การดูดซับและปลดปล่อยฟอสฟอรัสของดินกรดที่ดอน ที่ปรับปรุงโดยใช้หินฟอสเฟต

บทคัดย่อ

ปัญหาที่สำคัญในการเกษตรอย่างหนึ่งคือ การขาดฟอสฟอรัสในดินที่เป็นกรดในเขตร้อน ซึ่งเป็น ปัจจัยจำกัดการเจริญเติบโตของพืช และผลิตภาพของดิน หินฟอสเฟตเป็นวัสดุชนิดหนึ่งที่มักใช้เป็น ปุยฟอสฟอรัสทางเลือกในดินเหล่านี้ และมีการทดสอบโดยการบ่มดินกับหินฟอสเฟต เพื่อประเมิน ความเป็นไปได้ และความเหมาะสมต่อการใช้ การศึกษาในครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ที่จะ 1) ประเมินความ เหมาะสมของดินต่อการใช้หินฟอสเฟตเป็นปุ๋ยฟอสฟอรัส 2) ศึกษาการละลายของหินฟอสเฟตที่ให้ ฟอสฟอรัสที่เป็นประโยชน์แก่ดิน และ 3) ทำการบ่มดินกับหินฟอสเฟตเพื่อประเมินประสิทธิภาพระยะ ยาวของหินฟอสเฟตในการให้ฟอสฟอรัสที่เป็นประโยชน์ต่อดิน การศึกษาประกอบด้วยการวิเคราะห์ สมบัติของดินอย่างละเอียดโดยวิธีมาตรฐาน วิเคราะห์สมบัติของหินฟอสเฟตและการละลายของหิน ฟอสเฟต และทำการบ่มดินกับหินฟอสเฟตที่มีลักษณะเชิงแร่ฟอสเฟตที่แตกต่างกัน ร่วมกับการใช้โม โนแคลเซียมฟอสเฟต (MCP) ในการศึกษาใช้ดินกรด 18 ชนิด และหินฟอสเฟตไทย 3 ชนิด กับ North Carolina phosphate rock (NCR-PR) เป็นตัวอย่างเปรียบเทียบกับ MCP ผลการศึกษาพบว่าดินเป็นกรดจัด มีค่าพี่เอซ 3.5 -5.8 และมีสภาพกรดที่แลกเปลี่ยนได้สูง มี ฟอสฟอรัสที่เป็นประโยชน์ต่ำ (< 20 mg P kg-1 สกัดโดยวิธี Bray I!) มีแคลเซียมที่แลกเปลี่ยนได้ต่ำ (?3 cmo kg -1) มีระดับการดูดซับสูงสุด 2 ระดับ คือระดับสูง มีพิสัย 217 ถึง 385 79 g -1 และระดับ ต่ำพิสัย 4 ถึง 164 79 g -1 ขึ้นอยู่กับปริมาณของดินเหนียว และออกไซด์ของเหล็กและอะลูมินัมที่เป็น องค์ประกอบ ดินทุกชนิดมีแร่เคโอลิไนต์ เป็นแร่หลักในกลุ่มอนุภาคขนาดดินเหนียว แร่อื่น ๆ ที่พบใน ดินบางชนิดที่มีผลต่อการดูดซับฟอสเฟตคืออิลไลส์ ฮีมาไทต๊ เกอร์ไทต์ และกิบบ์ไซ ดินแทบทุกชนิด มีความเหมาะสมต่อการใช้หินฟอสเฟต หินฟอสเฟตไทย 3 ชนิด มีแร่ฟอสเฟตที่แตกต่างกัน หินฟอสเฟตราชบุรี (Rat-PR) มีแร่ hydroxy-apatite หินฟอสเฟตกาญจนบุรี (Kan-PR) มีแร่ hydroxyapatite และ crandallite และหิน ฟอเฟตร้อยเอ็ด (Roi-PR) มีแร่ variscite และ crandallite สำหรับหินฟอสเฟตอ้างอิง NCR-PR มีแร่ francolite เป็นองค์ประกอบ ชนิดของแร่ฟอสเฟตวิเคราะห์ยืนยันดยเทคนิคการเลี้ยวเบนรังสีเอกซ์และกล้องจุลทรรศอิเล็กตรอนส่องกราด ซึ่งพบว่า francolite ใน NCR-PR มีลักษณะใกล้เคียงกับ อะพาไทต์ที่มี a value 9,336 ? hydroxyapatite ใน Rat-PR และ Kan-PR มีลักษณะใกล้เคียงกับ hydroxyapatite โดยมี a -values 9.428 และ 9.406 ? ตามลำดับ จลนพลศาสตร์การละลายของหิน ฟอสเฟตในกรดฟอร์มิก 2% (2% FA) กรดซิทริก 2% (2% CA) แอมโมเนียมซิเทรตที่เป็นกลาง (NAC และ DI-water พบว่า อัตรการละลายของฟอสเฟตจากหินฟอสเฟตใน 2% FA, 2% CA, NAC และ DI-water จากมากไปหาน้อย คือ NCR-PR > Rat-PR > Kan-PR > Roi-PR และ Roi-PR มีการ ละลายต่ำมาก และไม่เหมาะสมกับการใช้ทางการเกษตร ผลการบ่มดินกับหินฟอสเฟตต่าง ๆ และ MCP พบว่า หินฟอสเฟต และ MCP ให้ปริมาณ ฟอสฟอรัสที่เป็นประโยชน์สูงสุดใน 14 วัน ของการบ่ม การเพิ่มของ bicarbonate extractable P (? PBC) สูงสุดในการบ่มด้วย NCR-PR และลดหลั่นตามลำดับ คือ Rat-PR, Kan-PR และ Roi-PR ปัจจัยหลักที่มีผลต่อการเพิ่มขึ้นของฟอสฟอรัสที่เป็นประโยชน์คือ แร่ฟอสเฟตในหินฟอสเฟต สำหรับ ปัจจัยอื่น ๆ ที่มีผลคือความจุของดินที่จะดูดซับฟอสฟอรัส และปริมาณฟอสฟอรัสที่เป็นประโยชน์ที่มี อยู่แล้วในดิน นอกจากนี้ พบว่า NCR-PR และ Rat-PR ได้เพิ่มระดับความเป็นประโยชน์ของ ฟอสฟอรัส ในช่วงสุดท้ายของการบ่มดิน 112 วัน ซึ่งเหมาะสมต่อการใช้ระยะยาวทางการเกษตร

คำสำคัญ