การศึกษาประสิทธิภาพของผลิตภัณฑ์ปุ๋ยชีวภาพสำหรับนาข้าวต่อการเจริญเติบโตและผลผลิตข้าวขาวดอกมะลิ 105 ในดินร่วนปนทราย จังหวัดร้อยเอ็ด

บทคัดย่อ

ทะเบียนวิจัยเลขที่ 61 63 17 09 20007 016 102 02 11 ชื่อแผนงานวิจัย (ภาษาไทย) วิจัยและพัฒนาผลิตภัณฑ์ปุ๋ยชีวภาพสำหรับนาข้าวเพื่อส่งเสริมการเจริญเติบโตและเพิ่ม ผลผลิตข้าว (ภาษาอังกฤษ) Research and Development Production of Bio-fertilizer for rice cultivation to Growth Promotion and increasing Rice Yield.ชื่อโครงการวิจัย (ภาษาไทย) การศึกษาประสิทธิภาพของผลิตภัณฑ์ปุ๋ยชีวภาพสำหรับนาข้าว ต่อการเจริญเติบโตและผลผลิตข้าวขาวดอกมะลิ 105 ในดินร่วนปนทราย จังหวัดร้อยเอ็ด (ภาษาอังกฤษ) Study efficiency of Bio- fertilizer to increase growth and rice (Khao Dok Mali 105) yield and sandy loam soil, Roi Et Province.กลุ่มชุดดินที่ 40 ชุดดิน โนนแดงที่มีศิลาแลง (Ndg-pic-lsB) สถานที่ดำเนินการ บ้านหนองข่า ตำบลสระคู อำเภอสุวรรณภูมิ จังหวัดร้อยเอ็ด ผู้ร่วมดำเนินการ นางสาววรรณา สุวรรณวิจิตร Miss Wanna Suwannawijit นางสาวกัญญาพร สังข์แก้ว Miss Kanyaporn Sungkaew นางสาวพนิดา ปรีเปรมโมทย์ Miss Panida Preepremmot นางสาวดารารัตน์ โฮตาก้า Miss Dararat Hotaka บทคัดย่อภาษาไทย (Abstract-Thai) การศึกษาประสิทธิภาพของผลิตภัณฑ์ปุ๋ยชีวภาพสำหรับนาข้าวต่อการเจริญเติบโตและผลผลิตข้าวขาวดอกมะลิ 105 ในดินร่วนปนทราย จังหวัดร้อยเอ็ด ดำเนินการ ณ บ้านหนองข่า ตำบลสระคู อำเภอสุวรรณภูมิ จังหวัดร้อยเอ็ด ระยะเวลาดำเนินการตั้งแต่เดือนตุลาคม 2560 ถึงเดือนธันวาคม 2564 มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประสิทธิภาพของผลิตภัณฑ์ปุ๋ยชีวภาพ สำหรับนาข้าวต่อการเจริญเติบโต และผลผลิตข้าวขาวดอกมะลิ 105 ในดินร่วนปนทราย จังหวัดร้อยเอ็ด วางแผนการทดลองแบบ Randomize Complete Block Design จำนวน 8 ตำรับการทดลอง 3 ซ้ำ ประกอบด้วย ตำรับที่มีการไม่ใช้และใช้ผลิตภัณฑ์ปุ๋ยชีวภาพสำหรับนาข้าวรูปแบบน้ำ ผงละลายน้ำ และปุ๋ยเคมีในอัตรา 0, 50 และ 70 เปอร์เซ็นต์ตามค่าวิเคราะห์ดิน โดยมีการเก็บข้อมูล คือ การเปลี่ยนแปลงสมบัติทางเคมีดิน การเจริญเติบโต ผลผลิตข้าว รวมทั้งปริมาณเชื้อจุลินทรีย์ภายหลังการจัดการตามตำรับการทดลอง จากผลการทดลองพบว่า พื้นที่ดำเนินการทดลองปลูกข้าวขาวดอกมะลิ 105 มีลักษณะเนื้อดินเป็นดินร่วนปนทราย มีความอุดมสมบูรณ์ต่ำ ดินหลังจากดำเนินการทดลองเกิดการเปลี่ยนแปลงสมบัติทางเคมีในทางที่ดีขึ้น ดินมีค่าความเป็นกรดเป็นด่างเพิ่มขึ้น โดยเปลี่ยนแปลงจากกรดจัด-กรดแก่ เป็นกรดปานกลาง กรดเล็กน้อย และเป็นกลาง ปริมาณอินทรียวัตถุในดิน และฟอสฟอรัส แคลเซียม และแมกนีเซียมที่เป็นประโยชน์มีค่าเพิ่มขึ้น ส่วนปริมาณโพแทสเซียมที่เป็นประโยชน์ในดินมีค่าลดลง การเจริญเติบโตของข้าวขาวดอกมะลิ 105 ปีที่ 1-3 ไม่แตกต่างกันทางสถิติ แต่มีแนวโน้มว่า ตำรับที่ใช้ปุ๋ยชีวภาพรูปแบบผงละลายน้ำ ร่วมกับปุ๋ยเคมี 50 เปอร์เซ็นต์ ตามค่าวิเคราะห์ดิน ทำให้ข้าวขาวดอกมะลิ 105 ปีที่ 1-3 มีจำนวนต้นต่อกอมากที่สุด สำหรับผลผลิตและองค์ประกอบผลผลิต มีค่าไม่แตกต่างกันทั้ง 3 ปี ยกเว้นเฉพาะจำนวนเมล็ดต่อรวงในปีที่ 3 มีค่าแตกต่างกันทางสถิติ ซึ่งพบว่า การใช้ปุ๋ยชีวภาพรูปแบบผงละลายน้ำ ร่วมกับปุ๋ยเคมี 70 เปอร์เซ็นต์ ตามค่าวิเคราะห์ดิน มีจำนวนเมล็ดข้าวต่อรวงมากที่สุด เท่ากับ 151 เมล็ดต่อรวง เมื่อเทียบกับแปลงควบคุม ซึ่งมีจำนวนเมล็ดต่อรวง เท่ากับ 141 เมล็ดต่อรวง การใส่ปุ๋ยชีวภาพรูปแบบผงละลายน้ำ ร่วมกับปุ๋ยเคมี 50 และ 70 เปอร์เซ็นต์ ตามค่าวิเคราะห์ดิน ตามลำดับ ทำให้ดินหลังเก็บเกี่ยวข้าวขาวดอกมะลิ 105 มีปริมาณเชื้อจุลินทรีย์ Azospirillium sp. สูง และมีค่าแตกต่างทางสถิติจากการใส่ปุ๋ยเคมีตามค่าวิเคราะห์ดินในปีที่ 2 และมีปริมาณเชื้อจุลินทรีย์ Bacillus megaterium สูง ซึ่งมีค่าแตกต่างทางสถิติจากแปลงควบคุม (ไม่ใส่ปุ๋ยเคมีและปุ๋ยชีวภาพ) ในปีที่ 3 ตามลำดับ ดังนั้น การใส่ปุ๋ยชีวภาพรูปแบบผง ร่วมกับปุ๋ยเคมี 50 เปอร์เซ็นต์ มีความเหมาะสมสำหรับการปลูกข้าวพันธุ์ขาวดอกมะลิ 105 ในดินร่วนปนทราย จังหวัดร้อยเอ็ด ซึ่งจะช่วยลดต้นทุนค่าปุ๋ยเคมีลงได้ 50 เปอร์เซ็นต์

คำสำคัญ