การสร้างจิตสำนึกเชิงพุทธในการป้องกันและเฝ้าระวังปัญหายาเสพติดตามแนวชายแดน

บทคัดย่อ

ชื่อรายงานการวิจัย: การสร้างจิตสำนึกเชิงพุทธในการป้องกันและเฝ้าระวังปัญหายาเสพติดตามแนวชายแดนจังหวัดเลยผู้วิจัย: พระมหาสุภวิชญ์ ปภสฺสโร(วิราม), พระครูใบฎีกาทวีศักดิ์ ใต้ศรีโคตร, นายพัทธนันท์ นวลน้อย, นายเอกลักษณ์ คงทิพย์, พระมหาสมศักดิ์ สินนา ส่วนงาน: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณาชวิทยาลัย วิทยาลัยสงฆ์เลยปีงบประมาณ: ๒๕๖๓ทุนอุดหนุนการวิจัย: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัยบทคัดย่อ การศึกษาวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ ๑) เพื่อศึกษาการสร้างจิตสำนึกเชิงพุทธในการป้องกันและเฝ้าระวังปัญหายาเสพติดตามแนวชายแดนจังหวัดเลย ๒) เพื่อพัฒนากระบวนการสร้างจิตสำนึกเชิงพุทธในการป้องกันและเฝ้าระวังปัญหายาเสพติดตามแนวชายแดนจังหวัดเลย และ ๓) เพื่อการสร้างจิตสำนึกเชิงพุทธในการป้องกันและเฝ้าระวังปัญหายาเสพติดตามแนวชายแดนจังหวัดเลย เป็นการวิจัยและพัฒนา (Research and Development: R&D) โดยมีขั้นตอนการศึกษา ๒ รูปแบบ คือ การวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative research) และการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม (PAR: Participatory Action Research) ผลการวิจัย ๑. ในการวัดระดับความรู้ความเข้าใจเรื่องยาเสพติดของกลุ่มตัวอย่างในชุมชนจังหวัดเลย พบว่า กลุ่มตัวอย่างมีระดับความรู้ปานกลาง เนื่องจากการประชาสัมพันธ์จากหน่วยงานภาครัฐที่มีส่วนเกี่ยวข้องนั้นยังมีการประชาสัมพันธ์ยังมีน้อยอยู่ และระดับการมีส่วนร่วมในการป้องกันปัญหายาเสพติดของประชาชนในชุมชนจังหวัดเลยของกลุ่มตัวอย่าง สามารถอธิบายได้ว่า ระดับการมีส่วนร่วมในการป้องกันปัญหายาเสพติดของประชาชนในชุมชนจังหวัดเลยของกลุ่มตัวอย่างทั้ง ๓ ด้าน นั้น ในด้านการค้นหาปัญหา/สาเหตุและวางแผนดำเนินกิจกรรม มีระดับการมีส่วนร่วมมากที่สุด การมีส่วนร่วมจัดทำแผนงาน/โครงการในการป้องกันปัญหายาเสพติด และให้ชุมชนมีส่วนร่วมเสนอปัญหาและแนวทางในการแก้ไขปัญหายาเสพติด ในด้านการมีส่วนร่วมในการปฏิบัติงาน มีระดับการมีส่วนร่วมมากที่สุด ได้แก่ การมีส่วนร่วมในการร่วมรณรงค์ประชาสัมพันธ์กระตุ้นให้เกิดกระแสต่อต้านสิ่งเสพติด การมีส่วนร่วมให้คำแนะนำปรึกษาผู้ปกครอง/เยาวชนที่ติดสิ่งเสพติด และมีส่วนร่วมชักชวนให้ประชาชนในชุมชนร่วมกิจกรรมแก้ไขปัญหายาเสพติด และในด้านการมีส่วนร่วมในการติดตามผล ชุมชนหรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้องยังให้ความรู้แก้ประชาชนในด้านมีส่วนร่วมติดตามความก้าวหน้าในการดำเนินงานป้องกันปัญหายาเสพติดของรัฐตามสื่อต่าง ๆ อีกทางหนึ่งด้วย ๒. การพัฒนากระบวนการสร้างจิตสำนึกในการป้องกันและเฝ้าระวังปัญหายาเสพติดตามแนวชายแดนจังหวัดเลย พบว่า ยาเสพติดเป็นปัญหาระดับชาติไม่สามารถแก้ไขให้บรรลุผลได้ด้วยองค์กรใดองค์กรหนึ่ง แต่ต้องอาศัยการแก้ไขในมิติต่าง ๆ ทั้ง ๕ รั้วป้องกัน ให้แข็งแกร่ง สถาบันทางสังคมทุกระดับทั้งสถาบันครอบครัว สถาบันชุมชน สถาบันโรงเรียน สถาบันศาสนา ต่างทำทำหน้าที่ของตนอย่างครบถ้วน ระดมความร่วมมือจากทุกภาคส่วนเพื่อร่วมกันสร้างความรู้ความเข้าใจทัศนคติที่ดี ปฏิบัติหน้าที่ได้อย่างมีประสิทธิภาพสมบูรณ์เท่าทันต่อเหตุการณ์ การพัฒนากระบวนการสร้างจิตสำนึกในการป้องกันและเฝ้าระวังปัญหายาเสพติดตามแนวชายแดนจังหวัดเลยในการศึกษาครั้งนี้ ต้องทำให้คนในพื้นที่เกิดความเข้าใจและมีส่วนร่วมในการสร้างจิตสำนึก โดยการศึกษาปัญหาที่เกิดขึ้นในชุมชน นำปัญหาเข้ามาสู่การพิจารณาเพื่อเป็นการให้ความรู้แก่ผู้เกี่ยวข้องและแสวงหาแนวทางในการป้องกันและแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นต่อไป การดำเนินการดังกล่าวอาจทำได้ทั้งในลักษณะที่เป็นทางการ โดยมีการกำหนดหลักสูตรที่ชัดเจน หรือกระทำอย่างไม่ทางการในวงแคบ โดยเชิญหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในพื้นที่เข้ามามีส่วนร่วมในการดำเนินงาน ๓. การสร้างจิตสำนึกเชิงพุทธเพื่อแก้ไขปัญหาระยะยาวของยาเสพติดตามแนวชายแดน โดยบูรณาการกับหลักธรรมทางพระพุทธศาสนาที่สอดคล้องกับการดำเนินชีวิตที่เรียกว่า สัมมาทิฎฐิ ทิฏฐิ คือ ความเห็น ความเข้าใจ ความใฝ่นิยมที่ยึดถือต่างๆ ของคนเรามีอิทธิพลและมีบทบาทในการกำหนดวิถีชีวิตของมนุษย์ในสังคมเป็นอย่างมาก การเปลี่ยนแนวความคิดแบบมิจฉาทิฏฐิให้เปลี่ยนไปเป็นแนวความคิดที่ถูกต้องก็คือ สัมมาทิฏฐิ ความเห็นชอบ นั่นเอง โดยผลการศึกษาในข้อนี้แบ่งเป็น ๓ ขั้นตอน ดังนี้ ขั้นตอนที่ ๑ การพัฒนาชุดกิจกรรมเพื่อสร้างจิตสำนึกในการป้องกันและเฝ้าระวังปัญหายาเสพติดตามแนวชายแดนจังหวัดเลยด้วยสัมมาทิฎฐิ โดยเก็บข้อมูลจากกลุ่มตัวอย่างที่ทำการสะท้อนปัญหา/ผลกระทบ ปัญหายาเสพติดในหมู่บ้าน/ชุมชน จากการสนทนากลุ่ม ขั้นตอนที่ ๒ การประเมินการพัฒนาชุดกิจกรรมเพื่อสร้างจิตสำนึกในการป้องกันและเฝ้าระวังปัญหายาเสพติดตามแนวชายแดนจังหวัดเลยด้วยสัมมาทิฎฐิ ขั้นตอนที่ ๓ ผลการใช้ชุดกิจกรรม พบว่า จิตสำนึกในการป้องกันและเฝ้าระวังปัญหายาเสพติดของกลุ่มตัวอย่างหลังเข้าร่วมกิจกรรม ในภาพรวมมีระดับจิตสำนึกในการป้องกันและเฝ้าระวังปัญหายาเสพติดสูงมาก

คำสำคัญ