การพัฒนาออนโทโลยีความรู้ด้านผ้าของกลุ่มชาติพันธุ์บนพื้นที่สูง
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
การวิจัยเรื่อง การพัฒนาออนโทโลยีความรู้ด้านผ้ากลุ่มชาติพันธุ์บนพื้นที่สูง มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาการเข้าถึงและค้นคืนความรู้ด้านผ้ากลุ่มชาติพันธุ์บนพื้นที่สูงของสถาบันบริการสารสนเทศด้านผ้ากลุ่มชาติพันธุ์บนพื้นที่สูงในประเทศไทย 2) วิเคราะห์เนื้อหาและกำหนดโครงสร้างออนโทโลยีความรู้ด้านผ้ากลุ่มชาติพันธุ์บนพื้นที่สูง และ 3) พัฒนาออนโทโลยีความรู้ด้านผ้ากลุ่มชาติพันธุ์บนพื้นที่สูง โดยใช้ระเบียบวิจัยตามหลักการวิจัยและพัฒนา แบ่งเป็น 2 ระยะ ได้แก่ ระยะที่ 1 การศึกษาการเข้าถึงและค้นคืนความรู้ด้านผ้ากลุ่มชาติพันธุ์บนพื้นที่สูง และการวิเคราะห์เนื้อหาและการกำหนดโครงสร้างความรู้ด้านผ้ากลุ่มชาติพันธุ์บนพื้นที่สูง และระยะที่ 2 การพัฒนาออนโทโลยีความรู้ด้านผ้ากลุ่มชาติพันธุ์บนพื้นที่สูง ผลการวิจัยพบว่า สภาพการจัดการสารสนเทศด้านผ้ากลุ่มชาติพันธุ์บนพื้นที่สูงพบว่า ส่วนใหญ่ไม่มีนโยบายการดำเนินงานด้านผ้าที่เป็นลายลักษณ์อักษร พบเพียงแผนการดำเนินงานตามภารกิจของหน่วยงาน มีการจัดหาและรวบรวมทรัพยากรสารสนเทศทุกประเภท มีการวิเคราะห์และจัดหมวดหมู่ทรัพยากรสารสนเทศ รวมถึงมีวิธีการจัดเก็บที่แตกต่างกัน ประสบปัญหาด้านงบประมาณในการจัดหา ขาดการวิเคราะห์และจัดหมวดหมู่ และการจัดเก็บทรัพยากรสารสนเทศกระจัดกระจายไว้หลายที่ ด้านปัญหาการเข้าถึงและค้นคืนความรู้ด้านผ้ากลุ่มชาติพันธุ์บนพื้นที่สูงพบว่า ผู้ใช้บริการมีวัตถุประสงค์เพื่อนำมาใช้ประกอบการทำงาน โดยเข้าถึงความรู้จากแหล่งสารสนเทศประเภทสถาบัน ใช้วิธีการสืบค้นด้วยตนเองผ่านฐานข้อมูลบรรณานุกรม (OPAC) และอ่านป้ายบอกหมวดหมู่ ปัญหาในการค้นคืนคือ คำค้นเป็นศัพท์เทคนิคหรือศัพท์เฉพาะ มีความคลุมเครือ และขาดเครื่องมือช่วยค้น วิเคราะห์เนื้อหาและกำหนดโครงสร้างออนโทโลยีความรู้ด้านผ้ากลุ่มชาติพันธุ์บนพื้นที่สูง ผลการวิเคราะห์ความรู้ด้านผ้ากลุ่มชาติพันธุ์บนพื้นที่สูง ได้กลุ่มความรู้ที่เกี่ยวข้องกับผ้ากลุ่มชาติพันธุ์บนพื้นที่สูง จำนวน 9 หมวดความรู้ 112 หมวดใหญ่ 1,297 หมวดย่อย และคำศัพท์ 1,409 คำ จากนั้นกำหนดโครงสร้างความรู้ด้านผ้ากลุ่มชาติพันธุ์บนพื้นที่สูงให้มีโครงสร้างตามลำดับชั้น จำนวน 9 หมวดความรู้ จำแนกเป็น 69 หมวดความรู้ย่อย 1,393 คำศัพท์ การพัฒนาออนโทโลยีความรู้ด้านผ้ากลุ่มชาติพันธุ์บนพื้นที่สูง ประกอบด้วย โดเมนหลักคือ ความรู้ด้านผ้ากลุ่มชาติพันธุ์บนพื้นที่สูง และจำนวน 9 โดเมนย่อย ประกอบด้วย (1) ลวดลายผ้าชาติพันธุ์บนพื้นที่สูง (2) วัสดุที่ใช้ในการผลิตผ้าชาติพันธุ์บนพื้นที่สูง (3) วัตถุดิบที่ใช้ในการผลิตผ้าชาติพันธุ์บนพื้นที่สูง (4) อุปกรณ์ที่ใช้ในการผลิตผ้าชาติพันธุ์บนพื้นที่สูง (5) เครื่องแต่งกายกลุ่มชาติพันธุ์บนพื้นที่สูง (6) เครื่องประดับกลุ่มชาติพันธุ์บนพื้นที่สูง (7) กระบวนการทอผ้าชาติพันธุ์บนพื้นที่สูง (8) เทคนิคการผลิตผ้าชาติพันธุ์บนพื้นที่สูง และ (9) สีผ้าชาติพันธุ์บนพื้นที่สูง ออนโทโลยีความรู้ด้านผ้ากลุ่มชาติพันธุ์บนพื้นที่สูง ประกอบด้วย คลาสหลัก จำนวน 69 คลาส คลาสย่อย จำนวน 1,393 คลาส ความสัมพันธ์ระหว่างคลาสตามลำดับชั้น จำนวน 39 ชนิด 2,214 รายการ คุณสมบัติ จำนวน 19 ชนิด 759 รายการ และตัวอย่างคลาส จำนวน 1,462 รายการ