การขับเคลื่อนธุรกิจที่พักและธุรกิจนำเที่ยวขนาดเล็ก เพื่อการสร้างภูมิคุ้มกันทางธุรกิจภายหลังวิกฤต COVID-19 ในพื้นที่จังหวัดกระบี่ พังงา ภูเก็ต

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้จัดทำขึ้นเพื่อศึกษาระบบนิเวศการสร้างภูมิคุ้มกันทางธุรกิจภายหลังวิกฤต COVID-19 สำหรับธุรกิจที่พักและธุรกิจนำเที่ยวขนาดเล็ก ในพื้นที่จังหวัดกระบี่ พังงา ภูเก็ต ตลอดจนขับเคลื่อนและประเมินผลสัมฤทธิ์การขับเคลื่อนธุรกิจที่พักและธุรกิจนำเที่ยวขนาดเล็กเพื่อการสร้างภูมิคุ้มกันทางธุรกิจภายหลังวิกฤต COVID-19 ในพื้นที่จังหวัดกระบี่ พังงา ภูเก็ต ดำเนินการวิจัยด้วย 1) การสำรวจกลุ่มตัวอย่างที่เป็นผู้ประกอบการธุรกิจที่พักและนำเที่ยวขนาดเล็กในจังหวัดกระบี่ พังงา และภูเก็ตจำนวน 324 ราย 2) การสนทนากลุ่มกับผู้มีส่วนเกี่ยวข้องจำนวน 3 กลุ่มได้แก่ ผู้ประกอบการ สถาบันการศึกษา หน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับธุรกิจที่พักและนำเที่ยวเพื่อทราบข้อมูลเกี่ยวกับระบบนิเวศการสร้างภูมิคุ้มกันทางธุรกิจใน 3 ระดับ คือ แก่นหลัก ระบบสนับสนุน และระบบนิเวศธุรกิจ และ 3) การพัฒนาภาคีเครือข่ายและดำเนินโครงการรูปแบบพี่เลี้ยง (Mentorship Program) เพื่อขับเคลื่อนและประเมินผลสัมฤทธิ์การขับเคลื่อนธุรกิจที่พักและธุรกิจนำเที่ยวขนาดเล็กเพื่อการสร้างภูมิคุ้มกันทางธุรกิจภายหลังวิกฤต COVID-19 ในพื้นที่จังหวัดกระบี่ พังงา ภูเก็ต ผลการวิจัย พบว่า ระบบสนับสนุนโดยเฉพาะสมาคมวิชาชีพต่าง ๆ ขาดการตระหนักถึงการสร้างภูมิคุ้มกันทางธุรกิจให้กับผู้ประกอบการโดยเฉพาะธุรกิจขนาดเล็กและในกลุ่มนำเที่ยว/ ที่พัก เนื่องจาก บทบาทหน้าที่หลักของสมาคมวิชาชีพต่าง ๆ คือ การขับเคลื่อนนโยบาย จึงเปรียบเสมือนคนกลางเท่านั้น ขณะที่กลุ่มธุรกิจขนาดเล็กในภาพรวมอาจมิได้มีความสัมพันธ์กับกลุ่มธุรกิจต่าง ๆ อย่างแน่นแฟ้น การมิได้เข้าเป็นสมาชิกสมาคมต่าง ๆ ส่งผลให้การได้รับข้อมูลข่าวสารจึงอาจไม่ครบถ้วน ทั้งนี้ งบประมาณการจัดโครงการของสมาคมวิชาชีพต่าง ๆ เองก็มาจากการเข้าหาหน่วยงานเพื่อของบประมาณจัดโครงการ ส่งผลให้โครงการที่ดำเนินการตอบโจทย์แหล่งทุนมากว่าเป็นไปเพื่อตอบความต้องการที่แท้จริงของผู้เข้าร่วมโครงการก็เป็นได้ สำหรับสถาบันการศึกษาเองมีการจัดโครงการอบรมหลากหลายรูปแบบ มีความใกล้ชิดและคุ้นเคยกับสมาคมวิชาชีพต่าง ๆ เป็นอย่างดี มีการทำงานร่วมกันอย่างสม่ำเสมอ รวมทั้งมีความใกล้ชิดกับผู้ประกอบการค่อนข้างมาก มีความเข้าใจสถานการณ์และลักษณะของผู้ประกอบการเป็นอย่างดี แต่ทว่าการดำเนินโครงการต่าง ๆ ยังมุ่งเน้นในวงกว้าง และอาจยังมิได้มีโครงการที่มุ่งเน้นธุรกิจขนาดเล็กอย่างชัดเจน โดยเฉพาะอย่างยิ่งธุรกิจที่พักและนำเที่ยว และคล้ายกับสมาคมวิชาชีพคือ การจัดโครงการเป็นไปตามงบประมาณที่ได้รับจากแหล่งทุน ผลการดำเนินโครงการ “การขับเคลื่อนธุรกิจที่พักและธุรกิจนำเที่ยวขนาดเล็กเพื่อการสร้างภูมิคุ้มกันทางธุรกิจภายหลังวิกฤต COVID-19 ในพื้นที่จังหวัดกระบี่ พังงา ภูเก็ต” ด้วยรูปแบบ Mentorship Program จำนวน 2 ครั้ง พบว่า ผู้ประกอบการธุรกิจที่พักและนำเที่ยวขนาดเล็กที่เข้าร่วมโครงการมีความคิดเห็นเกี่ยวกับโครงการโดยรวมอยู่ในระดับมากถึงเกือบมากที่สุด โดยมีความคิดเห็นเกี่ยวกับด้านพี่เลี้ยงโครงการสูงสุดอยู่ในระดับมากที่สุด รองลงมา คือ ด้านรูปแบบและการนำความรู้ไปใช้อยู่ในระดับมาก โดยมีข้อคิดเห็น คือ เป็นโครงการที่ดีมาก อยากให้มีต่อเนื่อง และอื่น ๆ การประเมินผลสัมฤทธิ์โครงการการขับเคลื่อนธุรกิจที่พักและธุรกิจนำเที่ยวขนาดเล็กเพื่อการสร้างภูมิคุ้มกันทางธุรกิจภายหลังวิกฤต COVID-19 ในพื้นที่จังหวัดกระบี่ พังงา ภูเก็ต จากผู้ประกอบการและภาคีเครือข่าย พบว่า ผู้ประกอบการธุรกิจที่พักและนำเที่ยวขนาดเล็กที่เข้าร่วมโครงการทราบข้อมูลและสมัครเข้าร่วมโครงการจากแบนเนอร์ออนไลน์ที่ส่งกันในไลน์กลุ่มสมาคมต่าง ๆ หอการค้าจังหวัด โดยมีทั้งเห็นว่า โครงการดี ๆ เลยตัดสินใจสมัคร หรือไม่มั่นใจ ไม่เข้าใจโครงการ สอบถามผู้อื่นก่อน ทราบว่าเป็นโครงการที่ดีเลยตัดสินใจสมัคร แสดงถึงประสิทธิผลของการประชาสัมพันธ์ที่เข้าถึงหลากหลายกลุ่ม ผู้ประกอบการได้รับข้อมูลข่าวสารเกี่ยวกับโครงการ แต่การประชาสัมพันธ์โครงการยังอาจไม่สามารถสร้างอิทธิพลให้เกิดการตัดสินใจสมัคร โดยผู้ประกอบการที่เข้าร่วมโครงการสะท้อนว่า เป็นโครงการที่ไม่เหมือนโครงการอื่น ๆ มีความต่อเนื่อง ใส่ใจ พี่เลี้ยงมีความรู้ความเชี่ยวชาญ เป็นรูปแบบที่ให้โอกาสสำหรับผู้ประกอบการธุรกิจขนาดเล็ก เป็นโครงการที่ดี เป็นประโยชน์ สามารถทำธุรกิจได้อย่างถูกต้อง ได้ขั้นตอนที่ถูกต้อง ได้ผลจริง เกิดการเปลี่ยนแปลง Mindset เปลี่ยน ซึ่งพี่เลี้ยงโครงการได้เสริมประเด็นรูปแบบโครงการว่า เป็นโครงการที่เป็นนวัตกรรม มีพลัง Teamwork ที่เข้มแข็ง เป็นรูปแบบที่มีความเฉพาะราย ผู้ประกอบการสามารถที่จะนำกลับไปต่อยอดได้ แตกต่างจากการฟังบรรยายที่เป็นเหมือนสารตั้งต้นให้ไปต่อยอดกันต่อไปเอง ขณะที่ภาคีเครือข่ายโครงการ ประกอบด้วยสภาอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย สภาอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวจังหวัด มหาวิทยาลัยราชภัฏภูเก็ต มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตภูเก็ต สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์ ได้สะท้อนว่าเป็นโครงการที่เป็นประโยชน์ เน้นธุรกิจขนาดเล็กที่ไม่ค่อยได้มีการนึกถึง แต่เป็นกลุ่มที่อ่อนแอทางด้านการสร้างภูมิคุ้มกันทางธุรกิจ โครงการครั้งนี้เป็นโครงการนำร่องที่ต้องมีการขยายต่อไปยังพื้นที่และกลุ่มธุรกิจอื่น ๆ ต่อ ไป โดยอาศัยความร่วมมือระหว่างสมาคมที่เป็นทางด้านวิชาชีพต่าง ๆ ร่วมกับสถาบันการศึกษาในพื้นที่ สำหรับแนวทางการพัฒนาและขับเคลื่อนโครงการจะดำเนินการโดยการสกัดส่วนสำคัญต่าง ๆ และพัฒนาต่อ ทั้งการ Train the trainer โดยใช้สถาบันการศึกษาในพื้นที่ การพัฒนาเครื่องมือเพื่อให้ผู้ประกอบการสามารถประเมินระดับภูมิคุ้มกันทางธุรกิจของตนเอง การทำให้ผู้ประกอบการเข้าเป็นเครือข่าย การปรับ Mindset การต่อยอดโครงการให้ใหญ่ขึ้น

คำสำคัญ