การประเมินความสัมพันธ์ทางพันธุกรรมของสายพันธุ์จำปาดะในพื้นที่14 จังหวัดภาคใต้ของประเทศไทยโดยใช้เครื่องหมายดีเอ็นเอเพื่อเป็นแนวทางการขยายพันธุ์ทางการค้าและการอนุรักษ์พันธุกรรม

บทคัดย่อ

จ าปาดะ (Artocarpus integar (Thunb.) Merr.) เป็นพืชในวงศ์ Moraceae เช่นเดียวกับขนุน พบกระจายทั่วไปในภาคใต้ของประเทศไทย จัดเป็นไม้ผลพื้นเมืองที่มีมูลค่าทางเศรษฐกิจจึงได้รับการส่งเสริมให้ปลูกและจ าหน่ายเพิ่มขึ้น จ าปาดะมีความหลากหลายทางพันธุกรรมสูงเนื่องจากการขยายพันธุ์ด้วยเมล็ด งานวิจัยนี้จึงต้องการศึกษาความสัมพันธ์ของจำปาดะที่ปลูกในภาคใต้และศึกษาการขยายพันธุ์ด้วยเทคนิคเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อ โดยเก็บสายพันธุ์จ าปาดะจำนวน 33 ตัวอย่างมาวิเคราะห์ความสัมพันธ์ด้วยเทคนิค RAPD สกัดดีเอ็นเอจากใบอ่อนและน าไปสังเคราะห์ลายพิมพ์ดีเอ็นเอโดยใช้ไพรเมอร์ทั้งหมด 34 ไพรเมอร์ พบความแตกต่างของแถบดีเอ็นเอจำนวน 14 ไพรเมอร์จากจ าปาดะจ านวน 28 ตัวอย่าง เมื่อวิเคราะห์ลายพิมพ์ดีเอ็นเอด้วยโปรแกรม NTSYSpc 2.1 โดยใช้วิธี UPGMA สามารถจัดกลุ่มความสัมพันธ์ออกได้เป็น 7 กลุ่ม แผนภูมิแสดงความสัมพันธ์แสดงให้เห็นกลุ่มที่มีความใกล้ชิดกัน และกลุ่มที่มีลักษณะเฉพาะ ส าหรับการขยายพันธุ์จ าปาดะด้วยการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อสามารถเพิ่มจำนวนยอดได้ โดยฟอกฆ่าเชื้อปลายยอดด้วยคลอร็อกซ์ความเข้มข้น 20% เป็นเวลา 10 นาที ร่วมกับการลอกหูใบ พบว่า วิธีการนี้มีประสิทธิภาพสูงท าให้ได้ร้อยละของความปลอดเชื้อเป็น 100 และเนื้อเยื่อมีอัตราการรอดชีวิตสูงถึงร้อยละ 80 ทั้งนี้ ขึ้นกับขนาดและความสมบูรณ์ของปลายยอด การชักน ายอดใหม่บนอาหารเพาะเลี้ยงสูตร MS ที่เติม BAP ความเข้มข้น 2 มิลลิกรัมต่อลิตร ท าให้เกิดยอดได้สูงสุด 4.90 + 0.74a ยอดต่อชิ้นส่วนพืชในระยะเวลา 24 สัปดาห์ ยอดที่ได้มีค่าเฉลี่ยความสูง 3.38 + 0.25a เซนติเมตร อย่างไรก็ตาม เมื่อย้ายเลี้ยงยอดใหม่ไปบนอาหารที่เติม NAA ความเข้มข้นต่าง ๆ เพื่อชักน าราก พบว่า หลังเพาะเลี้ยงเป็นเวลา 8 สัปดาห์ ไม่พบการพัฒนาของราก ซึ่งอาจเกิดจากระยะเวลาการย้ายเลี้ยงสั้นเกินไป หรือความเข้มข้นของสารเร่งการเจริญเติบโตไม่เหมาะสม

คำสำคัญ

ระดับความพร้อมของโครงการ