางสังคมแบ่งออกได้ 3 กลุ่ม ได้แก่ 1. กลุ่มผู้หญิงและช่าง ได้แก่ กลุ่มผู้หญิงที่ไม่ได้เป็นช่าง และช่างเงินผู้หญิงที่อยู่ในเครือข่ายเดียวกัน 2. กลุ่มช่างดั่งเดิม คือ ช่างเงินผู้ชายที่ทำงานต่อเนื่องในชุมชนมานาน และ 3.กลุ่มช่างและคนรุ่นใหม่ เป็นช่างรุ่นใหม่และคนรุ่นใหม่ที่อยู่ในเครือข่ายเดียวกัน โดยการใช้งานพื้นที่สาธารณะของคนในชุมชนสอดแทรกตามพื้นที่ว่างต่าง ๆ ที่มีอยู่แล้วทั่วไปในขุมชน และมีการใช้งานอย่างอเนกประสงค์รวม 4 พื้นที่ ได้แก่พื้นที่วัด พื้นที่ทางสัญจร พื้นที่หน้าบ้าน และพื้นที่ร้านค้าในชุมชน นอกจากนี้ยังพบว่ากิจกรรมทางสังคม และกิจกรรมทางเลือกที่เกี่ยวเนื่องกับกิจกรรมทงสังคมเกิดขึ้นมากในพื้นที่วัด พื้นที่วัดหมื่นสารจึงเป็นพื้นที่สาธารณะหลักและมีความสำคัญสำหรับประกอบกิจกรรมที่อเนกประสงค์ ในขณะที่พื้นที่ทางสัญจรเป็นพื้นที่ทางสังคมสำหรับคนทุกกลุ่มพื้นที่หน้าบ้านเป็นพื้นที่ทางสังคมเกี่ยวเนื่องมาจากกิจกรรมทางเลือก ของคนทุกกลุ่ม และพื้นที่ร้านค้าในชุมชนเป็นพื้นที่ทางสังคมที่เกี่ยวเนื่องมาจากกิจกรรมจำเป็น (Necessary activity)

คำสำคัญ