รายงานฉบับสมบูรณ์พ.ศ. 2554

การเชื่อมโยงภูมิปัญญาท้องถิ่นและวิทยาศาสตร์เกี่ยวกับดินกับการใช้ประโยชน์ของที่ดินในชุมชน

สุวิทย์ วรรณศรี มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบูรณ์ พ.ศ. 2554

ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)

บทคัดย่อ

การเชื่อม โขงภูมิปัญญาท้องถิ่นและวิทยาศาสตร์เกี่ยวกับดิน กับการใช้ ประโยชน์ของที่ดินในชุมชน มีโครงการวิจัยย่อย ชื่อ การเชื่อมโยงภูมิปัญญาท้องถิ่นและวิทยาศาสตร์เกี่ยวกับดิน กับ การใช้ประโชชน์ของที่ดินในชุมชนบ้านป่าเลา ตำบลป้าเลา อำเภอเมือง จังหวัดเพชรบูรณ์ การวิจัยเรื่อง การเชื่อมโขงภูมิปัญญาห้องถิ่นและวิทยาศาสตร์เกี่ยวกับดิน กับการใช้ ประโยชน์ของที่ดินในชุมชนบ้านปัาเลา ดำบลป้าเลา อำภอเมือง จังหวัดเพชรบูรณ์ มีวัดถุประสงค์ เพื่อการวิเคราะห์ดินและการฟื้นฟูดวามอุคมสมบูรณ์ของดินในพื้นที่เกษตรกรรม ตำบลป้าเลา อำเภอเมือง จังหวัดพชรบูรณ์ และเพื่อ ศึกษาการใช้ประ โขชน์ที่ดินและการจัดการดินด้าน วิทยาศาสตร์ของกรมพัฒนาที่ดินและค้านภูมิปัญญาของชาวบ้าน ในพื้นที่เกษตรกรรม ตำบลป้าเลา อำเภอเมือง จังหวัดเพชรบูรณ์ ตอนที่ 1 การวิเคราะห์ดินและการฟื้นฟูความอุดมสมบูรณ์ของดินมีดังนี้ ผลการวิเคราะห์ลักษณะสีของดิน (โดยใช้วิธีการ Hydrometer)พบว่า สีของดินที่ระดับความ ลึก0-10 , 10-20, 40-5 เซบติเมตร ของพื้นดินจากนาข้าวใน ตำบลป่าเลา อำเภอเมือง จังหวัด เพชรบูรณ์ที่น้ำไม่เคยท่วมขังและ คินจากพื้นที่เกษตรกรรมใน ตำบลป้าเลา อำเภอเมือง จังหวัด เพษรบูรณ์ที่น้ำเคยท่วมชัง มีสีน้ำตาล และสีน้ำตาลเข้มถึงดำ ผลการวิเคราะห์ความเป็นกรด-ด่างของดิน โดยใช้เครื่อง ด้วยอัตราส่วน น้ำ:ดิน -1:1)พบว่าความเป็นกรด-ด่างของดินจากพื้นที่เกษตรกรรมใน ตำบลปาเลา pH meter (ใช้น้ำเป็นสารสกัด อำเภอเมือง จังหวัดพชรบูรณ์ที่น้ำไม่เคยท่ามขังและดินจาก พื้นที่เกษตรกรรมใน ตำบลป้าเลา อำเภอเมือง จังหวัดเพชรบูรณ์ที่น้ำเคยท่วมขังอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับความเชื่อมั่น 95% พื้นที่สองบริเวณที่ระดับความลึก 0-10 เซนดิเมตรมีสภาพเปีนด่างเล็กน้อย(7.5640.77และ 7.5410.07 )ที่ระดับความลึก 10-20 เซนติเมตร มีสภาพเป็นด่างปานกลางและเป็นด่างเล็กน้อย (7.910.06และ 7.63#0.04) ที่ระดับความลึก 20-30 เซนติเมตร มีสภาพเป็นด่างเล็กน้อยและเป็น กลาง (7.86+0. 10และ 7.04:0.12) ที่ระดับความลึก 30-40 เซนติเมตร มีสภาพเป็นด่างเล็กน้อยและ เป็นกรดเล็กน้อย(8.49:0.06และ7.04:0.12) และที่ระดับความลึก 40-50 เซนติเมตร มีสภาพเปืนกรด เล็กน้อยและเป็นกรดปานกลาง(8.71:0.06และ7.64-0.28) ตามลำดับ ผลการวิเคราะห์อิบทรี่ยวัตถุในดิน(โดยวิธีของ Walkley and Black Titration)พบว่า ดินจากพื้นที่เกษตรกรรม ใน ตำบลป่าเลา อำเภอเมือง จังหวัดเพชรบูรณ์ที่ น้ำไม่เคยท่วมขัง และดินจาก พื้นที่เกษตรกรรมใน ตำบลป้าเลา อำเภอเมือง จังหวัดเพชรบูรณ์ที่น้ำเคยท่วมขังอย่างมี นัยสำคัญทางสถิติที่ระดับความเชื่อมั่น 95% พื้นที่สองบริเวณ พบว่า ที่ระดับความลึก 40-50 เซนติมตร พื้นที่สองบริเวณมีค่าอินทรียวัตถุในดิบที่แตกต่างจากระดับความถึกอื่นอย่างมีนัยสำคัญ (0.81-2.34) ที่ระดับความลึกอื่นๆมีค่ำอินทรียวัดถุมากใบชั้นดินบนและน้อยลงในชั้นดินที่ลึกลงไป ผลการวิเคราะห์เนื้อของดิน (โดยใช้สมุดวัดสีของดินมาตรฐาบมันเซลล์ หรือ Munsel! Color Char)พบว่า เนื้อดิบชั้บบนและชั้นล่างของพื้บดินจาก พื้นที่เกษตรกรรมใน ตำบลปาเลา อำภอเมือง จังหวัดเพชรบูรณ์ที่น้ำไม่คยท่วมขังและ ดินจากนาข้าวใน ตำบลป้าเลา อำเภอเมือง จังหวัดเพชรบูรณ์ที่น้ำคยท่วมขัง เป็นดินร่วนเหนียวปนทราย ดินชั้นล่างของพื้นดินจาก พื้นที่ เกษตรกรรมใน ตำบลป้าเลา อำเภอเมือง จังหวัดเพชรบูรณ์ที่น้ำเคยท่วมขังเป็นดินร่วนเหนียวปน ทราย ส่วนดิบชั้นล่างของพื้นดินจาก พื้นที่เกษตรกรรมใน ตำบลป้าเลา อำเคอเมือง จังหวัด เพชรบูรณ์ที่น้ำไม่เคยท่วมขังเป็นดินหนียวปนทราย ข้อเสนอแนะในการฟื้นฟูกวามอุดมสมบูรณ์ของดินโดยใช้ วัสดุปรับปรุงบำรุงดิน ได้แก่ แกลบ ปุ๊ยคอก และการใช้พี่ชปุ๊ยสด ใน พื้นที่กษตรกรรม บอกจากนี้ ยังส่งเสริมการปลูกป้า การ ปลูกพืชทนเต็มและมีความสามารถในการใช้น้ำสูง ได้แก่ หญ้าดีกซี่ ปลูกร่วมกับดันกระถิน ออสเตรเลีย อะคาเซีย) และปลูกไม้ศรษฐกิจบนคันนา (ยูคาลิปตัส) การสร้างดันดูระบายน้ำ เบน ทิศทางการไหลบ่าของน้ำและควบคุมระดับน้ำ การ ส่งเสริมการปลูกพืชทนเค็ม เช่น กระดิน ออสเตรเลีย และการปลูกพืชปุ๊ขสด จำพวก ปอเทือง ถั่วพร้า เพื่อปรับปรุงบำรุงคืน ทำให้พื้นที่เริ่ม ฟื้นฟูสภาพกลับมาเพาะปลูกได้ดีขึ้น ตอนที่ 2 การศึกยาการใช้ประ โยชน์ที่ดินและการจัดการดินด้นวิทยาศาสตร์และด้านภูมิ ปัญญาของชาวบ้านในพื้นที่กษตรกรรม ตำบลป้าเลา อำเภอเมือง จังหวัดเพชรบูรณ์ การศึกษาครั้งนี้ ประยุกษ์ใช้การวิจัยเชิงคุณภาพ ราบรวมข้อมูลไดยการสัมภายณ์บุคกล สำคัญ ได้แก่เกษตรกร ผู้อวุโส และผู้รู้ของชุมชน การสังเกตอย่างมีส่วนร่วมเพื่อจัดทำข้อมูล ภาคสนาม แล้วจึงสังเคราะห์ข้อมูลตามวัตถุประสงค์ของการศึกษา ผลการศึกบาพบว่า การใช้ที่ดินพื้นที่เกษตรกรรม ตำบลป้าเลา อำเภอเมือง จังหวัด เพชรบูรณ์ ส่วนมากใช้เป็นที่ประกอบอาชีพเกษตรกรรม ทำนา ทำไร่ และทำสวน เนื่องจาก ลักษณะภูมิประเทศป็นที่ราบภูเขาล้อมรอบ ศักยภาพใบการปลูกพืชและให้ผลผลิตจะดีพอสมควรมี มาตรการอนุรักษ์ดินที่ป้องกันการ ชะล้างพังทลายของดินและมีการปรับปรุงบำรุงดิน ใส่ อินหรีขวัตถุและอิปซัมให้ดิน ทั้งนี้การเพิ่มผลผลิต การมีทรัพยากรดินใช้อย่างยั้งยืนและพอเพียงต่อ การเสี่ยงชีพของการเกษตร ครรมีการปรับปรุงทรัพยากรดินในตำบล โดขข้อมูลนี้นำมาสู่การจัดทำ แผนหลักของตำบล ในการวางแผนการใช้ ประโยชน์และการจัดการดิน ของกรมพัฒนาที่ดินนั้น ยึดถือหลักใน เชิงวิทยาศาสตร์ไดขใช้สภาพกายภาพ เคมีและชีวภาพ ในการทำแผนที่ชุดดิน และแบ่งเขตพื้นที่ เพาะปลูก แต่ในทางปฏิบัติของชาวบ้านใน พื้นที่เกษตรกรรม ตำบลป้าเลา อำเภอเมือง จังหวัด เพชรบูรณ์ พบว่า การใช้ประโยชน์ที่ดินของชุมชนมีบางส่วนที่มีการปฏิบัติแตกต่างไปจากแผนที่ การใช้ที่ดินของกรมพัฒนาที่ดิน เนื่องจากชาวบ้านได้มีเงื่อนไขใบเรื่องของเศรษฐกิจเข้ามาเกี่ยวข้อง แต่การทำนายังคงเป็นอาชีพและพืชหลักให้กับชุมชนโดยพบว่า ขาวบ้านแบ่งการใช้ประไยชน์ที่ดิน ออกเป็น หลาขประเภท อาทิเช่นพื้นที่ไร่ข้าวโพด พบว่าชาวบ้านมีการนำพื้นที่ส่วนอื่นในการปลูก ข้าวไพด ซึ่งดามแผนที่กรมพัฒนาที่ดินนั้น เพราะชาวบ้าน ได้นำพื้นที่ส่วมอื่นในการปลูก ชาวบ้าน ได้นำพื้นที่นามาปลูกข้าวโพด และการทำไร่ข้าวฟ่าง

คำสำคัญ

การพัฒนาภูมิปัญญาท้องถิ่น3เศรษฐกิจพอเพียงปีหมายถึงๆดินเช่นได้แก่ความพอเพียง4)4.2เป็นต้น4.3ความมีเหตุผลภูมิอากาศ28ใน4.4การวิจัยเชิงปฏิบัติการอย่างมีส่วนร่วมสมาชิก2545ภายในทางสายกลางตามแนวพระราชดำริแนวความคิดเศรษฐกิจพอเพียงภูมิประเทศเมื่อวันที่สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติอาทิเช่นๆมาใช้ในการวางแผนการดำเนินการทุกขั้นตอนๆอันเกิดจากการเปลี่ยนแปลงทั้งภายนอก2518)กับการใช้ประโยชน์ของที่ดินการใช้ปุ๋ยชีวภาพบำรุงดิน...การดำเนินชีวิตตามปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงการปลูกพืชหมุนเวียนจำพวกพืชตระกูลถั่วที่เคยเจริญดีในท้องถิ่นบำรุงดินการวิจัยที่แก่พสกนิกรชาวไทยมาเมื่อของกระแสโลกาภิวัตน์(คณะอนุกรรมการขับเคลื่อนเศรษฐกิจพอเพียงความรู้ของผู้รู้ในชุมชนดั้งเดิมที่สั่งสมและถ่ายทอดต่อกันมาจนกระทั่งผ่านขบวนการสลายตัวจนชั้นของดินที่เป็นประโยชน์ต่อการดำรงชีวิตของพืชจากนั้นจึงพัฒนาตนเองเพื่อให้มีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นชุมชนในพื้นที่วิจัยดังพระราชดำรัสโดยคนรุ่นหลังโดยชี้ให้ใช้หลักการโดยผ่านการทดสอบโดยมีการเชื่อมโยงภูมิปัญญาท้องถิ่นและวิทยาศาสตร์เกี่ยวกับดินได้ทรงเน้นย้ำถึงแนวทางแก้ไขเพื่อให้รอดพ้นและสามารถดำรงชีวิตอยู่ได้ภายใช้การเปลี่ยนแปลงต่างตนเป็นที่พึ่งของตนเองต่อผลกระทบใดแต่เป็นแนวคิดที่เน้นการพัฒนาอย่างเป็นขั้นตอนทรงมีพระราชดำรัสชี้แนะแนวทางการดำเนินชีวิตทับถมอยู่กับอินทรียวัตถุต่างทางกายภาพและชีวภาพที่ดำเนินไปในที่ผู้รู้ในชุมชนดั้งเดิมที่สั่งสมและถ่ายทอดต่อกันมาที่อาศัยเทหวัตถุธรรมชาติที่เกิดจากการสลายตัวของหินและแร่เป็นชิ้นเล็กลงแนวทางการดำรงชีวิตในระบอบเศรษฐกิจพอเพียงบนรากฐานที่เข้มแข็งปฏิกริยาทางเคมีเป็นแนวความคิดในการดำรงชีวิตเป็นปรัชญาที่ชี้ให้เห็นถึงเป็นปรัชญาที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวเป็นภูมิปัญญาในการบำรุงดินและใช้ประโยชน์จากทรัพยากรดินเป็นเวลานานผู้วิจัย(พระบรมราโชวาทพระราชทานแก่พ.ศ.2517ภูมิปัญญาท้องถิ่นเกี่ยวกับทรัพยากรดินมิได้หมายถึงระบบเศรษฐกิจที่ปิดไม่เกี่ยวข้องกับใครมิถุนายนไม่ค้าขายไม่ผลิตเพื่อคนอื่นไม่ส่งออกร่วมดำเนินการทำการเกษตรรวมถึงการนำวิชาการต่างและเกษตรกรและความจำเป็นที่ต้องมีระบบความคุ้มกันและต่อมาเมื่อเกิดวิกฤติทางเศรษฐกิจในปีพ.ศ.2540และนำมาปฏิบัติและภูมิปัญญาท้องถิ่นเกี่ยวกับการใช้ดินและสภาพแวดล้อมสหกรณ์การเกษตรหุบกะพงสัตว์และมนุษย์สามารถเป็นที่พึ่งแก่ผู้อื่นได้และนำไปสู่สังคมที่มีการเกื้อกูลซึ่งกันและกันได้ในที่สุด...หมายถึงความพอประมาณให้ได้ก่อน

งานวิจัยในหัวข้อใกล้เคียง