การศึกษาบริบทและแนวทางการพัฒนาศักยภาพผู้สูงอายุเพื่อป้องกันภาวะสมองเสื่อมในจังหวัดลำปาง
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
การศึกษาครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงปริมาณ (Quantitative Research) และทำการถอดบทเรียนตามแนวคิด SWOT Analysis มีวัตถุประสงค์เพื่อ1) ศึกษาสถานการณ์ของชุมชนเพื่อป้องกันภาวะสมองเสื่อม 2) นำเสนอแนวทางการป้องกันภาวะสมองเสื่อมเพื่อกำหนดทิศทางและกลยุทธ์ที่จำเป็นในการสร้างแนวทางการป้องกันภาวะสมองเสื่อมในกลุ่มผู้สูงอายุในเขตอำเภอเมือง จังหวัดลำปาง โดยการคัดกรองผู้สูงอายุด้วยแบบคัดกรองภาวะสมองเสื่อมได้แก่ แบบประเมินภาวะสมองเสื่อม Mini Cog แบบประเมินภาวะสมองเสื่อม IQ Code และแบบประเมินสมรรถภาพสมอง (MMSE) ในกลุ่มผู้สูงอายุที่อยู่ในเขตพื้นที่โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพประจำตำบลศรีหมวดเกล้าและโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพประจำตำบลบ่อแฮ้ว อำเภอเมือง จังหวัดลำปางจำนวน 150 คน และดำเนินการสัมภาษณ์ผู้มีส่วนเกี่ยวข้องในการป้องกันภาวะสมองเสื่อมในผู้สูงอายุจำนวน 24 คน ผลการศึกษา พบว่า ผลการคัดกรองภาวะสมองเสื่อมของผู้สูงอายุในเขตโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพประจำตำบลศรีหมวดเกล้าและโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพประจำตำบลบ่อแฮ้ว อำเภอเมือง จังหวัดลำปาง พบว่า ผู้สูงอายุที่เข้าร่วมการคัดกรองจำนวน 150 คน ไม่เข้าข่ายสภาวะสมองเสื่อม แต่มีบางส่วนที่ต้องเฝ้าระวังภาวะสมองเสื่อม เมื่อพิจารณาจะเห็นได้ว่าผู้สูงอายุที่อยู่ในช่วงอายุระหว่าง 60-69 ปี ซึ่งเป็นผู้สูงอายุตอนต้นที่ยังไม่มีการเสื่อมสภาพทางด้านร่างกายมากอยู่ในช่วงของการเปลี่ยนแปลงทางด้านร่างกายระยะเริ่มต้น และยังไม่มีภาวะความบกพร่องทางสติปัญญา ที่ส่งผลต่อการดำรงชีวิตประจำวันและความสามารถในการดำเนินชีวิต นอกจากนี้ผลการวิเคราะห์ SWOT Analysis พบว่า จุดแข็งในการป้องกันภาวะสมองเสื่อมของผู้สูงอายุ ได้แก่ การออกกำลังกายเป็นประจำ การรับประทานอาหาร การทำกิจกรรมบริหารสมอง และการพักผ่อนอย่างเพียงพอ นอกจากนี้ผู้สูงอายุยังมีโอกาสเข้าร่วมกิจกรรมของชุมชน เพื่อให้ผู้สูงอายุมีส่วนร่วมในกิจกรรมต่างๆ ที่ชุมชนจัดขึ้นและการรับประทานอาหารที่มีวิตามินในการบำรุงระบบประสาทและสมองที่สามารถหาได้เองตามฤดูกาลและมีในท้องถิ่น ปลอดภัย แก่ผู้สูงอายุ ในขณะที่จุดอ่อนของการป้องกันภาวะสมองเสื่อมในผู้สูงอายุ ได้แก่ การขาดความรู้เกี่ยวกับการป้องกันภาวะสมองเสื่อมที่ถูกต้องในการป้องกันและดูแลผู้สูงอายุ ผู้สูงอายุขาดความตระหนักในการดูแลตนเอง และการสูบบุหรี่และดื่มสุรา รวมถึงสถานภาพทางเศรษฐกิจของครอบครัว นอกจากนี้ยังมีอุปสรรคและข้อจำกัด ในการป้องกันภาวะสมองเสื่อมในผู้สูงอายุ คือ การขาดแคลนบุคลากรสาธารณสุขที่ยังมีน้อยไม่เพียงพอต่อการดูแลประชาชนในพื้นที่ ทิศทางและกลยุทธ์ที่จำเป็นในการสร้างแนวทางการป้องกันภาวะสมองเสื่อมในกลุ่มผู้สูงอายุ แบ่งได้ออกเป็น 3 ระดับ ได้แก่ ระดับตนเอง/ครอบครัว คือ ผู้สูงอายุควรดูแลตนเองให้มีสุขภาพที่ดีอย่างสม่ำเสมอ หลีกเลี่ยงสิ่งที่อาจทำให้เกิดอันตรายต่อสมอง ระดับชุมชน/สังคม คือ จัดให้มีระบบประเมินและคัดกรองภาวะสมองเสื่อมในผู้สูงอายุ เพื่อนำไปสู่การพัฒนาระบบการดูแลและป้องกันภาวะสมองเสื่อมที่เหมาะสมกับกลุ่มเสี่ยงในระดับต่างๆ ระดับประเทศ คือ การจัดสรรบุคคลากรทางด้านการแพทย์ให้เพียงพอต่อการดูแลสุขอนามัยของประชาชนอย่างทั่วถึง คำสำคัญ: ผู้สูงอายุ ภาวะสมองเสื่อม การป้องกัน