การถ่ายทอดภูมิปัญญาท้องถิ่นการทำกลอง

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มุ่งศึกษาการถ่ายทอดภูมิปัญญาท้องถิ่นในด้านอาชีพทำกลองของชุมชน บ้านปากน้ำ ตำบลเอกราช อำเภอป่าโมก จังหวัดอ่างทอง และจัดรูปแบบการถ่ายทอดภูมิปัญญาท้องถิ่นในด้านอาชีพทำกลองของชุมชนบ้านปากน้ำ ตำบลเอกราช อำเภอป่าโมก จังหวัดอ่างทอง ตลอดถึงเพื่อการศึกษาประสิทธิภาพของรูปแบบการถ่ายทอดภูมิปัญญาท้องถิ่นในด้านอาชีพ ทำกลองของชุมชนบ้านปากน้ำ ตำบลเอกราช อำเภอป่าโมก จังหวัดอ่างทอง การวิจัยครั้งนี้ ใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ ศึกษาจากชุมชนบ้านปากน้ำ หมู่ที่ 6 ตำบลเอกราช อำเภอป่าโมก จังหวัดอ่างทอง เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยคือการสังเกตการณ์อย่างมีส่วนร่วมและไม่มีส่วนร่วม การสัมภาษณ์เชิงลึก การจัดสนทนากลุ่ม และการทดลองปฏิบัติการถ่ายทอด ขั้นตอนการวิจัย ประกอบด้วย 6 ขั้นตอน คือ ขั้นตอนที่ 1 ศึกษาเอกสารทฤษฎีแนวคิด ผลงานวิจัยทั้งในและต่างประเทศ และการสำรวจชุมชนเพื่อกำหนดกระบวนการถ่ายทอดภูมิปัญญาท้องถิ่นในด้านอาชีพทำกลอง ขั้นตอนที่ 2 นำข้อมูลจากการศึกษาวิเคราะห์ สังเคราะห์ และสำรวจจากขั้นตอนที่ 1 มาสร้างเป็นแบบสัมภาษณ์และสังเกตการณ์ เพื่อศึกษาข้อมูลพื้นฐานประวัติความเป็นมาของชุมชนและจากผู้รู้ในชุมชน จำนวน 3 คน และการถ่ายทอดภูมิปัญญาท้องถิ่นในด้านอาชีพทำกลองจากภูมิปัญญาท้องถิ่น จำนวน 3 คน โดยผ่ายการตรวจสอบเนื้อหาและแนวการในการสัมภาษณ์และสังเกตจากผู้เชี่ยวชาญ จำนวน 3 ท่าน ขั้นตอนที่ 3 นำผลจากการสัมภาษณ์เชิงลึกและการสังเกตอย่างมีส่วนร่วม และไม่มีส่วนร่วม จากขั้นตอนที่ 2 มาวิเคราะห์และสังเคราะห์ เพื่อประมวลจัดทำร่างการพัฒนารูปแบบการถ่ายทอดภูมิปัญญาท้องถิ่นในด้านอาชีพำกลองของชุมชนบ้านปากน้ำ ตำบลเอกราช อำเภอป่าโมก จังหวัดอ่างทอง และนำร่างไปตรวจสอบความเป็นไปได้และเหมาะสม โดยการสนทนากลุ่มกับผู้ทรงคุณวุฒิ จำนวน 19 คน ขั้นตอนที่ 4 นำผลที่ได้จากการจัดการสนทนากลุ่มมาพิจารณาปรับปรุงร่างดังกล่าวเพื่อเป็นการพัฒนารูปแบบการถ่ายทอดภูมิปัญญาท้องถิ่น ในด้านอาชีพทำกลอง ของชุมชน บ้านปากน้ำ ตำบลเอกราช อำเภอป่าโมก จังหวัดอ่างทองที่สมบูรณ์ ขั้นตอนที่ 5 นำเอารูปแบบฉบับสมบูรณ์ไปทดลองปฏิบัติการถ่ายทอดกับกลุ่มตัวอย่างที่เป็นคนในท้องถิ่น จำนวน 3 คน เพื่อประเมินประสิทธิภาพของการพัฒนารูปแบบฉบับสมบูรณ์ ขั้นตอนที่ 6 นำผลจากการทดลองปฏิบัติการถ่ายทอดมาประเมินตรวจสอบประสิทธิภาพของการพัฒนารูปแบบเพื่อดูประสิทธิภาพและนำไปเป็นตัวแบบที่ได้จริงในการถ่ายทอดภูมิปัญญาท้องถิ่นในชุมชนนี้และชุมชนอื่น ๆ ต่อไป ผลการวิจัยครั้งนี้ สรุปสาระสำคัญได้ดังนี้ 1. การพัฒนารูปแบบการถ่ายทอดภูมิปัญญาท้องถิ่นในด้านอาชีพทำกลองของชุมชน บ้านปากน้ำ ตำบลเอกราช อำเภอป่าโมก จังหวัดอ่างทอง มีองค์ประกอบด้วยกัน 3 ส่วน คือ องค์ประกอบที่ 1 ค่านิยมของการทำกลอง องค์ประกอบที่ 2 องค์ความรู้ด้านการทำกลอง องค์ประกอบที่ 3 วิธีการสอนการทำกลอง 2. องค์ประกอบที่ 1 ค่านิยมของการทำกลอง โดยหลักก็คือ การเสริมสร้างให้เกิดความรักความชอบเชิงบวกของการทำกลอง ทำให้เกิดทัศนคติทีดี ชอบและเกิดความรู้สึกที่อยากจะทำกลอง และเห็นประโยชน์ของกลอง 3. องค์ประกอบที่ 2 องค์ความรู้ด้านการทำกลอง โดยหลักก็คือ เนื้อหาความรู้เกี่ยวกับการทำกลอง ได้แก่ ความเชื่อในการทำกลอง ประเพณีการไหว้ครูกลองบ้านปากน้ำ เครื่องมือ/อุปกรณ์ในการทำกลอง ขั้นตอนการทำกลอง ประเภทของกลอง 4. องค์ประกอบที่ 3 วิธีการทำกลอง โดยหลักให้วิธีการสาธิตและการใช้วิธีฝึกปฏิบัติจริง รวมทั้งใช้วิธีการทบทวนความรู้โดยการตรวจสอบผลงาน 5. ผลจากการทดลองปฏิบัติการถ่ายทอดภูมิปัญญาท้องถิ่นในด้านอาชีพทำกลองของชุมชนบ้านปากน้ำ ตำบลเอกราช อำเภอป่าโมก จังหวัดอ่างทอง โดยผู้สอนหรือผู้ถ่ายทอดใช้กระบวนการ 3 องค์ประกอบดังกล่าวพบว่าผู้เรียนสามารถผลิตผลงานได้ทุกคน ส่วนใหญ่อยู่ในระดับดีพอใช้ ผลจากการประเมินผลการเรียนของผู้เรียน พบว่า ผู้เรียนมีความรัก ความชอบ มีความศรัทธา มีทัศนคติและเกิดค่านิยมในการทำกลอง มีความรู้ความเข้าใจ บอกได้ปฏิบัติได้อย่างชัดเจน เกิดทักษะในเรื่องการทำกลองจนสามารถนำไปทำต่อ และผลิตผลงานได้อย่างมีคุณภาพนำไปสู่การประกอบอาชีพได้ และผลจากการทดลองปฏิบัติการ พบว่า การพัฒนารูปแบบการถ่ายทอดภูมิปัญญาท้องถิ่นในด้านอาชีพทำกลองของชุมชนบ้านปากน้ำ ตำบลเอกราช อำเภอป่าโมก จังหวัดอ่างทอง โดยใช้กระบวนการ 3 องค์ประกอบนี้สามารถนำไปใช้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยที่ผู้สอนจะต้องทำตามขั้นตอนของการถ่ายทอดทีละขั้นตอนตั้งแต่ต้นจนจบ