การศึกษาวิจัยการพัฒนาการจัดศูนย์การเรียนรู้การพัฒนาเศรษฐกิจ ชุมชนต้นแบบ อำเภอพระสมุทรเจดีย์ จังหวัดสมุทรปราการ ระยะที่ 1

บทคัดย่อ

การวิจัยการจัดตั้งศูนย์การเรียนรู้เศรษฐกิจชุมชนต้นแบบ อำเภอพระสมุทรเจดีย์ จังหวัดสมุทรปราการระยะที่ 1 วัตถุประสงค์ เพื่อจัดศูนย์การเรียนรู้การพัฒนาเศรษฐกิจชุมชนต้นแบบ ในพื้นที่อำเภอพระสมุทรเจดีย์ จังหวัดสมุทรปราการโดยใช้กระบวนการมีส่วนร่วม ซึ่งมีวัตถุประสงค์เฉพาะ คือ 1.เพื่อรวบรวมข้อมูลกลุ่มที่มีการปฏิบัติที่ดีและ/มีผลการปฏิบัติที่ส่งผลต่อเศรษฐกิจชุมชน 2.เพื่อศึกษาการบริหารจัดการและภูมิปัญญาท้องถิ่นของกลุ่มที่มีการปฏิบัติที่ดี และ/มีผลการปฏิบัติที่ส่งผลต่อเศรษฐกิจชุมชน 3.เพื่อศึกษาแนวความคิดเกี่ยวกับศูนย์การเรียนรู้เศรษฐกิจชุมชนต้นแบบ อำเภอพระสมุทรเจดีย์ จังหวัดสมุทรปราการ 4.เพื่อสร้างเสริมประสบการณ์เกี่ยวกับศูนย์การเรียนรู้ชุมชน 5.เพื่อสร้างกระบวนการมีส่วนร่วมในการจัดตั้งศูนย์การเรียนรู้การพัฒนาเศรษฐกิจชุมชนต้นแบบ กลุ่มประชากรที่ศึกษา ได้แก่ 1.ผู้แทนกลุ่มวิสาหกิจชุมชน 2.ผู้แทนหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง 3.ผู้แทนองค์การปกครองส่วนท้องถิ่น ในอำเภอพระสมุทรเจดีย์ จังหวัดสมุทรปราการด้วยการประชุม การสนทนากลุ่ม การสำรวจ การสัมภาษณ์ และการพัฒนาโดยการอบรม และการศึกษาดูงาน ผลการศึกษามีดังนี้ ด้านการบริหารจัดการของกลุ่มที่มีการปฏิบัติที่ดีและ/มีผลการปฏิบัติที่ส่งผลต่อเศรษฐกิจ ชุมชน อำเภอพระสมุทรเจดีย์ พบว่า การจัดตั้งกลุ่มในด้านระยะเวลาการจัดตั้งและจำนวนสมาชิก กลุ่มที่ได้รับการอนุมัติการจดทะเบียนจัดตั้งทั้งระยะเวลานานและระยะเวลาน้อย สามารถดำเนินกิจกรรมประสบความสำเร็จ ในส่วนของจำนวนสมาชิกพบว่าส่วนมากมีจำนวนเท่าเดิม มีส่วนน้อยที่มีจำนวนเพิ่มมากขึ้นหรือลดลง ลักษณะของกลุ่มส่วนมากเป็นกลุ่มเกษตร การติดต่อประสานงานเกือบทุกกลุ่มมีผู้ประสานงานเป็นเพศหญิง ใช้ทางโทรศัพท์เคลื่อนที่มากที่สุด ทุกกลุ่มใช้บ้านของ ผู้ประสานซึ่งเป็นผู้นำกลุ่มเป็นที่ตั้งของกลุ่มโครงสร้างการบริหารตำแหน่งที่ทุกกลุ่มให้ความสำคัญโดยมีการกำหนดไว้ในโครงสร้างของการบริหารจัดการของทุกกลุ่ม คือ ประธาน รองประธาน เหรัญญิก และเลขานุการเป็นโครงสร้างการบริหารที่กำหนดไว้เพื่อให้มีผู้รับผิดชอบแต่ในการปฏิบัติเป็นลักษณะการช่วยกันไม่แบ่งออกเป็นส่วนๆการรวมกลุ่ม พบว่าส่วนมากเกิดจากการแนะนำของหน่วยงาน และเกิดจากการรวมตัวกันของสมาชิกในกลุ่ม มีส่วนน้อยที่เกิดจากการแนะนำของผู้นำชุมชน ทุกกลุ่มทั้งคณะกรรมการและสมาชิกรวมทั้งหน่วยงานมีส่วนร่วมในการดำเนินงานตามบทบาทและหน้าที่ของแต่ละภาคส่วน การกำหนดกฎระเบียบ ข้อบังคับส่วนมากมีการร่วมกันกำหนดกฎระเบียบ ข้อบังคับไว้ใช้ในการดำเนินงานของกลุ่มขณะเดียวกันก็มีการผ่อนปรน ยืดหยุ่นให้กับสมาชิกและเพื่อเป็นการแก้ปัญหาของกลุ่มและสมาชิกในขณะที่บางกลุ่มไม่มีการกำหนดกฎระเบียบ ข้อบังคับ แหล่งจำหน่าย มีทั้งในชุมชนและนอกชุมชน เครือข่ายการจัดจำหน่าย มี 3 ลักษณะคือ (1) เครือข่ายสมาชิกในกลุ่ม (2) เครือข่ายหน่วยงานราชการ (3) เครือข่ายระหว่างกลุ่ม ส่วนมากมีการจัดทำบัญชีควบคุมรายรับรายจ่ายที่เป็นรูปแบบง่ายๆ ผลิตภัณฑ์ส่วนมากเป็นผลิตภัณฑ์ประเภทอาหารรองลงมาเป็นผลิตภัณฑ์ประเภทหัตถกรรม และเกษตรกรรม มีการนำทรัพยากรในชุมชนมาพัฒนาสร้างมูลค่าเพิ่มและนำวัสดุเหลือใช้มาพัฒนาให้เกิด มูลค่า แหล่งวัตถุดิบ มีทั้งจากภายในชุมชนและนอกชุมชน ได้รับการรับรองมาตรฐานต่างๆ ได้แก่ (1) โครงการหนี่งตำบลหนึ่งผลิตภัณฑ์ (OTOP) (2) มาตรฐานอาหารและยา (อย.) (3) การรับรอง Good Manufacturing Practice (GMP) ด้านภูมิปัญญามีลักษณะของการเรียนรู้ 3 ลักษณะได้แก่ 1.การเรียนรู้ด้วยตนเอง 2.การเรียนรู้ผ่านหน่วยงานที่จัดอบรม 3.การเรียนรู้จากบรรพบุรุษในส่วนของการถ่ายทอด ภูมิปัญญามี 4 ลักษณะ ได้แก่ 1.คนในครอบครัว 2.สมาชิกกลุ่ม 3.สมาชิกในชุมชน 4.ผู้สนใจทั่วไป มีผลการดำเนินงานที่แบ่งออกเป็น 3 ระดับ คือ ระดับสมาชิก ระดับชุมชน และระดับเศรษฐกิจชุมชนแนวความคิดเกี่ยวกับศูนย์การเรียนรู้เศรษฐกิจชุมชนต้นแบบพบว่า มีองค์ประกอบ ดังนี้ 1.กิจกรรมกระบวนการ 2.เศรษฐกิจ 3.ชุมชน 4.กลไกหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง 5.อัตลักษณ์ การมีส่วนร่วมในการจัดตั้งศูนย์การเรียนรู้การพัฒนาเศรษฐกิจชุมชนต้นแบบฯ มี 2 ลักษณะ คือ 1.การมีส่วนร่วมระหว่างกลุ่มและการมีส่วนร่วมระหว่างกลุ่มกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง 2.การมีส่วนร่วมวางแผน และการมีส่วนร่วมดำเนินการ

คำสำคัญ