การส่งเสริมกิจกรรมการศึกษาตามอัธยาศัยเพื่อผู้สูงอายุโดยใช้ชุมชนเป็นฐาน

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสภาพทั่วไปและข้อมูลพื้นฐานของชุมชนกุฎีจีนแขวงวัดกัลยาณ์ และชุมชนตากสินสัมพันธ์ แขวงบางยี่เรือ เขตธนบุรี ศึกษาการจัดกิจกรรมการศึกษาตามอัธยาศัยและปัญหาในการจัดกิจกรรมการศึกษาตามอัธยาศัยเพื่อผู้สูงอายุโดยใช้ชุมชนเป็นฐานศึกษาความต้องการและประเภทของการจัดกิจกรรมการศึกษาตามอัธยาศัยเพื่อผู้สูงอายุและเพื่อพัฒนาและส่งเสริมการจัดกิจกรรมการศึกษาตามอัธยาศัยเพื่อผู้สูงอายุ กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ ผู้สูงอายุในชุมชนกุฎีจีนและชุมชนตากสินสัมพันธ์ จำนวน 100 คน โดยสุ่มแบบ Multi Stage Sampling สุ่มอย่างง่ายและแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ ได้แก่ แบบสัมภาษณ์เชิงลึก และแบบสอบถามวิเคราะห์ข้อมูลโดยหาค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และวิเคราะห์เชิงพรรณนา ผลการวิจัยพบว่า สภาพทั่วไปและข้อมูลพื้นฐานของชุมชนกุฎิจีนและชุมชนตากสินสัมพันธ์พบว่า ชุมชนกุฎีจีนแขวงวัดกัลยาณ์ อยู่ติดกับแม่น้ำเจ้าพระยากับปากคลองตลาด มีสถานที่สำคัญเป็นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์หลายแห่งที่เป็นที่พึ่งจิตใจของคนในชุมชน มีขนมที่เป็นที่รู้จักกันดีคือขนมฝรั่งกุฎีจีนต้นตำรับจากชาวโปรตุเกส เป็นชุมชนที่มีวัฒนธรรมผสมผสานคือวัดญวนและโปรตุเกส ชุมชนตากสินสัมพันธ์ตั้งอยู่ซอยสมเด็จพระเจ้าตากสิน 4 เดิมมีลักษณะเป็นสวนพลู มีร่องสวน และช่วงกลางซอยตากสิน 4 เป็นคลองที่เชื่อมออกวัดโพธิ์นิมิตสถิตมหาสีมาราม ต่อมาประชาชนอพยพเข้ามาอยู่อาศัยทำให้สภาพร่องสวนหมดไป การจัดกิจกรรมการศึกษาตามอัธยาศัย และปัญหาในการจัดกิจกรรมการศึกษาตามอัธยาศัยเพื่อผู้สูงอายุโดยใช้ชุมชนเป็นฐาน พบว่ามี การจัดกิจกรรมการศึกษาตามอัธยาศัยให้กับผู้สูงอายุมากมายเน้นด้านสุขภาพ จรรโลใจ การออกกำลังกายและช่วยเหลือสังคม ต้องการให้อบรมเรื่องละ 1 วัน สถานที่ใช้อบรม ได้แก่ บริเวณศาลาหน้าโบสถ์และโรงเรียนที่อยู่หน้าชุมชน ปัญหาที่พบ ได้แก่ จำนวนผู้สูงอายุเข้ารับการอบรมมีน้อย มาไม่ตรงเวลาบางคนมาเฉพาะช่วงเช้า ช่วงบ่ายกลับก่อน ปัญหาสถานที่คือจัดอบรมได้เฉพาะวันเสาร์ – อาทิตย์ วันที่โรงเรียนและโบสถ์ไม่มีภารกิจ จากการศึกษาความต้องการและประเภทของการจัดกิจกรรมการศึกษาตามอัธยาศัยเพื่อผู้สูงอายุโดยใช้ชุมชนเป็นฐาน พบว่า ผู้สูงอายุส่วนใหญ่ต้องการความรู้ด้านการดูแลสุขภาพ จัดอยู่ในประเภทการพัฒนาคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุ ส่วนในด้านการส่งเสริมคุณค่าผู้สูงอายุ ผู้สูงอายุเห็นควรยกย่องคนในชุมชนทั้ง 2 ชุมชน คือ นางพัชนี อานามนารถ และ นายเชาวลิต รัตนศิลปกร และประเภทการส่งเสริมความมั่นคงในการดำรงชีวิต ได้แก่ การประดิษฐ์ของชำร่วย การพัฒนาและส่งเสริมการจัดกิจกรรมการศึกษาตามอัธยาศัยโดยจัดอบรม เชิงปฏิบัติการ “สังคมผู้สูงอายุที่มีคุณภาพ” เนื้อหาอบรมเชิงปฏิบัติเกี่ยวกับการดูแลสุขภาพ และประดิษฐ์กระเช้าสบู่หอม ผลการจัดอบรมเชิงปฏิบัติการพบว่า ผู้สูงอายุพึงพอใจมากเพราะเนื้อหามีประโยชน์นำไปใช้ในชีวิตประจำวันและสร้างรายได้ด้วยการพึ่งพาตนเอง

คำสำคัญ