ความสำเร็จและความล้มเหลวในการผลิตบัณฑิตสู่บุคลากรทางการเกษตรรุ่นใหม่ของมหาวิทยาลัยด้านการเกษตรไทย

บทคัดย่อ

ปัญหาการลดลงของเกษตรกรและบุคลากรทางการเกษตรของประเทศไทยส่งผลกระทบต่อการพัฒนาภาคการเกษตรของประเทศในปัจจุบันเป็นอย่างมาก การจัดการเรียนการสอนของมหาวิทยาลัยด้านการเกษตรเป็นประเด็นหนึ่งที่สาคัญในการพัฒนาคุณภาพและเพิ่มปริมาณบุคลากรทางการเกษตรรุ่นใหม่ที่มีคุณภาพ ดังนั้นการศึกษาถึงประเด็นความสาเร็จ/ความล้มเหลวในการผลิตบัณฑิตสู่บุคลากรทางการเกษตรรุ่นใหม่ของมหาวิทยาลัยด้านการเกษตรไทยจึงเป็นเรื่องจาเป็น เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยแบบสอบถามและชุดคาถามจากกลุ่มตัวอย่างทั้งหมด 832 คนได้แก่ 1) นักศึกษาเกษตรชั้นปีที่ 3 และ 4 จานวน 800 คนจากมหาวิทยาลัยด้านการเกษตร 8 มหาวิทยาลัยใน 4 ภูมิภาคของประเทศไทยได้แก่ ภาคเหนือ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ภาคกลาง และภาคใต้ 2) ผู้บริหารในระดับคณะวิชา 8 คน และ 3) ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียทั้งภายในและภายนอกสถาบัน 24 คน ร่วมกับเทคนิคการสัมภาษณ์เชิงลึกผ่านระบบออนไลน์ รวมไปถึงการศึกษาเอกสารที่เกี่ยวข้องภายใต้หลักการวิจัยเอกสาร วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและการวิเคราะห์เนื้อหาเชิงความหมายและเหตุผล ผลการศึกษาพบว่า มหาวิทยาลัยด้านการเกษตรทั้ง 8 แห่งมีความพร้อมในด้านกายภาพ ชีวภาพ เศรษฐกิจสังคม และปัจจัยแวดล้อมต่อการจัดการเรียนการสอนเกษตร ประเด็นความสาเร็จ/ความล้มเหลวในการผลิตบัณฑิตนั้นให้ความสาคัญไปที่การตอบสนองต่อนโยบายด้านการศึกษาในระดับประเทศในการประยุกต์ใช้เทคโนโลยี องค์ความรู้ใหม่ และนวัตกรรมที่ทันสมัยในการจัดการเรียนการสอน โดยทั้ง 8 มหาวิทยาลัยด้านการเกษตรได้กาหนดประเด็นยุทธศาสตร์ในการพัฒนานักศึกษาและบัณฑิตที่เป็นไปตามบริบทเชิงภูมิศาสตร์และวัฒนธรรมของมหาวิทยาลัยตนเอง ในขณะที่นโยบายทางการศึกษาที่ชัดเจน หลักสูตร เครื่องมือ เทคโนโลยีในการจัดการเรียนการสอนที่ทันสมัย งบประมาณที่เพียงพอ เป็นประเด็นที่มีผลต่อความสาเร็จ/ความล้มเหลวในการผลิตบัณฑิตสู่บุคลากรทางการเกษตรรุ่นใหม่ นอกจากนี้ยังพบว่าแรงเสริมต่อการประกอบอาชีพทางการเกษตรของนักศึกษาอยู่ในระดับมาก (ค่าเฉลี่ย 3.77) ในขณะที่ความคาดหวังด้านความรู้และทักษะทางการเกษตรอยู่ในระดับมากที่สุด (ค่าเฉลี่ย 4.48) ทั้งนี้แนวทางเชิงนโยบายและพัฒนาในระดับสถาบันควรมีการทบทวนวิสัยทัศน์ด้านการผลิตบัณฑิตที่ชัดเจนขึ้น โดยคณะวิชาจาเป็นต้องมีการกาหนดนโยบายที่ตอบสนองต่อวิสัยทัศน์ในระดับสถาบันเช่นกัน สาหรับแนวทางเชิงนโยบายและพัฒนาด้านระบบและกลไกควรให้ความสาคัญไปที่การดาเนินงานโดยมีแผนยุทธศาสตร์เป็นเครื่องมือในทุกระดับและทรัพยากรสนับสนุนที่เพียงพอ สาหรับการพัฒนาอาจารย์ผู้สอนนั้นควรมีนโยบายในการส่งเสริมการต่อยอดความรู้เดิมของคณาจารย์อย่างสม่าเสมอ ในขณะที่การพัฒนาทักษะทางปัญญา ทักษะด้านความสัมพันธ์ระหว่างบุคคลและความรับผิดชอบ รวมทั้งทักษะการคิดวิเคราะห์ การสื่อสารและการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศตามที่ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียต้องการนั้นเป็นประเด็นที่มหาวิทยาลัยด้านการเกษตรทั้ง 8 แห่งควรให้ความสาคัญ

คำสำคัญ