แนวทางการกระจายอำนาจและการมีส่วนร่วมในการจัดการสิ่งแวดล้อมในพื้นที่กึ่งเมืองกึ่งชนบท

บทคัดย่อ

ในพื้นที่ที่มีรูปแบบเฉพาะที่มีการใช้ประโยชน์ที่ดินแบบกึ่งเมืองกึ่งชนบท ซึ่งมีการแทรกตัวระหว่างกันและกันของพื้นที่ เมือง (Urban Land-Uses) และพื้นที่เกษตรกรรม (Agricultural Land-Use) ด้วยลักษณะเฉพาะดังกล่าวได้ส่งผลกระทบให้ ทรัพยากรธรรมชาติถูกน ามาใช้อย่างมากมายและรุนแรง ซึ่งส่วนใหญ่นั้นในท้ายที่สุดน าไปสู่ปัญหาความเสื่อมโทรมของ ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมโดยเฉพาะทรัพยากรน้า ดังนั้นการกระจายอ านาจได้ถูกน ามาประยุกต์ใช้เพื่อบริหารจัดการ ในพื้นที่เหล่านี้ อีกทั้งพื้นที่กึงเมืองกึ่งชนบทนั้น ส่วนท้องถิ่นยังขาดความพร้อมและความสามารถในการบริหารจัดการ และใน บางครั้งถูกครอบง าด้วยระบบเจ้าขุนมูลนาย ส่งผลให้การกระจายอ านาจในพื้นที่กึ่งเมืองกึ่งชนบทนี้มีความสลับซับซ้อน ดังนั้น การกระจายอ านาจการจัดการสิ่งแวดล้อมที่เกิดขึ้นนี้ได้เปิดพื้นที่ให้กับกลุ่มทางสังคมอื่นๆ นอกเหนือจาก ภาครัฐได้เข้ามามีส่วนร่วม อย่างไรก็ดี ผลลัพธ์การกระจายอ านาจการจัดการสิ่งแวดล้อมในพื้นที่กึ่งกึ่งเมืองกึ่งชนบทอาจถูก ครอบง าด้วยระบบอุปถัมภ์ที่ด ารงอยู่ในท้องถิ่น แต่ในขณะเดียวกันพื้นที่เหล่านี้ยังคงได้สร้างโอกาสให้กับชุมชนท้องถิ่นที่จะ สร้างความเข้มแข็งในการต่อสู้เพื่อรักษาทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมของทั้งถิ่นนั้นๆ ดังนั้น ด้วยรูปแบบเฉพาะของพื้นที่ กึ่งเมืองกึ่งชนบทและภายใต้กระบวนการการกระจายอ านาจ แนวทางปฏิบัติที่ไม่เป็นทางการ (Informal Transaction) และ บทบาทของตัวกลางสามารถพบได้ทั่วไปและมีความส าคัญเป็นอย่างมากในการก าหนดทิศทางและผลลัพธ์ของกระบวนการ การกระจายอ านาจนั้นๆ โดยจะเห็นได้จาก 2 กรณีศึกษาในเขตปริมณฑล ที่แสดงให้เห็นถึงบทบาทของตัวกลางในการ เสริมสร้างความศักยภาพของชุมชนที่ก าลังประสบปัญหาสิ่งแวดล้อมอย่างรุนแรงในการเรียกร้องแนวทางการแก้ไขจากภาครัฐ และภาคส่วนต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง ดังนั้นทั้งรูปแบบความสัมพันธ์อย่างไม่เป็นทางการ (Informality) และบทบาทของผู้ที่เป็น ตัวกลาง (Rules of Intermediaries) จึงควรที่จะถูกน ามาพิจารณาให้มากขึ้นและไม่ควรมองข้ามเพื่อให้สอดคล้องกับ ธรรมาภิบาลในพื้นที่กึงเมืองกึ่งชนบท

คำสำคัญ