การศึกษาและพัฒนาเทคนิคการปฏิบัติการฝนหลวงเชิงพื้นที่ กรณีศึกษา : พื้นที่อำเภอพัฒนานิคม จังหวัดลพบุรี

บทคัดย่อ

การขอฝนในพื้นที่อำเภอพัฒนานิคม จังหวัดลพบุรีนั้นมีการขอรับบริการฝนหลวงเป็นจำนวนมาก ตั้งแต่ปี 2562 มีจำนวน 53 ครั้ง ปี 2563 มีจำนวน 59 ครั้ง และปี 2564 มีจำนวน 58 ครั้ง ตามลำดับ ส่วนการปฏิบัติการฝนหลวงในพื้นที่ พบว่า ปี 2562 มีจำนวน 53 วัน ปี 2563 มีจำนวน 59 วัน และปี 2564 มีจำนวน 57 วัน ตามลำดับ ซึ่งแสดงให้เห็นว่าการศึกษาและพัฒนาเทคนิคการปฏิบัติการฝนหลวงในพื้นที่ดังกล่าวมีความจำเป็นอย่างยิ่งสำหรับการช่วยเหลือเกษตรกร งานวิจัยนี้เป็นการศึกษาและพัฒนาเทคนิคการปฏิบัติการฝนหลวงในพื้นที่อำเภอพัฒนานิคม จังหวัดลพบุรี เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการปฏิบัติการฝนหลวงในพื้นที่เพื่อเป็นการช่วยเหลือเกษตรกรและความต้องการน้ำอย่างยั่งยืน โดยในปี 2564 ได้กำหนดเกณฑ์เงื่อนไข (Criteria) เพื่อพัฒนารูปแบบการปฏิบัติการฝนหลวงที่เหมาะสม ได้จากการศึกษาข้อมูลตัวแปรผลตรวจอากาศชั้นบนในวันที่มีฝนตกในพื้นที่ศึกษาระหว่างเดือนเมษายน - ตุลาคม พ.ศ. 2561-2563 จำนวน 242 วัน โดยใช้วิธีการ Box and Whisker Plot เพื่อศึกษาค่าพิสัยควอไทล์ (Inter Quartile Range) พบว่า ค่า LI มีค่าระหว่าง -1.8 ถึง 0.3 ค่า SI มีค่าระหว่าง -3.0 ถึง 1.2 ค่า KI มีค่าระหว่าง 34.6 ถึง 37.7 ความเร็วลมระดับ 5,000-10,000 ฟุต มีค่า 7.6 ถึง 17 นอต และ ความชื้นสัมพัทธ์ระดับ 5,000-10,000 ฟุต มีค่าระหว่างร้อยละ 74.3 ถึง 88.9 ดังภาพที่ 2 เป็นตัวอย่างการปฏิบัติการฝนหลวงตามเงื่อนไขที่กำหนดขึ้นบริเวณพื้นที่อำเภอพัฒนานิคม จังหวัดลพบุรี วันที่ 9 พฤษภาคม พ.ศ. 2565

คำสำคัญ