การศึกษาสารสกัดชีวภาพไล่แมลงศัตรูพืชจากสมุนไพรผู้ไท จังหวัดกาฬสินธุ์

บทคัดย่อ

การศึกษาสารสกัดชีวภาพไล่แมลงศัตรูพืชจากสมุนไพรผู้ไท จังหวัดกาฬสินธุ์ เป็นโครงการวิจัยที่เป็นการวิจัยที่ใช้กระบวนการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาและสำรวจพืชสมุนไพรในการผลิตเป็นสารไล่แมลงศัตรูพืชของชุมชนผู้ไท 2) เพื่อศึกษากระบวนการผลิตสารสกัดชีวภาพไล่แมลงศัตรูพืชจากสมุนไพรผู้ไท 3) เพื่อศึกษาประสิทธิภาพของสูตรสารสกัดชีวภาพไล่แมลงศัตรูพืชจากสมุนไพรผู้ไทในระบบเกษตรอินทรีย์ และ4) เพื่อสร้างเครือข่ายเกษตรกรที่ใช้สารสกัดชีวภาพจากสมุนไพรไล่แมลงศัตรูพืชในระบบเกษตรอินทรีย์ ผลการศึกษามีดังนี้ สมุนไพรที่ใช้ในการศึกษา ได้แก่ หางกระรอก, ขี้เหล็ก, สะเดาและตะไคร้ โดยทำการสกัดแบบการกลั่นด้วยไอน้ำ 2 แบบ คือ การสกัดแบบสมุนไพรสดและการสกัดแบบหมักด้วยแอลกอฮอล์ และนำไปฉีดพ่นในแปลงผักทดลอง ผลการศึกษา พบว่า ผักกวางตุ้งมีจำนวนรอยเจาะของแมลงเฉลี่ย ดังนี้ สูตรตะไคร้หมัก ( =13.35) ซึ่งมีการเข้าทำลายของแมลงน้อยสุด รองลงมา คือ สะเดาหมัก ( =13.78), สะเดาสด ( =19.90), ตะไคร้สด( =20.50), หางกระรอกหมัก ( =26.35), ขี้เหล็กหมัก ( =26.65), ขี้เหล็กสด( =26.73), หางกระรอกสด ( =27.33) ตามลำดับ และแปลงควบคุม ( =48.63) การเปรียบเทียบค่าเฉลี่ยของกลุ่มตัวอย่าง (One Way ANOVA) พบว่า สูตรสมุนไพรในการทดลองมีความแตกต่างกัน ค่า F เท่ากับ 24.995 ที่ระดับนัยสำคัญที่ 0.05 การเปรียบเทียบค่าเฉลี่ยรายคู่ (Post Hoc Comparisons) พบว่า สูตรที่มีประสิทธิภาพในการป้องกันแมลงดีที่สุดคือ สูตรสะเดาหมักและตะไคร้หมัก ประสิทธิภาพเป็นลำดับ 2 คือ สูตรสะเดาสดและตะไคร้สด และประสิทธิภาพเป็นลำดับ 3 คือ สูตรหางกระรอกสด หางกระรอกหมัก ขี้เหล็กสดและขี้เหล็กหมัก ที่ระดับนัยสำคัญที่ 0.05 และทุกสูตรสามารถป้องกันแมลงได้ และได้จัดกิจกรรมเผยแพร่ความรู้เรื่องสมุนไพรและสารสกัดชีวภาพไล่แมลงให้กับชุมชนเกษตรอินทรีย์บ้านดอนสวรรค์ ตำบลลำพาน อำเภอเมือง จังหวัดกาฬสินธุ์