กลยุทธ์ในการพัฒนาของกลุ่มเกษตรกรที่ปลูกมะม่วงพันธุ์น้ำดอกไม้ในเขตองค์การบริหารส่วนตำบลดงมูลเหล็ก อำเภอเมือง จังหวัดเพชรบูรณ์

บทคัดย่อ

การศึกษาวิจัยเรื่องกลยุทธ์การพัฒนาของกลุ่มเกษตรกรที่ปลูกมะม่วงพันธุ์น้ำดอกไม้ในเขตองค์การบริหารส่วนตำบลดงมูลเหล็ก อำเภอเมือง จังหวัดเพชรบูรณ์ เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) โดยใช้การสัมภาษณ์เกษตรกร และผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง และประยุกต์ใช้การจัดประชุมสนทนากลุ่ม ซึ่งมีวัตถุประสงค์ 1. เพื่อศึกษาสภาพการรวมกลุ่ม และปัญหาของกลุ่มเกษตรกรที่ปลูกมะม่วงพันธุ์น้ำดอกไม้ขององค์การบริหารส่วนตำบลดงมูลเหล็ก อำเภอเมือง จังหวัดเพชรบูรณ์ 2. เพื่อเป็นแนวทางกลยุทธ์การพัฒนากลุ่มเกษตรกรที่ปลูกมะม่วงพันธุ์น้ำดอกไม้ขององค์การบริหารส่วนตำบลดงมูลเหล็ก อำเภอเมือง จังหวัดเพชรบูรณ์ วิธีดำเนินการวิจัย ประชากรที่ศึกษาครั้งนี้ โดยทำการสัมภาษณ์แบบเจาะลึกกลุ่มตัวอย่างจากประชากรจำนวน 20 คน และการประชุมกลุ่มสนทนา (Focus Group) จากการวิเคราะห์พบว่า กลุ่มเกษตรกรยังขาดการวางแผนการผลิตที่ดีโดยกลุ่มเกษตรกรมีการผลิตเหมือนกันคือ สมาชิกกลุ่มส่วนใหญ่เป็นผู้ผลิตแบบรายเดี่ยว ไม่มีการรวมกลุ่มกัน เป็นหลักต่างคนต่างทำการผลิตของตนเอง สมาชิกกลุ่มไม่ค่อยเข้าร่วมการประชุมกลุ่มเพื่อวางแผนการผลิต จึงส่งผลให้กลุ่มเกษตรกรอ่อนแอ และประสบปัญหาด้านแผนการผลิต และปริมาณผลผลิตมะม่วงคุณภาพ และผลจากการวิเคราะห์ศกัยภาพ และความสามารถในการดำเนินงานของกลุ่มเกษตรกร พบว่า เงื่อนไขด้านปัจจัยการผลิต ได้แก่ เกษตรกรมีทักษะในการเกษตรแต่ขาดความชำนาญในการผลิตมะม่วงพันธุ์น้ำดอกไม้โครงสร้างสาธารณูปโภค และโครงสร้างพื้นฐานในการคมนาคมขนส่งดี และสะดวกต้นทุนการผลิตสูง การเข้าถึงแหล่งเงินทุนทา ได้ยาก เงื่อนไขด้านอุปสงค์ ได้แก่ แนวโน้มผู้บริโภคทั้งใน และต่างประเทศหันมานิยมสินค้าการเกษตรที่ปลอดสารพิษมากขึ้นผู้บริโภคต่างประเทศยังไม่รู้จักมะม่วงน้ำดอกไม้ของไทยมากนัก บริบทด้านการแข่งขัน และกลยุทธ์ของกลุ่มเกษตรกร ได้แก่ มีการถ่ายทอดความรู้ในการผลิต และการตลาดให้แก่กันและกันภายในกลุ่มเกษตรกร มักประสบปัญหาด้านคุณภาพของพืชผลทางการเกษตร ทำให้ถูกผู้รับซื้อกดราคา และมีการเปลี่ยนแปลงข้อกำหนด และมาตรฐานของสินค้าที่ส่งออกของประเทศผู้นำเข้ากลุ่มเกษตรกรยังขาดการวางแผนการผลิตที่ดีโดยกลุ่มเกษตรกรมีการผลิตเหมือนกันคือกลุ่มเกษตรกรจะเริ่มกระบวนการผลิตในเดือนกุมภาพันธ์ สมาชิกกลุ่มส่วนใหญ่เป็นผู้ผลิตแบบรายเดี่ยวไม่มีการรวมกลุ่มกัน เป็นหลัก ต่างคนต่างทำการผลิตของตนเอง สมาชิกกลุ่มไม่ค่อยเข้าร่วมการประชุมกลุ่มเพื่อวางแผนการผลิต จึงส่งผลให้กลุ่มเกษตรกรอ่อนแอ และประสบปัญหาด้านแผนการผลิต และปริมาณผลผลิตมะม่วงคุณภาพดีมากที่สุด อุตสาหกรรมที่เกี่ยวข้อง และสนับสนุนกัน ได้แก่ ขาดการสนับสนุนจากหน่วยงานราชการที่เกี่ยวข้อง เช่น สำนักงานการเกษตร และกรมการเกษตร มีการเชื่อมโยงกับผู้กระจายสินค้าแต่การส่งออกยังทำผ่านบริษัทผู้ส่งออก และขาดการเชื่อมโยงกับสถาบันการศึกษาในท้องถิ่น บทบาทของภาครัฐ คือ มีนโยบายสนับสนุนผลิตภัณฑ์พืชผลทางการเกษตร จัดให้มีสัญลักษณ์รับรองคุณภาพมาตรฐานของสินค้า มีกฏระเบียบ ในการควบคุมมาตรฐานยังไม่สอดคล้องกับความต้องการของตลาดต่างประเทศ และการผลิตมะม่วงเพื่อการส่งออกยังไม่สอดคล้องกับกำลังการผลิตของเกษตรกรผลจากการวิเคราะห์ SWOT กลุ่มเกษตรกร พบว่า ด้านจุดแข็ง พบว่า คุณภาพผลผลิตปลอดภัย มีขนาด รสชาติสี และผิว ตามต้องการของตลาดผู้บริโภค ปริมาณผลผลิตมีจำนวนพอเพียงกับตลาดเกษตรกรมีความรู้ดีในกลุ่มมีการประสานความร่วมมือกัน มีการถ่ายทอดความรู้ในการวางแผนการผลิต และมีการวางแผนการผลิตร่วมกัน เพื่อให้มีผลผลิตที่สอดคล้องกับความต้องการของตลาด ด้านจุดอ่อน พบว่า ผลผลิตของมะม่วงจะออกพร้อมกัน และขาดช่วงเดือน พฤษภาคม - สิงหาคม ไม่มีน้ำ เพียงพอ มีโรค และแมลง / เพลี้ยไฟระบาดมาก ช่วงเกี่ยวข้าว ด้านโอกาส พบว่า ตลาดผู้บริโภคมีความต้องการผลผลิตจำนวนมาก มีบริษัทรับซื้อ ส่งออกไปยังญี่ปุ่น เกาหลี จีน มีพันธมิตรกับกลุ่มส่งออกอื่น สามารถรับออเดอร์ร่วมกัน ด้านอุปสรรค พบว่า สภาพอากาศมีการเปลี่ยนแปลงบ่อยฝนตกในเดือน พ.ย. - ธ.ค. ทำให้ผลผลิตเสียหายการตรวจสอบสินค้าส่งออกมีหลักเกณฑ์ที่ยุ่งยาก และซับซ้อน และกลยุทธ์ และแนวทางปฏิบัติในการดำเนินการพัฒนาของกลุ่มเกษตรกร ดังนี้ 1. เกษตรกรต้องดำเนินการโดยใช้ตามคำแนะนำ หรืออ้างอิงคำแนะนำของกรมวิชาการเกษตร หรือค้าแนะนำ ในฉลากที่ขึ้นทะเบียนกับกรมวิชาการเกษตร มีการใช้สารเคมีตามรายการสารเคมีที่ประเทศคู่ค้าอนุญาตให้ใช้ 2. การเก็บรักษา และขนย้ายผลิตผลในสวนของเกษตรกร เกษตรกรมีสถานที่เก็บรักษาสะอาด มีอากาศถ่ายเทได้ดีสามารถป้องกันการปนเปื้อนจากวัตถุแปลกปลอม วัตถุอันตราย และสัตว์พาหะนำโรค อุปกรณ์ และพาหนะในการขนย้ายสะอาด ปราศจากการปนเปื้อนสิ่งอันตรายเกษตรกรมีการขนย้ายผลผลิตมะม่วงอย่างระมัดระวัง เพื่อมิให้เกิดรอยช้ำ 3.การผลิตตามระบบจัดการคุณภาพ GAP ต้องมีการบันทึกข้อมูลการบันทึกข้อมูลต่าง ๆ เกี่ยวกับการใช้วัตถุอันตราย การบันทึกข้อมูลการสำรวจศัตรูพืช และการป้องกัน การบันทึกแหล่งที่มาของปัจจัยการผลิต ตลอดจนบันทึกรายละเอียดต่าง ๆ ในการผลิตมะม่วงในแต่ละขั้นตอนของเกษตร 4. การผลิตมะม่วงต้องมีผิวสวย ปลอดจากศัตรูพืช เกษตรกรต้องทำการห่อผลมะม่วงในระยะเวลาที่เหมาะสมตามหลักวิชาการ และห่อด้วยถุงกระดาษที่กำหนด โดยที่เกษตรกรได้มีการสำรวจการเข้าทำลาย และมีการป้องกันกำจัดศัตรูพืช หากเกิดการระบาดของศัตรูพืช เกษตรกรก็ใช้ยากำจัดศัตรูพืชตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่ และตามฉลาก 5. ด้านการเก็บเกี่ยว และการปฏิบัติหลังการเก็บเกี่ยวเกษตรกรผู้ปลูกมะม่วง ต้องเก็บเกี่ยวมะม่วง ในระยะเวลาที่แก่จัด มีการใช้กรรไกรที่คม และสะอาดตัดช่อผลจากต้นอุปกรณ์ที่ใช้ในการเก็บเกี่ยวสะอาด ไม่ก่อให้เกิดอันตรายต่อคุณภาพ และปนเปื้อนสิ่งอันตรายต่อผบู้ริโภค สถานที่เก็บรักษาสะอาด อากาศถ่ายเทได้ดีอุปกรณ์ และพาหนะในการ ขนย้ายก็สะอาด มีการคัดแยกผลผลิตที่ไม่ได้คุณภาพออกผลผลิตที่ส่งให้ผู้บริโภค

คำสำคัญ