การพัฒนาสีย้อมธรรมชาติสำหรับการผลิตผ้าทอลายแตงโม

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้เป็นการศึกษาการย้อมเส้นด้ายฝ้ายด้วยสีสกัดธรรมชาติเพื่อนำไปใช้สำหรับการผลิตผ้าทอลายแตงโม โดยการทดลองแบ่งออกเป็น 3 ขั้นตอน ได้แก่ 1) การหาสภาวะที่เหมาะสมในการสกัดสีย้อมธรรมชาติ 2) การหาสภาวะที่เหมาะสมในการย้อมสีด้ายฝ้าย และ 3) การทดสอบความพึงพอใจของผู้ใช้งาน ในขั้นตอนที่ 1 เลือกใช้พืชท้องถิ่นในจังหวัดนครปฐม 3 ชนิด ได้แก่ กระเจี๊ยบ ฝาง และ มะเกลือ ซึ่งให้สีเหมาะสมในการผลิตเป็นผ้าทอลายแตงโม มาเป็นสีย้อม โดยศึกษาสภาวะของ การสกัดที่แตกต่างกัน พบว่ากระเจี๊ยบให้สีออกมามากที่สุดจากการสกัดโดยใช้ตัวทำละลายผสมที่มีอัตราส่วนน้ำต่อเอทานอล เท่ากับ 3:2 ที่อุณหภูมิปกติ สำหรับสภาวะการสกัดที่ดีที่สุดของฝางและมะเกลือ คือ การสกัดด้วยความร้อนและใช้น้ำเป็นตัวทำละลายเพียงชนิดเดียว ในขั้นตอนที่ 2 พบว่า สภาวะการย้อมสีที่ดีที่สุด สำหรับกระเจี๊ยบและฝาง คือ การย้อมที่อุณหภูมิ 50 ?C สำหรับมะเกลือ คือ ที่อุณหภูมิห้องประมาณ 27 ?C การปรับสภาพพื้นผิวเส้นด้ายด้วย NaOH เอนไซม์เซลลูเลสและ เพคติเนส ไม่ได้ช่วยให้การดูดซับสีย้อมของเส้นด้ายฝ้ายเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ อีกทั้งยังเป็น การทำลายพื้นผิวของเส้นด้ายฝ้าย สำหรับการใช้สารช่วยย้อมพบว่าการใช้ CuSO4 ทำให้การดูดซับสีย้อมเพิ่มมากขึ้นและสีย้อมยึดติดกับเส้นด้ายฝ้ายได้ดีขึ้น อย่างไรก็ตามสารช่วยย้อมธรรมชาติ เช่น ยางกล้วย ในที่นี้ก็สามารถช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการย้อมได้เช่นเดียวกัน และยังช่วยลดผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อมในชุมชน ในขั้นตอนที่ 3 จากการสำรวจความพึงพอใจของเส้นด้ายฝ้ายที่ผ่านการย้อมด้วยสีธรรมชาติในการทดลองนี้ พบว่า กลุ่มตัวอย่างพึงพอใจกับลักษณะและสีของเส้นด้ายฝ้ายที่ย้อมด้วยฝางมากที่สุด และคิดว่าสามารถพัฒนาการย้อมสีเส้นด้ายฝ้ายโดยใช้ฝางไปสู่การผลิตจริงได้

คำสำคัญ