การศึกษาการพัฒนาศักยภาพชุมชนบนฐานทรัพยากรท้องถิ่นเพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
หัวข้อวิจัย การศึกษาการพัฒนาศักยภาพชุมชนบนฐานทรัพยากรท้องถิ่นเพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยว เชิงสร้างสรรค์ ชื่อผู้วิจัย วรรณษา แสนลำ1, ผศ.ดร.ศิริพร เลิศยิ่งยศ2 ,ผศ.เกรียงไกร ดวงขจร3 และ ผศ.สุภาวดี มณีเนตร4 หน่วยงาน 1สถาบันวิจัยและพัฒนา, 2,4,คณะวิทยาการจัดการ, 3คณะเทคโนโลยีอุตสาหกรรม มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา ปีที่สำเร็จ 2564 งานวิจัยนี้ได้ทำการศึกษาการพัฒนาศักยภาพชุมชนบนฐานทรัพยากรท้องถิ่นเพื่อส่งเสริม การท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาศักยภาพชุมชนและสมาชิกชุมชนที่ส่งผลต่อ การพัฒนาความเข้มแข็งและความเจริญของชุมชน พัฒนาผลิตภัณฑ์สู่การท่องเที่ยวชุมชนส่งเสริมเศรษฐกิจฐานรากมั่นคงชุมชนพึ่งตนเองได้ และเพื่อสื่อสารประชาสัมพันธ์ ผลิตภัณฑ์บนฐานทรัพยากรของชุมชน สู่การท่องเที่ยวโดยชุมชนซึ่งดำเนินการวิจัย ณ พื้นที่บ้านหนองโสน ตำบลท่าอ่าง และบ้านด่านชัย ตำบล ด่านเกวียน อำเภอโชคชัย จังหวัดนครราชสีมา โดยเป็นพื้นที่ที่มีศักยภาพของอำเภอโชคชัยที่จะพัฒนาไปสู่ การท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์ รวมทั้งยังเป็นที่ที่มหาวิทยาลัยมีความร่วมมือด้านการวิจัยและบริการวิชาการ มาอย่างต่อเนื่อง ส่งผลให้การดำเนินงานเป็นไปตามเป้าหมาย สรุปผลได้ดังนี้ 1. เพื่อพัฒนาศักยภาพชุมชนและสมาชิกชุมชนที่ส่งผลต่อการพัฒนาความเข้มแข็งและ ความเจริญของชุมชน บ้านด่านชัย เป็นหมู่บ้านที่มีศักยภาพที่ผลิตเครื่องปั้นดินเผาที่มีการถ่ายทอดภูมิปัญญาท้องถิ่นจากรุ่นสู่รุ่นมายาวนานกว่า 100 ปี ปัจจุบันนอกจากจะเป็นทั้งแหล่งผลิตและจำหน่ายเครื่องปั้นดินเผาแล้ว ยังเป็นแหล่งเรียนรู้ด้านศิลปวัฒนธรรมของภาคตะวันออกเฉียงเหนือ พบว่าศักยภาพด้านการท่องเที่ยว ในชุมชน ประกอบด้วยชุมชนมีความเข้มแข็งมีความร่วมมือสามัคคีกันในชุมชนเพื่อพัฒนาการท่องเที่ยวได้มีการจัดตั้งคณะกรรมการบริหารหมู่บ้าน OTOP เพื่อการพัฒนาท่องเที่ยว ความเข้มแข็งของผู้นำ มีปราชญ์ ภูมิปัญญาชาวบ้าน อาหารพื้นถิ่นมีเอกลักษณ์เฉพาะถิ่นที่มีความโดดเด่นมีชื่อเสียง กิจกรรมแสดงถึงอัตลักษณ์ของชุมชนเป็นการแสดงพื้นถิ่น มีผลิตภัณฑ์ชุมชนมีความเป็นเอกลักษณ์ของสินค้าเฉพาะถิ่น และแหล่งท่องเที่ยวในชุมชนที่น่าสนใจ ได้แก่ ศูนย์การเรียนรู้ชุมชนเครื่องปั้นดินเผาด่านเกวียน, แหล่งผลิตเครื่องปั้นภายในหมู่บ้าน บ้านนายเมี้ยน สิงห์ทะเล, แหล่งผลิตเครื่องปั้นภายในหมู่บ้าน บ้านนายเมี้ยน สิงห์ทะเล, วัดบ้านด่านเกวียน และสะพานร้อยใจ หรือสะพานด่านเกวียน, ตลาดเครื่องปั้นดินเผาด่านเกวียน หรือลานด่านเกวียน, พิพิธภัณฑ์เกวียนอาจารย์วิโรฒ ศรีสุโร, ลำน้ำมูลที่ทุ่งป่าตาล บ้านหนองโสน เป็นหมู่บ้านที่มีผลิตภัณฑ์หินทราย เป็นปฏิมากรรมพื้นบ้านผลิตโดยชาวบ้าน มีภูมิปัญญา สามารถสร้างแรงจูงใจให้นักท่องเที่ยวได้เข้าไปศึกษาเรียนรู้ในด้านต่าง ๆ มากมาย อาทิเช่น การออกแบบผลิตภัณฑ์ เรียนรู้วิธีการหล่อหินทราย เรียนรู้การทำภาพปะติดผนังหินทราย เรียนรู้การทำผลิตภัณฑ์ต่าง ๆ ที่มาจากภูมิปัญญาชาวบ้าน เรียนรู้วิถีชีวิตจากกิจกรมท่องเที่ยวของชุมชน การฟังเรื่องเล่าจากปราชญ์ชาวบ้าน ซึ่งกิจกรรมต่าง ๆ เหล่านี้ เป็นการสร้างประสบการณ์ให้กับนักท่องเที่ยว และเหมาะสำหรับนักท่องเที่ยวที่ชอบการเรียนรู้ หาประสบการณ์ ชอบการเรียนรู้ข้ามวัฒนธรรม และนำสู่การพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์ของชุมชน ซึ่งศักยภาพด้านการท่องเที่ยวในชุมชน ประกอบด้วย 1) ชุมชนมีความเข้มแข็งมีความร่วมมือสามัคคีกันในชุมชนเพื่อพัฒนาการท่องเที่ยวได้มีการจัดตั้งคณะกรรมการบริหารหมู่บ้าน OTOP เพื่อการพัฒนาท่องเที่ยวที่มีความเข้มแข็ง 2) มีนักเล่าชุมชนซึ่งเป็นปราชญ์ชาวบ้าน 3) อาหารพื้นถิ่น มีเอกลักษณ์ 4) กิจกรรมการบริการท่องเที่ยวของชุมชน 5) กิจกรรมที่แสดงถึงอัตลักษณ์ของชุมชนเป็นการแสดงพื้นถิ่น 6) มีผลิตภัณฑ์ชุมชนมีความเป็นเอกลักษณ์ของสินค้าเฉพาะถิ่น และ 7) แหล่งท่องเที่ยวในชุมชน ได้แก่ ศูนย์การเรียนรู้หมู่บ้าน OTOP เพื่อการท่องเที่ยว, ตลาดปฏิมากรรมหินทรายบ้านหนองโสน,พิพิธภัณฑ์ชุมชนคนต้นแบบบ้านหนองโสน, สวนลุงพูนโคกหนองนาโมเดล, แหล่งเรียนรู้เชิงเกษตรสวนมัลเบอร์รี่ ณ ลมเหนือ และสวนมะขามเทศ และสักการะหลวงพ่อนำโชค วัดบ้านดอนพรามณ์ 2. พัฒนาผลิตภัณฑ์สู่การท่องเที่ยวชุมชนส่งเสริมเศรษฐกิจฐานรากมั่นคงชุมชนพึ่งตนเองได้ การพัฒนาผลิตภัณฑ์ต้นแบบผู้วิจัยได้หาแนวทางของพื้นผิวธรรมชาติที่มีความน่าสนใจคือ มีพื้นผิวที่มีเอกลักษณ์และมีร่องลึกที่จะสามารถหล่อแบบได้ลวดลายที่ชัดเจน รูปทรงสามรถนำมาตัดทอนเป็นรูปทรงกระถางได้ และสามารถซื้อหาได้ตามตลาดทั่วไป หรือในชุมชนมีอยู่แล้ว 7 ต้นแบบ ได้แก่ สับปะรด ฟักทอง เมล่อน ขนุน น้อยหน่า กะหล่ำดอก ผักกาดขาว 3. สื่อสารประชาสัมพันธ์ ผลิตภัณฑ์บนฐานทรัพยากรของชุมชนสู่การท่องเที่ยวโดยชุมชน จากการดำเนินการวิจัย ได้มีการสร้างเครือข่ายความร่วมมือระหว่างหน่วยงานในท้องถิ่น ระดับจังหวัด อำเภอ และตำบลเข้ามามีส่วนร่วมในการดำเนินกิจกรรม มีการร่วมคิดและกำหนดระยะเวลา เพื่อกำหนดเป็นปฏิทินท่องเที่ยวประจำเดือนของอำเภอบรรจุในปฏิทินท่องเที่ยวของจังหวัด มีการจัดทำสื่อแผ่นพับเส้นทางการท่องเที่ยวและแผนที่ชุมชนทั้งสองตำบลเพื่อใช้เป็นข้อมูลแก่นักท่องเที่ยวและผู้สนใจสามารถเข้าถึงแหล่งท่องเที่ยวของชุมชนได้เพิ่มขึ้น