การประมงพื้นบ้านในอ่าวพังงา

บทคัดย่อ

การประมงพื้นบ้านในอ่าวพังงา วิทยา พันธะกิจ* อรสา เพชรสลับศรี และวุฒิ วังเมือง ศูนย์วิจัยและพัฒนาประมงอันดามันตอนบน (ภูเก็ต) บทคัดย่อ การศึกษาการประมงพื้นบ้านในอ่าวพังงา ได้รวบรวมข้อมูลตั้งแต่เดือนมกราคม พ.ศ. 2550 ถึงธันวาคม พ.ศ. 2553 จากเครื่องมือประมงหลักคือ อวนจมกุ้งสามชั้น อวนติดตา อวนปลาเห็ดโคน อวนจมปู ลอบปู และโป๊ะ น้ำตื้น ในเขตจังหวัดพังงา และกระบี่ ผลการศึกษา พบว่า เรือประมงเป็นเรือหางยาว (หัวโทง) ขนาดความยาวตั้งแต่ 7 – 11 เมตร เครื่องยนต์เรือ 6 – 13 แรงม้า ทั้งที่ใช้น้ำมันเบนซินและดีเซล เครื่องมือประมงจับกุ้งทะเลนิยมใช้กันมาก ประกอบด้วย อวนจมกุ้งสามชั้น อวนติดตา และโป๊ะน้ำตื้น โดยสัดส่วนของกุ้งทะเลที่ได้ ของอวนจมกุ้งสามชั้นที่จังหวัดพังงา จังหวัดกระบี่ อวนติดตาที่จังหวัดพังงา จังหวัดกระบี่ และโป๊ะน้ำตื้น ที่จังหวัดกระบี่ เท่ากับ 37.77, 50.50, 15.93, 26.08 และ 15.95% ตามลำดับ ขนาดความยาวลำตัวของกุ้งแชบ๊วย เท่ากับ 14.71, 15.24, 14.08, 13.97 และ 13.39 เซนติเมตร ตามลำดับ อัตราการจับกุ้งทะเลของอวนจมกุ้ง สามชั้น ที่จังหวัดพังงา จังหวัดกระบี่ อวนติดตา ที่จังหวัดพังงา และจังหวัดกระบี่ เท่ากับ 4.88, 4.41, 2.27 และ 4.23 กิโลกรัม/วัน ตามลำดับ ปลาทูที่ได้จากอวนจมกุ้งสามชั้น ที่จังหวัดกระบี่ อวนติดตา ที่จังหวัดพังงา และจังหวัดกระบี่ มีขนาดเท่ากับ 16.95, 17.85 และ 17.43 เซนติเมตร ตามลำดับ อวนปลาเห็ดโคน ที่จังหวัดพังงา มีอัตราการจับปลาเห็ดโคน เท่ากับ 11.46 กิโลกรัม/วัน ขนาดเท่ากับ 15.10 เซนติเมตร อวนจมปู ที่จังหวัดพังงา อัตราการจับปูม้า เท่ากับ 6.81 กิโลกรัม/วัน ขนาดความกว้างกระดอง เพศผู้ เท่ากับ 12.00 เซนติเมตร เพศเมีย เท่ากับ 11.70 เซนติเมตร ลอบปู ที่จังหวัดพังงา มีอัตราการจับปูทะเล โดยประมาณ 1 – 3 กิโลกรัม/วัน ขนาดความกว้างกระดองเฉลี่ย เท่ากับ 8.95 เซนติเมตร และโป๊ะน้ำตื้น อัตราการจับสัตว์น้ำ เท่ากับ 4.43 กิโลกรัม/วัน ผลตอบแทนจากเครื่องมืออวนจมกุ้งสามชั้นที่จังหวัดพังงา จังหวัดกระบี่ อวนติดตาที่จังหวัดพังงา จังหวัดกระบี่ อวนปลาเห็ดโคน อวนจมปู และโป๊ะน้ำตื้น เท่ากับ 666, 660, 258, 439, 315, 407, 429 บาท/วัน และ ลอบปู เท่ากับ 90 – 300 บาท/วัน ตามลำดับ ผลผลิตกุ้งทะเลในอ่าวพังงาปี 2550 จากเครื่องมืออวนจมกุ้งสามชั้น และอวนติดตา ไม่น้อยกว่า 640 ตัน มีมูลค่าไม่น้อยกว่า 88 ล้านบาท ชาวประมงพื้นบ้านในอ่าวพังงามีรายได้น้อย มีรายจ่ายสูง โดยเฉพาะราคาน้ำมันที่สูงขึ้นมาก แต่สามารถที่จะดำรงอยู่ได้ โดยที่ชาวประมงจะใช้เครื่องมือประมงหลายชนิดจับสัตว์น้ำตามฤดูกาล หรือมีอาชีพเสริม ชาวประมงลดรายจ่าย โดยจะนำวัสดุประมงเก่ากลับมาใช้ใหม่ ลดปริมาณการใช้น้ำมันเชื้อเพลิงโดยออกไปทำประมงที่ไม่ไกลจากฝั่งมาก เป็นต้น รัฐบาลควรส่งเสริมเครื่องมือประมงประเภทเลือกจับ และมีขนาดตาอวนที่เหมาะสม อีกแนวทางหนึ่ง คือ ส่งเสริมให้ชาวประมงรู้วิธีรักษาคุณภาพ และความสดของสัตว์น้ำ ซึ่งสามารถเพิ่มมูลค่าให้สูงขึ้นได้ หรือลูกพันธุ์สัตว์น้ำเศรษฐกิจที่ยังไม่ถึงวัยเจริญพันธุ์ก็ให้สามารถนำไปเลี้ยงต่อได้ นอกจากนี้รัฐบาลต้องให้ข้อมูลทางการตลาด และประชาสัมพันธ์ผลผลิตของท้องถิ่นอีกทางหนึ่ง คำสำคัญ : ประมงพื้นบ้าน อ่าวพังงา * ผู้รับผิดชอบ : 77 หมู่ 7 ตำบลวิชิต อำเภอเมือง จังหวัดภูเก็ต ๘๓๐๐๐ e-mail : afdecfish@yahoo.com

คำสำคัญ