การวิเคราะห์สายวิวัฒนาการ, กายวิภาควิทยา, แรดูลาและลักษณะสัณฐานวิทยาของเปลือกหอยน้ำจืดสกุล Melanoides Olivier, 1804 (Gastropoda:Thiaridae) ในประเทศไทย
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
Melanoides spp. เป็นหอยน้ำจืดฝาเดียว จัดอยู่ในไฟลัมมอลลัสกา ชั้นแกสโทรโพดา อันดับซีโนแกสโทรโพดา ซูเปอร์แฟมิลีซีริไทโออิดี วงศ์ไทอาริดี สกุลเมลานอยด์เดส โดย Brandt (1974) ได้รายงานการพบหอยจีนัส Melanoides spp. 2 ชนิดพันธุ์ในประเทศไทย ได้แก่ Melanoides tuberculata และ Melanoides jugicostis วัตถุประสงค์ในการศึกษาครั้งนี้ คือการตรวจสอบชนิดพันธุ์ของหอยสกุล Melanoides ในประเทศไทย โดยนำลักษณะสัณฐานวิทยาของเปลือก กายวิภาค แรดูลา และลำดับสายวิวัฒนาการ มาวิเคราะห์ร่วมกัน เก็บตัวอย่างหอยระหว่างปี พ.ศ. 2549 ถึง 2554 จำนวน 34 พื้นที่ ด้วยวิธีใช้มือเก็บ (hand picking) และใช้กระชอนตัก (scooping) หลังจากนั้นนำตัวอย่างหอยที่ได้เก็บไว้ใน 95-96% แอลกอฮอล์ ทำการศึกษาลักษณะสัณฐานวิทยา, กายวิภาคศาสตร์, ตัวอ่อนระยะเอ็มบริโอ, ตัวอ่อนระยะจูวีนายด์, รูปแบบฟันหอย และการวิเคราะห์ลำดับสายวิวัฒนาการโดยใช้ 16S rRNA และ COI ตัวอย่างหอยทั้งหมด 678 ตัว จำแนกชนิดโดยใช้ลักษณะทางสัณฐานวิทยาของเปลือก ได้เป็น M. jugicostis จำนวน 102 ตัว และ M. tuberculata จำนวน 576 ตัว เมื่อจัดจำแนกลักษณะของเปลือกแบ่งได้เป็น 11 รูปแบบ ผลการศึกษาทางด้านกายวิภาคของหอย M. jugicostis และ M. tuberculata พบว่าลักษณะอวัยวะภายในไม่มีความแตกต่างกัน ลักษณะฟันหอยเป็นแบบ Taenioglossan โดยในหอย M. tuberculata จะมีสูตรฟันเป็น 3/1/3 มีฟันกลางใหญ่ 1 ซี่ และซี่ฟันริมของฟันกลาง 3 ซี่ในแต่ละด้าน ในขณะที่หอย M. jugicostis มีสูตรฟันเป็น 2-3/1/2-3 โดยมีฟันกลางแหลม 1 ซี่ และซี่ฟันริมของฟันกลาง 2-3 ซี่ในแต่ละด้าน โดยมีลักษณะคล้ายกับ Thiara (Plotia) scabra เมื่อศึกษาลักษณะเอ็มบริโอและจูวีนายด์หอย M. jugicostis มีการสร้างสันริบแนวตั้ง (axial rib) คมชัด มีตุ่ม (knob) ปรากฏอยู่ตั้งแต่เวิร์ลที่ 3 ไปจนถึงบอดีเวิร์ล ในขณะที่หอย M. tuberculata จะมีลักษณะลวดลายเส้นผิวเปลือกเป็นรูปตาข่ายและไม่มีการสร้างสันริบและตุ่มอย่างชัดเจน, การวิเคราะห์ลำดับสายวิวัฒนาการโดยใช้ 16S rRNA และ COI จาก 92 ยีนของหอย Melanoides spp. ในประเทศไทย ซึ่งนำหอย Paludomus siamensis เป็นตัวอย่างเปรียบเทียบนอกกลุ่ม (outgroup) ภายใต้การวิเคราะห์ด้วย Maximum Likelihood (ML) พบว่าหอย Melanoides spp. มีการแยกกลุ่มออกจากกันอย่างชัดเจนระหว่าง 2 ชนิดพันธุ์ระหว่าง M. jugicostis และ M. tuberculata การศึกษาในครั้งนี้ทำให้เกิดองค์ความรู้ที่ชัดเจนเกี่ยวกับการจัดจำแนกหอยสกุล Melanoides ในประเทศไทย