แนวทางการพัฒนาพิพิธภัณฑ์เสมือนบนฐานการมีส่วนร่วมของชุมชน: กรณีศึกษาการน้อมนาปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงเพื่อเสริมสร้างความเข้มแข็งทางวัฒนธรรมของชุมชนในเขตภาษีเจริญ
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้เป็นงานวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม (PAR) โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อสำรวจและวิเคราะห์แนวปฏิบัติที่ดีในการน้อมนำปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงของชุมชนในเขตภาษีเจริญ และนำไปพัฒนาพิพิธภัณฑ์เสมือนบนฐานการมีส่วนร่วมของชุมชนโดยคัดเลือกชุมชนคลองลัดภาชี และชุมชนเลิศสุขสม เป็นพื้นที่ศึกษาการดำเนินการศึกษาวิจัยเชิงแบ่งเป็น ๒ ระยะ ได้แก่ ระยะเตรียมการ และระยะดำเนินการวิจัย โดยระยะเตรียมการ มีการเตรียมความพร้อมของนักวิจัยและผู้นำชุมชน โดยสร้างรู้และความเข้าในการพัฒนาพิพิธภัณฑ์เสมือน ระดมสมองและสอบถามความต้องการของชุมชนและการลงพื้นที่เพื่อสำรวจข้อมูลพื้นฐานผลการวิเคราะห์ข้อมูลพบว่าทั้ง ๒ ชุมชน คือ ทั้ง ๒ ชุมชนได้น้อมนำหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงในการพัฒนาตามบริบทของแต่ละชุมชน โดยชุมชนคลองลัดภาชีสะท้อนการน้อมนำหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงเริ่มจากเพื่อการแก้ไขปัญหาของชุมชน เปรียบเป็นการระเบิดจากภายใน มีการบูรณาการและนำหลักการ ๓ ห่วง ๒ เงื่อนไขไปประยุกต์ในการพัฒนาทั้งด้านเศรษฐกิจ สังคม วัฒนธรรมและ สิ่งแวดล้อมภายในชุมชนอย่างสมดุล โดยใช้หลักการพัฒนาและการวางแผนแบบมีส่วนร่วมและเป็นระบบ ควบคู่กับการให้ความสำคัญกับการอนุรักษ์วัฒนธรรม เปิดโอกาสให้เยาวชนเรียนรู้และเข้ามามีส่วนร่วม ความเข้มแข็งของผู้นำชุมชนการขยายเชื่อมโยงเป็นเครือข่ายทั้งหน่วยราชการและภาคีภายนอกชุมชน และที่สำคัญ ทุนทางเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรมเป็นกลไกที่ส่งเสริมให้ เกิดความการพัฒนาอย่างต่อเนื่องของชุมชน สิ่งที่ชุมชนความต้องการพัฒนาต่อได้แก่ การสานต่อขยายผลการดำเนินงานของกลุ่มอาชีพ และขยายโอกาสทางการตลาดเพิ่ม พัฒนาศูนย์การเรียนรู้ เพื่อเผยแพร่ความรู้และสิ่งที่ชุมชนประสบความสำเร็จต่อเยาวชนทั้งภายในชุมชนเองและภายนอกชุมชนสำหรับชุมชนเลิศสุขสม เป็นชุมชนที่ยังมีวิถีชีวิตดั่งเดิม เนื่องด้วยคนในชุมชนส่วนใหญ่อาศัยอยู่ในพื้นที่เป็นเวลานาน ทำให้เกิดความรักความผูกพัน การเสียสละ แบ่งปัน มีความเอื้ออาทรต่อกัน การรวมตัวของคนในชุมชนเพื่อร่วมทำกิจกรรมต่างๆ ได้รับความร่วมมือเป็นอย่างดี สมาชิกส่วนใหญ่ที่เข้าร่วมอยู่ในวัยผู้สูงอายุ การประกอบอาชีพและกิจกรรมต่างๆ ผูกพันกับอัตลักษณ์ของชุมชนที่เป็นสวนเตย การพัฒนาสะท้อนให้เห็นถึงการน้อมนำปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงอย่างค่อยเป็นค่อยไปเป็นลำดับขั้นตอน ในโครงการ/กิจกรรมที่คนในชุมชนมีส่วนร่วม ใช้งบประมาณเหมาะสม พิจารณาตามความจำเป็น เน้นให้คนในชุมชนพึ่งตนเองให้มากที่สุด ด้วยต้นทุนของชุมชมที่เป็นต้นทุนทางสังคมที่ก่อให้เกิดความเข้มแข็งของชุมชนนำไปสู่การพัฒนาที่ยั่งยืน อันประกอบไปด้วยปัจจัยสำคัญ ได้แก่ ตัวบุคคลโดยเฉพาะต้นแบบที่เป็นผู้นำชุมชนในโครงการ/กิจกรรมต่างๆ การมีส่วนร่วมของคนในชุมชนและองค์กรภาคีเครือข่าย ทั้งภายในภายนอกที่เปิดรับแลกเปลี่ยนเรียนรู้ร่วมกันจนก่อให้เกิดการพัฒนาเป็นชุมชนพอเพียงที่มีความเข้มแข็ง จากข้อมูลของชุมชนนำมาสู่ระยะที่ ๒ ซึ่งเป็นการนำข้อมูลมาพัฒนาพิพิธภัณฑ์เสมือน และนำเสนอแก่ชุมชนเป็นระยะเพื่อปรับปรุงโครงร่างของพิพิธภัณฑ์เสมือนตามข้อเสนอแนะของชุมชน และนำมาสะท้อนผลเพื่อให้ชุมชนได้แสดงข้อคิดเห็นและพัฒนาข้อตกลงร่วมกันอย่างยั่งยืนและสะท้อนบริบทการพัฒนาของแต่ละชุมชนอย่างแท้จริง จนได้ข้อสรุปโครงสร้างของเว็บไซต์พิพิธภัณฑ์เสมือนจริง ที่สะท้อนถึงการน้อมนำปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงเพื่อเสริมสร้างความเข้มแข็งทางวัฒนธรรมของชุมชนโดยออกแบบให้มีการใช้งานที่เข้าใจได้ง่าย ชัดเจน ไม่ซับซ้อน นำเสนอเนื้อหาของชุมชนผ่านรูปแบบสื่อต่างๆ บนเว็บไซต์ชุมชนเสมือนจริงแต่ละชุมชน ได้แก่ - เว็บไซต์ชุมชนเลิศสุขสม http://www.siamcvm.com/lertsuksom - เว็บไซต์ชุมชนคลองลัดภาชี http://www.siamcvm.com/ladpache โดยแสดงเนื้อหาออกเป็น ๒ ส่วนคือ (๑) โครงสร้างเว็บไซต์หลัก (Site Structure) ของชุมชนในเขตภาษีเจริญ และ (๒) Wireframe ของเว็บไซต์พิพิธภัณฑ์เสมือนจริง ประกอบด้วย (๑) ข่าวสาร (๒) ประวัติชุมชน (๓) แกลอรี่ภาพ(๔) คลิปพอเพียง (๕) ชุมชนเสมือน (๖) ภาพ 360 องศา (๗) ตัดต่อ