การมีส่วนร่วมของอาสาสมัครสาธารณสุขและชุมชน ในการป้องกันและ เฝ้าระวังโรคติดเชื้อไวรัสโควิด 19 โดยใช้ระบบสารสนเทศทางภูมิศาสตร์
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนารูปแบบการมีส่วนร่วมของ อสม.และชุมชน ในการป้องกันและ เฝ้าระวังโรคติดเชื้อไวรัสโควิด 19 โดยใช้ระบบสารสนเทศทางภูมิศาสตร์ และสังเคราะห์ข้อเสนอเชิงนโยบายในการปรับบทบาทของอสม.เพื่อสร้างความเข้มแข็งของระบบสุขภาพชุมชนในการคัดกรองโรคติดเชื้อไวรัสโควิด 19 ใช้รูปแบบการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม กระบวนการวิจัยแบ่งเป็น 2 ระยะ คือ ระยะที่ 1 พัฒนารูปแบบการมีส่วนร่วมของอสม. และชุมชนในการป้องกันและเฝ้าระวังโรคโดยใช้ระบบสารสนเทศทางภูมิศาสตร์ และระยะที่ 2 ประเมินผลและสังเคราะห์ข้อเสนอเชิงนโยบายในการปรับบทบาทของอสม. และชุมชนเพื่อสร้างความเข้มแข็งของระบบสุขภาพชุมชนในการป้องกันและเฝ้าระวังโรคติดเชื้อไวรัสโควิด 19 พื้นที่วิจัยคือ 2 อำเภอในจังหวัดนครสวรรค์ กลุ่มตัวอย่าง คือ ประชาชน อสม. เจ้าหน้าที่สาธารณสุขประจำ รพ.สต.หรือศูนย์สุขภาพชุมชน คณะกรรมการ พชต. ผู้บริหารสาธารณสุขระดับจังหวัด และนักวิชาการ เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย คือ แบบสอบถาม แบบสัมภาษณ์ แบบสนทนากลุ่ม และระบบสารสนเทศทางภูมิศาสตร์ วิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยวิธีสรุปเนื้อหา วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยสถิติร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ผลการวิจัย พบว่า 1) รูปแบบการมีส่วนร่วมของอาสาสมัครสาธารณสุขและชุมชน ในการป้องกันและเฝ้าระวังโรคติดเชื้อไวรัสโควิด 19 ประกอบด้วย กระบวนการเสริมสร้างการมีส่วนร่วมของ อสม. และวิธีการดำเนินการป้องกันและเฝ้าระวังโรค 2) ระบบสารสนเทศทางภูมิศาสตร์เพื่อใช้ในป้องกันและเฝ้าระวังโรคติดเชื้อไวรัสโควิด19 โดยชุมชนได้พัฒนาเป็นแอปพลิเคชันชื่อ EpiScanCovid19 ประกอบด้วย 2 ส่วน คือ มินิแอปพลิเคชัน (สำหรับ อสม.กรอกข้อมูลการเฝ้าระวังโรค วิเคราะห์ความเสี่ยงรายบุคคล แสดงคำแนะนำ ในการดูแลตนเอง และรายงานสถานการณ์โรคและพฤติกรรมเสี่ยงของประชาชน) และเว็บแอปพลิเคชัน (สำหรับเจ้าหน้าที่ รพ.สต./พชต. แสดงข้อมูลสถานการณ์ความเสี่ยงของโรคติดเชื้อไวรัสโควิด19 ในพื้นที่ และกำกับติดตามการดำเนินงานของ อสม). 3) ประสิทธิผลการใช้ระบบสารสนเทศทางภูมิศาสตร์ในการเฝ้าระวังและป้องกันโรคติดเชื้อไวรัสโควิด 19 พบว่า อสม. รับรู้ความเสี่ยงและให้คำแนะนำการปฏิบัติตนแก่ประชาชนได้ ส่งข้อมูลความเสี่ยงไปยัง รพ.สต. ได้อย่างรวดเร็ว และรพ.สต. ติดตามการทำงานของอสม. ได้ และรับทราบสถานการณ์ความเสี่ยงในพื้นที่ ทั้งอสม.และรพ.สต.พึงพอใจต่อแอปพลิเคชัน ในระดับดีขึ้นไป ร้อยละ 85 ผลลัพธ์ที่เกิดกับชุมชน อสม.สามารถค้นหาผู้ติดเชื้อ/ผู้สัมผัสเชื้ออย่างรวดเร็วและควบคุมการแพร่กระจายเชื้อในพื้นที่ได้ ชุมชนตื่นรู้สถานการณ์ความเสี่ยงในพื้นที่ และวางแผนป้องกันการแพร่ระบาดของโรค 4) ข้อเสนอเชิงนโยบาย ประกอบด้วย ส่งเสริมการมีส่วนร่วมของอสม.ในการเฝ้าระวังโรคเชิงรุก สนับสนุนให้มีการใช้ แอปพลิเคชัน EpiScanCovid19จัดให้มีการพัฒนาศักยภาพของบุคลากรนักจัดการข้อมูล จัดให้มีระบบการเฝ้าระวังและป้องกันโรคเฉพาะพื้นที่ และการสนับสนุนค่าใช้จ่ายในการดำเนินงานเกี่ยวกับการใช้แอปพลิเคชัน การเฝ้าระวังเชิงรุกและป้องกันโรคติดเชื้อไวรัสโควิด19 โดยการมีส่วนร่วมของชุมชนร่วมกับการใช้แอปพลิเคชันEpiScanCovid19 เป็นกลยุทธ์ที่สำคัญที่จะหยุดยั้งการแพร่กระจายของโรคได้ จึงเป็นความ ท้าทายของทุกภาคส่วนที่เกี่ยวข้องกับการดำเนินงานป้องกันโรค ที่ร่วมสนับสนุนให้ดำเนินการอย่างต่อเนื่อง และขยายผลไปประยุกต์ใช้ในการป้องกันโรคที่เป็นปัญหาสำคัญของประเทศอย่างเฉพาะเจาะจงกับสภาพปัญหาและบริบทเชิงพื้นที่ได้อย่างมีประสิทธิภาพและประสิทธิผล