การจัดการการปลูกข้าวก่ำบางพระในสภาพน้ำน้อย

บทคัดย่อ

การจัดการข้าวก่ำบางพระในสภาพน้ำน้อย มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาวิธีการจัดการการปลูกข้าวแบบน้ำน้อย โดยมุ่งไปที่การจัดการจำนวนและอายุของต้นกล้า ซึ่งประกอบด้วย 3 การทดลอง คือ 1. การตอบสนองของข้าวพันธุ์ก่ำบางพระต่อสภาพน้ำที่แตกต่างกัน ปลูกทดสอบข้าวก่ำบางพระในสภาพขังน้ำและไม่ขังน้ำ วางแผนการทดลองแบบ RCBD (Randomized Complete Block Design) จำนวน 3 ซ้ำ ผลการทดลองพบว่า การปลูกข้าวแบบไม่ขังน้ำทำให้การเจริญเติบโตลดลง โดยลดในลักษณะความสูงต้น ผลผลิตต่อต้น และผลผลิตต่อไร่ ในขณะที่ไม่ส่งผลกระทบต่อจำนวนหน่อและจำนวนรวงต่อกอ อย่างไรก็ตามพบว่าจำนวนเมล็ดลีบภายใต้สภาพการปลูกแบบไม่ขังน้ำต่ำกว่าสภาพขังน้ำ ส่งผลให้มีอัตราการติดเมล็ดสูงกว่าสภาพน้ำขัง อย่างไรก็ตามพบว่าเมื่อนำข้าวก่ำบางพระมาปลูกในสภาพน้ำน้อย ปริมาณแอนโทไซยานินในเมล็ดลดลง 3 เท่า อย่างไรก็ตามพบว่าปริมาณของ Gamma-oryzanol และ GABA ในเมล็ดกลับเพิ่มขึ้น ซึ่งพบว่าปริมาณ Gamma-oryzanol ค่อนข้างสูง (60.24 mg./100g.) เมื่อเทียบกับงานทดลองของ อัญชลีและคณะ (2556) ที่ปลูกทดสอบข้าวในสภาพไร่และมีการวัดปริมาณ Gamma-oryzanol ซึ่งพบว่ามีค่าอยู่ระหว่าง 14 – 29 mg./100 g. 2. การตอบสนองของข้าวพันธุ์ก่ำบางพระต่อการจัดการจำนวนต้นกล้า/เมล็ดต่อหลุมภายใต้สภาพน้ำน้อย วางแผนการทดลองแบบ Factorail design in RCBD (Randomized complete Block Design) 2 ปัจจัยคือ จำนวนต้นต่อหลุม และสภาพการปลูกแบบขังน้ำและไม่ขังน้ำ จำนวน 3 ซ้ำ ผลการทดลองพบว่า จำนวนต้นต่อหลุมไม่มีผลต่อลักษณะการเจริญเติบโต แต่มีผลต่อองค์ประกอบผลผลิต คือจำนวนรวงต่อกอ จำนวนดอกต่อรวง และน้ำหนัก 100 เมล็ด โดยกรรมวิธีที่ใช้ 1 ต้นต่อหลุม ให้จำนวนรวงต่อกอสูงที่สุด 13.58 รวง กรรมวิธีที่ใช้ 3 ต้นต่อหลุมให้จำนวนดอกต่อรวงมากที่สุด 179 ดอกต่อรวง เช่นเดียวกับน้ำหนัก 100 เมล็ด ที่พบว่า การใช้ 3 ต้นต่อหลุมให้น้ำหนัก 100 เมล็ดสูงที่สุดที่ 2.31 กรัม อย่างไรก็ตามพบว่าเมื่อปลูกข้าวในสภาพไม่ขังน้ำโดยใช้ จำนวนต้นต่อหลุมเท่ากับ 3 ให้น้ำหนักผลผลิตต่อต้นสูงกว่าการปลูกในสภาพน้ำขังประมาณ 10 เปอร์เซ็นต์ เช่นเดียวกันกับจำนวนดอกต่อรวง ที่พบว่าการใช้ 3 ต้นต่อหลุม มีการลดลงของจำนวนดอกต่อรวงเพียง 10 เปอร์เซ็นต์ และการใช้ 2 ต้นต่อหลุม มีจำนวนดอกต่อรวงเพิ่มขึ้น เมื่อเทียบกับสภาพขังน้ำ ซึ่งสอดคล้องกับจำนวนเมล็ดดีต่อรวงที่พบว่าการปลูกแบบไม่ขังน้ำโดยใช้ 3 ต้นต่อหลุม มีจำนวนเมล็ดดีลดลงน้อยที่สุดเมื่อเทียบกับกรรมวิธีอื่น ส่วนจำนวนเมล็ดลีบต่อรวงพบว่าเมื่อปลูกในสภาพไม่ขังน้ำมีจำนวนเมล็ดลีบต่อรวงต่ำกว่าสภาพขังน้ำ สอดคล้องกับอัตราการติดเมล็ดพบว่าการปลูกสภาพไม่ขังน้ำมีอัตราการติดเมล็ดสูงกว่าขังน้ำ สำหรับผลผลิตต่อไร่พบว่าการปลูกในสภาพไม่ขังน้ำโดยใช้ 3 ต้นต้นต่อหลุมให้ผลผลิตต่อไร่สูงกว่าสภาพขังน้ำ 3. การตอบสนองของข้าวพันธุ์ก่ำบางพระต่อการจัดการอายุต้นกล้าภายใต้สภาพน้ำน้อย ปลูกข้าวก่ำบางพระโดยใช้อายุต้นกล้าที่แตกต่างกัน 5 ระดับคือ ใช้เมล็ดโดยตรง (อายุ 0 วัน) 15 20 30 และ 45 วัน วางแผนการทดลองแบบ CRD (Completely randomized Design) ผลการทดลองพบว่า การใช้อายุต้นกล้าที่แตกต่างกันภายใต้สภาพไม่ขังน้ำมีผลต่อการเจริญเติบโตและการให้ผลผลิต โดยการใช้การปลูกจากเมล็ดโดยตรง และอายุต้นกล้า 15 วัน ต้นกล้าจะตั้งตัวได้ดี ให้ความสูงต้น จำนวนหน่อต่อกอ จำนวนรวงต่อกอ ผลผลิตต่อต้น และผลผลิตต่อไร่สูงกว่าที่กรรมวิธีอื่น อย่างไรก็ตามพบว่าการใช้ต้นกล้าที่มีอายุแตกต่างกันไม่มีผลต่ออัตราการติดเมล็ด แสดงให้เห็นว่าการใช้ต้นกล้าที่อายุแตกต่างกันมีผลต่อองค์ประกอบผลผลิตและส่งผลต่อผลผลิตจากผลการวิจัยสรุปได้ว่าการปลูกข้าวก่ำบางพระในสภาพน้ำน้อยควรใช้ต้นกล้า 2-3 ต้น และควรเป็นการหยอดเมล็ดลงดินโดยตรหรือใช้ต้นกล้าที่อายุไม่เกิน 15 วัน จะทำให้ได้ผลผลิตใกล้เคียงกับการปลูกแบบขังน้ำ อย่างไรก็ตามเนื่องจากปริมาณสารสำคัญในเมล็ดโดยเฉพาะ แอนโทไซยานิน มีปริมาณลดลงเมื่อปลูกในสภาพไม่ขังน้ำ ดังนั้นควรมีการศึกษาวิจัยเพิ่มเติมเกี่ยวกับการรักษาระดับปริมาณแอนโทไซยานินเมื่อต้องปลูกในสภาพน้ำแห้งต่อไปในอนาคต

คำสำคัญ