การพัฒนารูปแบบการบริหารจัดการของวิสาหกิจชุมชนปลูกมะม่วงอินทรีย์ในจังหวัดขอนแก่น

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษารูปแบบการบริหารจัดการ การวางแผนการปลูกมะม่วง และหาแนวทางการแปรรูปผลิตภัณฑ์ของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนจากมะม่วงบ้านแฮดจังหวัดขอนแก่น โดยวิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ ใช้แบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้างเป็นเครื่องมือในการเก็บข้อมูล มีผู้ให้ข้อมูล (Key informant) จำนวน 10 ราย และวิธีการวิจัยเชิงปริมาณ ประยุกต์ใช้แบบจำลองเชิงเส้นผสมจำนวนเต็ม (Mixed integer linear programming model) โดยสร้างเป็นแบบจำลองทางคณิตศาสตร์ เพื่อใช้ในการวางแผนการปลูกมะม่วง ผลการวิจัยพบว่ารูปแบบการบริหารจัดการ ซึ่งประธานกลุ่มเป็นผู้มีประสบการณ์มีภาวะผู้นำ ซึ่งความสัมพันธ์ระหว่างสมาชิกมีความใกล้ชิดและเป็นระบบเครือญาติ ตามระบบสังคมของพื้นที่ชนบท ที่มีการรวมตัวกัน แบ่งงานกันทำตามความถนัด เป็นศูนย์การเรียนรู้ ส่งผลให้เกิดสังคมแห่งการเรียนรู้การสร้างเครือข่ายท้องถิ่น ซึ่งเน้นตามนโยบายของรัฐบาลในการบริหารจัดการต้นน้ำ กลางน้ำและปลายน้ำ เพื่อประโยชน์แก่สมาชิกในการลดต้นทุนการผลิต สร้างผลผลิต และเพิ่มมูลค่าการส่งออกได้เป็นอย่างดีอีกด้วย ซึ่งรูปแบบประกอบด้วยแนวคิด กระบวนการ และนโยบายการบริหารงานในวิสาหกิจชุมชนมะม่วงบ้านแฮด อธิบายด้วยแม่สีโมเดล (MASEE Model) ได้แก่ M - Management การบริหารจัดการ A - Assignment การกำหนดผู้รับผิดชอบกระจายความรับผิดชอบตามโครงสร้างการปฏิบัติงานของกลุ่ม S - Social learning สังคมแห่งการเรียนรู้ E - Empathy ทักษะความเห็นใจและเข้าใจความรู้สึกผู้อื่น E - Engagement ความรู้สึกมีส่วนร่วมในความเป็นเจ้าขององค์กรของสมาชิก และผลการวางแผนการผลิตจากรูปแบบทางคณิตศาสตร์ คือ กลุ่มเกษตรกรกรณีศึกษาจะต้องใช้พื้นที่ในการผลิตมะม่วงร้อยละ 73.53 ของพื้นที่ทั้งหมด สามารถผลิตมะม่วงเพื่อตอบสนองต่อความต้องการมะม่วงได้ในทุกรุ่น ดังนั้นการปรับเปลี่ยนรูปแบบการดำเนินงานแบบใหม่ที่ประยุกต์ใช้รูปแบบทางคณิตศาสตร์เพื่อวางแผนผลิตมะม่วงในแต่ละรุ่นนั้น จะช่วยทำให้กลุ่มเกษตรกรกรณีศึกษาสามารถวางแผนการผลิตมะม่วงร่วมกันได้อย่างมีประสิทธิภาพและสอดคล้องกับข้อจำกัดของแรงงานและพื้นที่ ส่วนการแปรรูปมะม่วงเพื่อเพิ่มมูลค่าสินค้าพบว่าเกษตรกรมีระดับความรู้ในการแปรรูปเพิ่มขึ้นอยู่ในระดับมาก มีระดับความคิดเห็นเกี่ยวกับคุณประโยชน์ของการเข้ารับการฝึกอบรม และความพึงพอใจอยู่ในระดับมากที่สุด

คำสำคัญ

ระดับความพร้อมของโครงการ