โครงการวิจัยการเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตพืชท้องถิ่นเป็นพืชอัตลักษณ์ในภาคใต้ตอนล่าง

บทคัดย่อ

การเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตพืชท้องถิ่นเป็นพืชอัตลักษณ์ในภาคใต้ตอนล่าง ดำเนินการตั้งแต่ตุลาคม2564-ธันวาคม 2565 ในพื้นที่ จังหวัดสงขลา พัทลุง สตูล ปัตตานี ยะลา และนราธิวาส มีวัตถุประสงค์เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตพืชท้องถิ่นที่มีศักยภาพในภาคใต้ตอนล่างให้เป็นพืชอัตลักษณ์นำไปสู่การสร้างมูลค่าเพิ่มของผลผลิตได้ ประกอบด้วย 4 โครงการย่อย ได้แก่ 1) การเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตละมุดพืชอัตลักษณ์พื้นถิ่นจังหวัดสงขลา 2) การพัฒนาศักยภาพการผลิตกาแฟโรบัสตาอัตลักษณ์ที่เหมาะสมกับเขตภาคใต้ตอนล่าง 3) การพัฒนาการผลิตพืชชุ่มน้ำท้องถิ่นที่มีศักยภาพในจังหวัดพัทลุง และ 4) การพัฒนาการผลิตและสร้างมูลค่าเพิ่มไม้ผลพื้นถิ่นที่มีศักยภาพในพื้นที่ชายแดนใต้ ผลการทดลอง พบว่า โครงการย่อยที่ 1 การสำรวจพื้นที่ปลูกละมุดใน 2 แหล่ง พบว่า มีเกษตรกรปลูกละมุดในตำบลเกาะยอ จำนวน 34 ราย และตำบลบางกล่ำ จำนวน 16 ราย ละมุดที่ปลูกส่วนใหญ่เป็นพันธุ์พื้นเมืองและพันธุ์ไข่ห่าน มีฤดูเก็บเกี่ยวผลผลิตช่วงเดือนธันวาคม-มกราคมอายุระหว่าง 5-100 ปี เกษตรกรในตำบลเกาะยอมีการจำหน่ายผลผลิตแบบเหมาเกรด และให้ผู้ซื้อ (พ่อค้า) ไปบ่มเอง ส่วนเกษตรกรในตำบลบางกลำจะบ่มก่อนจำหน่าย และส่วนใหญ่จะจำหน่ายเอง จากการเข้าไปศึกษาวิจัยเทคโนโลยีการผลิตละมุดในปีที่ 1 พบว่า เกษตรกรให้การยอมรับในการวิจัยทดสอบ และยังอยู่ระหว่างการเก็บข้อมูลการเจริญเติบโตและการให้ผลผลิต และมีการออกแบบบรรจุภัณฑ์เป็นกล่องหูช้างกระดาษลูกฟูกขนาดกล่อง 25x17x9 ชม. สำหรับผู้ผลิตละมุดเกาะยอและมีการออกแบบบนกล่องให้มีสะพานเกาะยอ ซึ่งถือเป็นเอกลัษณ์ของตำบลเกาะยอ ช่วยส่งสริมให้เกิดการจำหน่ายผลผลิตอัตลัก ษณ์และส่งเสริมด้านการท่องเที่ยว โครงการย่อยที่ 2 พบว่า การปลูกกาแฟร่วมกับยางพาราในปีที่ 3 ต้นกาแฟสามารถเจริญเติบโตได้ดี สำหรับกิจกรรมการพัฒนาเทคโนโลยีการผลิตกาแฟอัตลักษณ์ ดำเนินการกับกลุ่มเกษตรกรผู้ผลิตกาแฟ 3 กลุ่ม (สงขลา สตูล และยะลา) โดยส่งสริมและถ่ายทอดเทคโนโลยิในการผลิตกาแฟคั่วบดคุณภาพ ได้เป็นต้นแบบกระบวนการผลิตกาแฟคั่วบดในระดับภาคสนาม 3 กระบวนการ คือ 1) กระบวนการแปรรูปกาแฟแบu Honey process (จังหวัดสงขลา) 2) กระบวนการแปรรูปกาแฟแบบ Honey process (จังหวัดสตูล) และ 3) กระบวนการแปรรูปกาแฟแบบ Dry Process หรือ Natural Process (จังหวัดยะลา โครงการย่อยที่ 3 พบว่า ระยะปลูกที่เหมาะสมต่อการเจริญเติบโตของผักตบไทย คือ 75x75 ซม. ระดับน้ำที่เหมาะสมสำหรับการผลิตหน่อไม้น้ำ คือ 15-30 ซม.และการขยายพันธุ์ที่เหมาะสมสำหรับการผลิตสาคู คือ การแยกหน่อและการเพาะด้วยเมล็ด และโครงการย่อยที่ 4 การสำรวจการกระจายพันธุ์ของไม้ผลพื้นถิ่น 3 ชนิด ได้แก่ ส้มแขก หยี และลังแข โดยหยีและลังแข ส่วนใหญ่จะขยายพันธุ์ด้วยเมล็ดและพบในป่าธรรมชาติมากกว่าปลูกเป็นพืชเศรษฐกิจ ส่วนส้มแขกจะมีการปลูกร่วมกับพืชชนิดอื่นมากกว่าการปลูกเป็นพืชเดี่ยว สำหรับการศึกษาการขยายพันธุ์ส้มแขก พบว่า การเสียบยอดด้วยกิ่งข้าง มีอัตราการรอดชีวิตสูงที่สุด เช่นเดียวกับลังแข ส่วนการศึกษาการผลิตหยีแห้งปลอดสารอะฟลาทอกซินในเบื้องต้น พบว่า การอบที่อุณหภูมิ 60*C เป็นเวลา 4 ชั่วโมง และบรรจุในถุงพลาสติกโพลีเอทีลีน สามารถลดปริมาณการเกิด สารอะฟลาทอกชินได้ดีที่สุด

คำสำคัญ