ศิลปหัตถกรรม : รูปแบบ คตินิยม และอิทธิพลต่อชุมชนลุ่มทะเลสาบสงขลา
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
งาน ศิลป หัตถกรรม พื้น บ้าน ผูกพัน กับ ชีวิต ความ เป็น อยู่ ของ ชาว บ้าน ลุ่ม ทะเลสาบ สงขลา มา นาน เป็น องค์ ประกอบ ของ การ ประกอบ อาชีพ และ ดำรง ชีวิต ประจำ วัน สภาพ ความ เปลี่ยนแปลง ทาง ด้าน ศิลป หัตถกรรม พื้น บ้าน ที่ เกิด ขึ้น บริเวณ ลุ่ม ทะเลสาบ สงขลา ส่วน หนึ่ง เกิด จาก เทคโนโลยี สมัย ใหม่ หรือ เกิด ความ เปลี่ยนแปลง ของ สังคม ดัง นั้น งาน ศิลป หัตถกรรม ที่ ยัง คง อยู่ จึง ควร ค่า แก่ การ ศึกษา ภูมิปัญญา ท้อง ถิ่น ทั้ง ใน ด้าน ศิลปะ และ ด้าน อื่น ๆ ที่ เกี่ยวข้อง เพื่อ ให้ เนื้อหา ทาง คุณค่า ของ ศิลป หัตถกรรม เป็น ที่ รับ รู้ เข้าใจ อัน มี ผล ต่อ แนวทาง การ อนุรักษ์ และ ส่ง เสริม ให้ มี การ ผลิต การ บริโภคและ ดำรง อยู่ สืบ ไป วัตถุประสงค์ การ วิจัย เพื่อ ศึกษา รูป แบบ และ คตินิยม ของ ศิลป หัตถกรรม ที่ ปรากฏ บริเวณ ลุ่ม ทะเลสาบ สงขลา เพื่อ ศึกษา วิถี และ พลัง ของ ศิลป หัตถกรรม ที่ มี ต่อ วิถี ชุมชน บริเวณ ลุ่ม ทะเลสาบ สงขลา เพื่อ ศึกษา ศิลป หัตถกรรม ที่ เปลี่ยนแปลง โดย อิทธิพล ทาง สังคม ของ ชุมชน ลุ่ม ทะเลสาบ ทำการ ศึกษา ใน ขอบเขต ด้าน พื้นที่ กำหนด พื้นที่ บริเวณ ลุ่ม ทะเลสาบ สงขลา ประกอบ ด้วย พื้นที่ จังหวัด พัทลุง 11 อำเภอ จังหวัด สงขลา 12 อำเภอ จังหวัด นครศรีธรรมราช 2 อำเภอ โดย เจาะจง เฉพาะ พื้นที่ ที่ มี การ ผลิต งาน ศิลป หัตถกรรม ประเภท ใด ประเภท หนึ่ง ที่ โดด เด่น รูป แบบ ของ เครื่อง จักสาน เครื่อง ทอ เครื่อง ดิน เครื่อง หนัง มี ลักษณะ เหมือน กัน หรือ คล้ายคลึง กัน ใน ด้าน การ ใช้สอย ส่วน สิ่ง ที่ แตก ต่าง กัน คือ ขนาด รูป ทรง ที่ ขึ้น กับ สภาพ พื้นที่ และ วัตถุประสงค์ การนำ ศิลป หัตถกรรม ไป ใช้ วัสดุ ที่ ขึ้น กับ ทรัพยากรธรรมชาติ แต่ละ ถิ่น ศิลป หัตถกรรม ที่ มี ลักษณะ เด่น คือ กระด้ง ฝัด ข้าว ผ้า ทอ เกาะ ยอ สวด ดิน เผา รูป หนัง ตะลุง หาก จำแนก ตาม ชนิด วัสดุ หัตถกรรม จาก กระจูด มี ลักษณะ เด่น คตินิยม ของ ศิลป หัตถกรรม ส่วน มาก จะ แตก ต่าง เนื่องจาก ค่า นิยม ความ เชื่อ ขนบ ประเพณี ฐานะ ทาง สังคม ของ ผู้คน แต่ละ พื้นที่ ต่าง กัน วิถี และ พลัง ของ ศิลป หัตถกรรม ที่ มี ต่อ วิถี ชุมชน บริเวณ ลุ่ม ทะเลสาบ สงขลา เนื่องจาก งาน ศิลป หัตถกรรม สัมพันธ์ กับ การเกษตร การ ใช้สอย และ ช่วย อำนวย ความ สะดวก ใน ชีวิต อัน เป็น ส่วน ประกอบ ใน กิจวัตร ทาง สังคม และ ส่วน ประกอบ ใน พิธีกรรม ต่าง ๆ ศิลป หัตถกรรม สร้าง ขึ้น ยาม ว่าง จาก การ ทำงาน มี ความ ประณีต มี ลักษณะ โดด เด่น มี คุณค่า ทาง ศิลปะ อิทธิพล ทาง สังคม ที่ ส่ง ผล ต่อ งาน ศิลป หัตถกรรม คือ ด้าน การ ศึกษา สมัย ใหม่ ที่ เอื้อ ต่อ การ เดิน ทางออก จาก ชุมชน เพื่อ ทำงาน ใน ลักษณะ อื่น ๆ ภายนอก ชุมชน ด้าน เทคโนโลยี และ การ คมนาคม ทำให้ เกิด การ เปลี่ยน อาชีพ การ เปลี่ยน กรรมวิธี ผลิต ทาง เกษตรกรรม การ ขยาย ตัว ของ ตลาดสด/ ตลาด นัด การ แพร่ กระจาย ข้อมูล ข่าวสาร การ ใช้ นโยบาย ของ รัฐ ตาม แผน พัฒนา เศรษฐ กิจฯ ระบบ สาธารณูปโภค ใน ชุมชน ความ ต้องการ ทางการ ตลาด ผู้นำ ชุมชน นอกจาก นั้น ยัง มี ผลก ระ ทบ มา จาก ปริมาณ ทรัพยากรธรรมชาติ ใน ท้อง ถิ่น รูป แบบ และ คตินิยม ของ ศิลป หัตถกรรม จะ ดำรง อยู่ ได้ เท่า ที่ วัฒนธรรม นั้น ๆ ยัง คง มี บทบาท อยู่ ใน วิถี ชีวิต ของ ผู้คน ใน ชุมชน และ บทบาท ของ ศิลป หัตถกรรม แท้จริง คือ การ ใช้สอย ใน ชีวิต ที่ สอดคล้อง กับ สภาพ เศรษฐกิจ และ สังคม ที่ เป็น จริง รูป แบบ ที่ เปลี่ยน ไป ของ ศิลป หัตถกรรม ส่วน หนึ่ง เป็น ผล จาก สังคม ของ ชุมชน ลุ่ม ทะเลสาบ เปลี่ยน ไป ผู้คน ใน ลุ่ม ทะเลสาบ สงขลา ผลิต งาน ศิลป หัตถกรรม น้อย ลง เมื่อ เทียบ กับ ใน อดีต การ ผลิต เพื่อ ใช้สอย เปลี่ยน เป็นการ ผลิต เพื่อ จำหน่าย ทำให้ บทบาท หน้าที่ ของ ศิลป หัตถกรรม เปลี่ยน ไป สัมพันธ์ กับ การ เปลี่ยนแปลง ของ สังคม ลุ่ม ทะเลสาบ สงขลา ข้อ เสนอ แนะ จาก การ วิจัย ควร ทำความ เข้าใจ ว่า วัฒนธรรม ที่ ดำรง อยู่ ได้ นั้น ย่อม ปรับ เปลี่ยน ไป ตาม ยุค สมัย องค์ ความ รู้ ที่ มี อยู่ ใน ตัว งาน ศิลป หัตถกรรม จึง ควร ได้ รับ การ ศึกษา ค้นคว้า ใน ทุก ด้าน ทั้ง ตัว งาน ศิลป หัตถกรรม ที่ คง อยู่ และ ที่ ไม่ ได้ รับ ความ นิยม แล้ว หรือ ที่ ได้ ประดิษฐ์ ขึ้น มา ใหม่ ควร สร้าง ค่า นิยม ให้ หัน มา ใช้ งาน ศิลป หัตถกรรม มาก ขึ้น ควร มุ่ง สร้าง คุณภาพ และ มาตรฐาน การ ให้ งาน ศิลป หัตถกรรม ควร ศึกษา งาน หัตถกรรม แต่ละ ประเภท เป็นการ เฉพาะ ทุก ด้าน เนื่องจาก คุณลักษณะ การ ผลิต วัสดุ ที่ ใช้ และ รูป แบบ แตก ต่าง กัน และ หา ลักษณะ เด่น ของ หัตถกรรม แต่ละ ชุมชน ควร ศึกษา การ ใช้ เครื่อง ทุ่น แรง ที่ เกี่ยวข้อง กับ การ ผลิต งาน ศิลป หัตถกรรม หรือ พัฒนา เครื่อง มือ ให้ สามารถ ผลิต ใช้ เอง ควร ส่ง เสริม การ ปลูก พืช ที่ เป็น วัสดุ ธรรมชาติ