ถ่ายทอดเทคโนโลยีความหลากหลายทางชีวภาพของหอยในพื้นที่อำเภอพังโคน จังหวัดสกลนคร

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา ความหลากหลายทางชนิดพันธุ์ ของหอยในพื้นที่อำเภอพังโคน ทั้งที่อาศัยอยู่ในน้ำและบนบก ซึ่งทำการสำรวจในช่วงเดือนมีนาคม 2559 ถึงเดือนมิถุนายน 2561 ทำการสำรวจแหล่งน้ำทั้งหมด 14 แหล่ง พบหอยทั้งหมด 29 สปีชีส์ เป็นหอยที่อาศัยอยู่ในแหล่งน้ำ 24 สปีชีส์ ซึ่งจัดอยู่เป็นพวกหอยสองฝา 14 สปีชีส์ ได้แก่ Pseudodon vondembuschianus, Pilsbryoconcha exilis exilis, Pseudodon vondembuschianus ellipticus, Scabies phaselus, Corbicula sp., Uniandra contradens fischeriana, Pseudodon cambodjensis, Cristaria plicata, Ensidens ingallsianus ingallsianus, Scabies crispate, Physunio cambodiensis, Physunio modelli, Uniandra sp. และ Corbicula boudoni หอยฝาเดียว 9 สปีชีส์ได้แก่ Melanoides tuberculata, Filopaludina martensi, Lymnaea (Radix) auricularia rubiginosa, Indoplanorbis exustus, Pomacea canaliculata, Filopaludina polygramma, Pila pesmei, Pila polita และClea (Anentome) Helena หอยที่อาศัยอยู่บนบก 6 สปีชีส์ Achatina fulica, Cyclophorus saturnus, Sarika spp., Cryptozona siamensis, Semperula siamensis และ Parmarion siamensis และนำองค์ความรู้เกี่ยวกับหอยน้ำจืดที่ทำการสำรวจพบไปถ่ายทอดให้กับชุมชน ตำบลไร่ อำเภอพรรณานิคม และนักเรียนโรงเรียนเทพสวัสดิ์วิทยา ซึ่งเป็นโรงเรียนที่ได้จัดทำผลิตภัณฑ์จากเปลือกหอยน้ำจืดชนิดต่างๆ เช่นผลิตภัณฑ์ OTOP จากเปลือกหอยเชอรี่ ได้แก่ ดอกบัวบูชาพระ ดอกแคแสด เครื่องประดับการแสดงนาฏศิลป์พื้นบ้าน เป็นต้น แต่ยังขาดองค์ความรู้ด้านชีววิทยาของหอยน้ำจืด ดังนั้นผู้วิจัยจึงนำองค์ความรู้ดังกล่าวไปถ่ายทอดให้กับสถาบันการศึกษาแห่งนี้ และแหล่งชุมชนที่อยู่ในพื้นที่ของสถานศึกษาแห่งนี้ด้วย ผลของการอบรมถ่ายทอดเทคโนโลยีครั้งนี้ผู้วิจัยได้ทำการทดสอบความรู้หลังการอบรม เปรียบเทียบกับความรู้ก่อนการอบรม จากแบบทดสอบพบว่านักเรียนและผู้เข้าร่วมอบรมส่วนใหญ่มีความรู้เกี่ยวกับเรื่องหอยน้ำจืดมากขึ้น และเป็นการปลุกจิตสำนึกให้นักเรียนและชุมชนได้มีความรักและหวงแหนทรัพยากรหอย ให้อยู่คู่กับแหล่งน้ำ เพื่อใช้ประโยชน์จากหอยได้อย่างยั่งยืนตลอดไป

คำสำคัญ