การเพิ่มผลผลิตและคุณภาพมันสำปะหลังภายใต้การแบ่งเขตพื้นที่ตามความเหมาะสม (Zoning) ในสภาพดินทรายภาคตะวันออกเฉียงเหนือ
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
การเพิ่มผลผลิตและคุณภาพมันสำปะหลังภายใต้การแบ่งเขตพื้นที่ตามความเหมาะสม (Zoning) ในสภาพดินทรายภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ประกอบด้วย 3 โครงการย่อย ดังนี้ 1) โครงการจัดการดินดานโดยใช้หญ้าแฝกเป็นพืชร่วมกับการไถระเบิดชั้นดานในระบบมันสำปะหลัง 2) โครงการปลูกพืชหมุนเวียนเพื่อเพิ่มความอุดมสมบรูณ์ของดิน และผลผลิตมันสำปะหลังในสภาพดินทรายภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และ 3) โครงการศึกษาผลของการใช้ปุ๋ยชีวภาพร่วมกับการควั่นกิ่งเพื่อเพิ่มผลผลิตมันสำปะหลัง ซึ่งมีวัตถุประสงค์เพื่อเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตมันสำปะหลังในการยกระดับผลผลิตต่อไร่ และคุณภาพมันสำปะหลังเป็นการเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขัน ลดต้นทุนการผลิต และใช้ปัจจัยการผลิตที่คุ้มค่า โดยโครงการย่อยที่ 1 วางแผนทดลองแบบทำการทดลองแบบสปริทพลอต (Split plot Design) ในการสุ่มบล็อกสมบูรณ์ (Randomized Complete Block Design) จำนวน 3 ซ้ำ โดยมีปัจจัยหลัก 2 ปัจจัย และปัจจัยรอง 4 ปัจจัย โครงการย่อยที่ 2 วางแผนการทดลองแบบสุ่มบล็อกสมบูรณ์ (Randomized Complete Block Design; RCBD) ประกอบด้วย 5 ตำรับการทดลอง จำนวน 3 ซ้ำ และโครงการย่อยที่ 3 วางแผนการทดลองแบบสุ่มบล็อกสมบูรณ์ (Randomized Complete Block Design; RCBD) ประกอบด้วย 6 ตำรับการทดลอง จำนวน 3 ซ้ำ ผลการทดลองของโครงการย่อยที่ 1 พบว่า น้ำหนักหัวมันสด เปอร์เซ็นต์แป้ง และผลผลิตแป้งต่อไร่ ไม่มีความแตกต่างกัน อย่างไรก็ตาม การปลูกหญ้าแฝกมีแนวโน้มให้ผลผลิตสูงกว่าการไม่ปลูกหญ้าแฝก แต่จะมีเปอร์เซ็นต์แป้งและผลผลิตแป้งต่อไร่ต่ำกว่าการไม่ปลูกหญ้าแฝก อาจจะเนื่องมาจากดินในแปลงที่ปลูกหญ้าแฝกมีความชื้นสูงทำให้มันสำปะหลังมีความสามารถในการผลผลิตแป้งต่ำถึงแม้ว่าจะมีน้ำหนักหัวมันสดมากกว่าก็ตาม สำหรับความคุ้มค่าจากกการผลผลิตมันสำปะหลังต่อพื้นที่ในแต่ละตำรับทดลองไม่มีความแตกต่างกันอย่างไรก็ตาม นักวิชาการเกษตรควรแนะนำในเกษตรกรปฏิบัติตามวิธีที่ลงทุนต่ำแต่ได้ผลผลิตสูงกว่า เพื่อลดต้นทุนการผลิต ดังนั้นเพื่อให้เห็นถึงอิทธิพลของการปลูกและไม่ปลูกหญ้าแฝกในระบบการผลผลิตมันสำปะหลังควรมีการศึกษาในระยะยาว ผลการทดลองของโครงการย่อยที่ 2 พบว่า การปลูกพืชหมุนเวียนร่วมกับการปลูกมันสำปะหลังทำให้ผลผลิตของมันสำปะหลังเพิ่มขึ้นอย่างชัดเจน เนื่องจากหลังจากมีการไถกลบซากพืชจะเกิดการย่อยสลายซากพืชเหล่านั้นและปลดปล่อยธาตุอาหารให้กับมันสำปะหลังที่ปลูกตามในฤดูต่อมา ทำให้ผลผลิตมันสำปะหลังสูงขึ้นเมื่อเปรียบเทียบกับแปลงที่ปลูกมันสำปะหลังต่อเนื่องตลอด 3 ปี ผลผลิตที่มากขึ้นนี้นำไปสู่ความคุ้มค่าในการผลิตมันสำปะหลังต่อพื้นที่ ซึ่งได้ผลชัดเจนว่าการปลูกพืชหมุนเวียนสลับกับการปลูกมันสำปะหลังจะมีสูงกว่าตำรับที่ 1 ที่มีการปลูกมันสำปะหลังต่อเนื่องกันทั้ง 3 ปี และผลการทดลองของโครงการย่อยที่ 3 พบว่า การใส่ปุ๋ยเคมีอย่างเดียวจะทำให้ได้ผลผลิตมันสำปะหลังต่ำกว่าการใส่ปุ๋ยเคมีร่วมกับการควั่นกิ่งพันธุ์ แสดงให้เห็นว่าการควั่นกิ่งสามารถเพิ่มผลผลิตมันสำปะหลังได้เนื่องจาก การควั่นกิ่งพันธุ์จะช่วยกระตุ้นให้ท่อนพันธุ์เพิ่มจำนวนรากมากขึ้น และนำไปสู่ผลผลิตมันสำปะหลังที่มากขึ้นด้วย และการใช้ปุ๋ยชีวภาพร่วมกับการควั่นกิ่งมีความคุ้มค่าในการผลผลิตมันสำปะหลังต่อพื้นที่มากที่สุดเมื่อเปรียบเทียบกับตำรับทดลองอื่นๆ เนื่องจากช่วยเพิ่มผลผลิตมันสำปะหลังและเป็นการปรับปรุงบำรุงดินโดยลดการใช้สารเคมีซึ่งสามารถฟื้นฟูดินเสื่อมโทรมในระยะยาวได้