การปรับปรุงพันธุ์ข้าวเพื่อเพิ่มปริมาณลูทีนหรือซีแซนทีนโดยใช้เครื่องหมายดีเอ็นเอ จำเพาะยีนช่วยในการคัดเลือก
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
ลูทีนเป็นสารแคโรทีนอยด์ที่พบมากในพืช มีบทบาทลดความเสียหายของจอประสาทตาจากแสง งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาเครื่องหมายจำเพาะกับยีนที่เกี่ยวข้องกับการสังเคราะห์ลูทีนหรือซี แซนทีนจากข้าว เพื่อใช้ในการปรับปรุงพันธุ์ข้าวไทยให้มีสารลูทีนเพิ่มขึ้น ผลการวิเคราะห์ปริมาณสารลู ทีนด้วยเครื่องโครมาโทกราฟีของเหลวสมรรถนะสูง พบข้าวที่มีเยื่อหุ้มเมล็ดสีดำ คือ ข้าวพันธุ์กํ่าน้อย มีปริมาณลูทีนสูงสุด จึงใช้เป็นพันธุ์ให้การสร้างประชากรลูกรุ่นที่ 1 (F1) รุ่นที่ 2 (F2) ประชากรผสมกลับ BC1F1 BC1F2 และ BC2F1 จากนั้นนำผลการวิเคราะห์ลำดับเบสและการแสดงออกของยีนในวิถีการสังเคราะห์แคโรทีนอยด์ จากข้อมูลทรานสคริบโทมและลำดับเบสจีโนม มาออกแบบเครื่องหมายดีเอ็นเอจำเพาะกับยีน จำนวน 15 ยีน เป็นยีนที่เกี่ยวข้องกับการสังเคราะห์สารลูทีนและซีแซนทีน จำนวน 11 ยีน ได้แก่ ยีน PSY1 /crtB (phytoene synthase), ยีน PDS (phytoenede saturase), ยีน ZISO (?-carotene isomerase), ยีน ZDS (?-carotene desaturase), ยีน CrtISO (carotenoid isomerase), ยีน lcyE (lycopene ?-cyclase), ยีน lcyB (lycopene ?-cyclase), ยีน CYP97A3/LUT5 (cytochrome P450-type hydroxylase A3), ยีน CYP97C/ Lut1 (cytochrome P450 carotene epsilon-hydroxylase) ยีน CYP97B2 (cytochrome P450 B) และยีน OsEHY /HYD3 (? -carotene hydroxylase) ยีนในกลุ่มดัดแปลงโปรตีนฮิสโตน คือ ยีน SDG8 (histone methyltransferase) ยีนในกลุ่ม bHLH transcriptional factor คือ ยีน bHLH_B2_Kala4 และยีนในกลุ่มการตัด จำนวน 2 ยีน ได้แก่ ยีน LCD_CCD1 (lycopene cleave dioxygenase) และยีน NCED2 (9-cis-epoxycarotenoid dioxygenase 2) หรือ CCD4b (carotenoid-cleavage dioxygenase 4b, Zeaxanthin cleavage oxygenase) โดยผลการศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างเครื่องหมายดีเอ็นเอกับปริมาณสารลูทีนและซีแซนทีนด้วยการวิเคราะห์สหสัมพันธ์ (Regression) พบเครื่องหมายจำเพาะกับยีน B2_Kala4 มีความสัมพนั ธ์กับปริมาณลูทีน เป็น 17.13% และไม่พบเครื่ องหมายที่มีความสัมพันธ์กับปริมาณซีแซนทีน ซึ่งเครื่องหมายจำเพาะกับยีนที่เกี่ยวข้องกับการสังเคราะห์คาโรทีนอยด์เหล่านี้จะสามารถนำไปใช้ในการช่วยคัดเลือกของการปรับปรุงพันธุ์ข้าวไทยให้มีปริมาณสารลูทีนสูงต่อไป