แผนงานวิจัยการพัฒนาและผลิตยาชีววัตถุและผลิตภัณฑ์จากสมุนไพร

บทคัดย่อ

ความมั่นคงทางยาเป็นเรื่องที่สำคัญของประเทศ ปัจจุบันประเทศไทยจำเป็นต้องพึ่งพาการนำเข้ายาชีววัตถุเพื่อการใช้ภายในประเทศเกือบทั้งหมด ทำให้เกิดความสูญเสียทางเศรษฐกิจ โครงการวิจัยนี้มุ่งเน้นการวิจัยและพัฒนายาขึ้นเองภายในประเทศ โดยใช้องค์ความรู้และปัจจัยพื้นฐานในประเทศ เพื่อเป็นการรักษาโรคที่เป็นปัญหาสาธารณสุขที่สำคัญของคนไทย ได้แก่ 1) การพัฒนายาชีววัตถุ trastuzumab เพื่อรักษามะเร็งเต้านม ซึ่งเป็นมะเร็งที่พบได้มากที่สุดในผู้หญิงไทยและมีอัตราการเสียชีวิตเป็นอันดับ 1 ยาชีววัตถุ trastuzumab เป็นยารักษาแบบมุ่งเป้าจึงมีผลข้างเคียงน้อย 2) การพัฒนาสารสกัดขิงที่มีปริมาณสารสำคัญที่มีฤทธิ์ในทางยาที่แน่นอน และการนำสารสกัดขิงนี้ไปใช้ในการทดสอบฤทธิ์ในการชะลอความเสื่อมของระบบประสาทในคนปกติ ผู้สูงอายุ และ ผู้ป่วยที่มีภาวะความผิดปกติที่เกี่ยวข้องกับการทำงานของระบบประสาท โดยขิงเป็นหนึ่งภูมิปัญญาท้องถิ่นต่อเนื่องมายาวนานในการใช้ยาแผนไทย การพัฒนายาชีววัตถุ trastuzumab เพื่อรักษาโรคมะเร็ง ในปี 2564 มีความก้าวหน้าโครงการโดยสรุปดังนี้ 1) การศึกษาสูตรตำรับ มีการศึกษา pre-formulation เพื่อทดสอบบัฟเฟอร์ที่เหมาะสม สภาวะการทำแห้ง การทดสอบการทำความเข้มข้นยา 2) การขยายขนาดการผลิต ขณะนี้ได้ขยายขนาดการผลิตถึงระดับถังปฏิกรณ์ชีวภาพขนาด 50 ลิตร จำนวน 2 รอบ หลังมีการปรับพารามิเตอร์ให้เหมาะสมหลังการตรวจสอบพบว่า trastuzumab originator (Herceptin) ได้มีการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างโมเลกุลของยาอย่างมีนัยสำคัญ นอกจากนั้นในส่วนของการพัฒนาเซลล์ต้นแบบทางสถาบันได้ส่ง research cell bank (pre-MCB) ออกไปทำการผลิตเซลล์ภายใต้มาตรฐาน GMP และทดสอบคุณลักษณะเซลล์ดังกล่าวให้เหมาะสมกับ master cell bank และ working cell bank เป็นที่เรียบร้อยและพร้อมเข้าสู่กระบวนการผลิตเพื่อใช้ในสัตว์ทดลองและ มนุษย์ต่อไป 3) การศึกษาความคงตัวของยา ได้ศึกษาความคงตัวของยาในสภาพก่อนกระบวนการทำให้บริสุทธิ์ ยาชีววัตถุซึ่งผ่านกระบวนการแช่แข็งแห้ง (Freeze dry) และ ยาชีววัตถุที่จะถูกนำไปใช้ในการศึกษาวิจัยในสัตว์ทดลอง 4) การศึกษาระดับพรีคลินิก มีการเตรียมการและการพัฒนาเทคนิคต่าง ๆ เพื่อรองรับการตรวจสอบคุณภาพยาในระดับเภสัชวิทยาและพรีคลินิก การพัฒนาสารสกัดขิง วัตถุประสงค์ของโครงการนี้ คือ การพัฒนาสารสกัดขิงที่มีปริมาณสารสำคัญที่มีฤทธิ์ในทางยาที่แน่นอน และการนำสารสกัดขิงนี้ไปใช้ในการทดสอบฤทธิ์ในการชะลอความเสื่อมของระบบประสาทในคนปกติ ผู้สูงอายุ และ ผู้ป่วยที่มีภาวะความผิดปกติที่เกี่ยวข้องกับการทำงานของระบบประสาท โครงการนี้ได้ทำการพัฒนาวิธีการสกัดและตรวจวิเคราะห์สารสำคัญในขิง โดยใช้ตัวทำละลาย คือ น้ำและเอทานอล และวิเคราะห์โดยเทคนิค HPLC-DAD ซึ่งตรวจพบสารสำคัญทั้งหมด 6 ชนิด ได้แก่ 6-Gingerol, 8-Gingerol, 6-Shogaol, 8-Shogaol, 10-Gingerol และ 10-Shogaol จากการตรวจสอบความใช้ได้ของวิธีทดสอบ มีค่า % Recovery ในช่วง 95.34-115.35% และมีค่า LOD ในช่วง 0.0266-0.0888 ?g/ml และค่า LOQ ในช่วง 0.0886-2.8031 ?g/ml และในการพัฒนากรรมวิธีการเตรียมสารสกัดขิง โครงการวิจัยได้พัฒนาสารสกัดแอลกอฮอล์ของขิงที่มีปริมาณสารกลุ่ม gingerols และ shogaols สูง เพื่อนำไปใช้ในการทดสอบฤทธิ์ทางเภสัชวิทยาและพิษวิทยา เมื่อนำสารสกัดชิงที่เตรียมได้มาทำการทดสอบกับเซลล์ประสาทในหลอดทดลอง เป็นการทดสอบฤทธิ์ของสารสกัดขิงต่อความอยู่รอดของเซลล์ประสาทชนิด SH-SY5Y ผลการทดลองพบว่า สารสกัดน้ำและแอลกอฮอล์ของขิง มีความเป็นพิษต่อเซลล์ชนิดนี้ต่ำ นอกจากนี้ยังพบว่า การเลี้ยงเซลล์ประสาทชนิด SH-SY5Y ภายใต้อุณหภูมิต่ำ ทำให้เกิด tau phosphorylation และเมื่อทำการศึกษาสารสำคัญในขิง 2 ชนิด ผลที่ได้พบว่า 6-gingerol และ 6-shogaol สามารถลดการเกิด tau phosphorylation ภายใต้อุณหภูมิต่ำได้

คำสำคัญ