การพัฒนาผลิตภัณฑ์สารจากพืชสมุนไพรเพื่อควบคุมแมลงศัตรูในนาข้าว และแมลงศัตรูผลผลิตหลังการเก็บเกี่ยวในการผลิตข้าวอินทรีย์.
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
บทคัดย่อปัญหาสำคัญในการผลิตข้าวคือแมลงศัตรูข้าวและแมลงศัตรูหลังการเก็บรักษาข้าว การใช้สารเคมีป้องกันกำจัดแมลง เป็นสาเหตุให้เกิดผลกระทบต่อสุขภาพและสิ่งแวดล้อม การใช้สารสกัดจากพืชจึงเป็นทางเลือกหนึ่งที่สามารถช่วยลดปัญหาเหล่านี้และยังเป็นแนวทางในการควบคุมแมลงในการผลิตข้าวอินทรีย์ และแมลงศัตรูในโรงเก็บ การศึกษาวิจัยครั้งนี้ทำการศึกษาประสิทธิภาพของสารสกัดจากพืชในท้องถิ่นเพื่อการควบคุมแมลงศัตรูข้าว (เพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล) และ แมลงศัตรูหลังการเก็บเกี่ยวข้าว (ด้วงงวงข้าว) โดยทดสอบในสภาพควบคุมในห้องปฏิบัติการ สาขากีฏวิทยา คณะเกษตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่นการทดสอบประสิทธิภาพสารสกัดจากพืชในการควบคุมเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาลจำนวนทั้งหมด 6 ชนิด ประกอบด้วย ใบสะเดา, บอระเพ็ด, เมล็ดสะเดา ข่า ผกากรอง และแขยง โดยสกัดด้วยตัวทำละลายเมทานอล ความเข้มข้น 40 เปอร์เซ็นต์ วางแผนการทดลองแบบ Completely randomized design (CRD) จำนวน 5 ซ้ำ โดยนำสารสกัดจากพืช ระดับความเข้มข้นที่ 5 10 15 และ 20 เปอร์เซ็นต์ ทดสอบประสิทธิภาพต่อการตายของเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล พบว่า ใบสะเดา, บอระเพ็ด, เมล็ดสะเดา และแขยงให้ประสิทธิภาพในการควบคุมเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาลดีที่สุด โดยมีอัตราการตายถึงร้อยละ 73.33 – 80 ตามลำดับ ไม่มีความแตกต่างนัยสำคัญทางสถิติ รองลงมาคือสารสกัดจาก ข่า (53.33 % ) และส่วนผกากรองให้ประสิทธิภาพในการควบคุมน้อยที่สุด (20%)การทดสอบประสิทธิภาพของสารสกัดจากพืชในการควบคุมด้วงงวงข้าว วางแผนการทดลองแบบ Completely randomized design (CRD) จำนวน 5 ซ้ำ โดยใช้สารสกัดจากพืช 4 ชนิด ประกอบด้วย สารสกัดน้ำมันหอมระเหยส้ม, ตะไคร้หอม, ยูคาลิปตัส, โหระพา และแขยง ในตัวทำละลายอะซิโตนพบว่าสารสกัดจากส้ม ที่ระดับความเข้มข้น 10 เปอร์เซ็นต์ มีประสิทธิภาพสูงที่สุดในการไล่ด้วงงวงข้าวได้ดี ในช่วง 70 – 100 เปอร์เซ็นต์ นอกจากนั้น จากการทดสอบประสิทธิภาพของสารสกัดจากผักแขยงในการควบคุมด้วงงวงข้าว พบว่าน้ำมันหอมระเหยจากผักแขยงมีประสิทธิภาพในการเป็นสารรมต่อด้วงงวงข้าวสูงสุด ที่ความเข้มข้น 40 ?l/ml ส่งผลต่อการตายของด้วงงวงข้าว ในการทดลองวิธีการรม โดยมีค่าความเป็นพิษ (LC50) เท่ากับ 40.27, 20.70 และ 12.62 ?l/ml หลังการทดลอง 24, 48 และ 72 ชั่วโมง ตามลำดับ ดังนั้นน้ำมันหอมระเหยจากผักแขยงมีประสิทธิภาพในการเป็น สารรมต่อด้วงงวงข้าวจากผลการศึกษาครั้งนี้ชี้ให้เห็นว่าการใช้สารสกัดจากพืชเป็นอีกวิธีการหนึ่งที่สามารถนำมาใช้ในการควบคุมแมลงศัตรูข้าว (เพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล) และในการใช้ควบคุม ไล่ และกำจัดด้วงงวงข้าวซึ่งเป็นศัตรูสำคัญในโรงเก็บเพื่อยืดอายุการเก็บรักษาผลผลิต โดยสามารถนำมาใช้ได้หลายรูปแบบ การใช้สารสกัดจากพืชจึงเป็นอีกทางเลือกหนึ่งในการใช้ควบคุมกำจัดแมลงศัตรูข้าวและแมลงศัตรูในโรงเก็บ เพราะเป็นสารสกัดจากธรรมชาติ มีความปลอดภัยต่อผู้ใช้และผู้บริโภค และยังสามารถนำไปพัฒนาต่อยอดในระดับอุตสาหกรรมอื่น ๆ ได้ คำสำคัญ: สารสกัดพืช, เพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล, ด้วงงวงข้าว, ข้าวอินทรีย์