วาทกรรมการพัฒนาทุนทางสังคม : ความยั่งยืนของชุมชนที่เข้มแข็ง

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา 1) บริบททางเศรษฐกิจ สังคม วัฒนธรรม การบริหารและ การเมืองที่มีผลต่อการพัฒนาทุนทางสังคม 2) วาทกรรมการพัฒนาทุนทางสังคมที่มีผลต่อแนวทางหรือหนทางสู่ ความยั่งยืนของชุมชนที่เข้มแข็ง 3) ปัจจัยที่สนับสนุนและปัจจัยที่เป็นอุปสรรคต่อการพัฒนาทุนทางสังคมเพื่อน าไปสู่ ความยั่งยืนของชุมชนที่เข้มแข็ง และ 4) เสนอแนวทางการพัฒนาเพื่อแก้ไขปัญหาอุปสรรคที่จะช่วยคลี่คลายต่อการ พัฒนาทุนทางสังคมเพื่อน าไปสู่ความยั่งยืนของชุมชนที่เข้มแข็ง การวิจัยนี้ใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสมผสาน กลุ่ม ตัวอย่างเลือกอย่างเฉพาะเจาะจง ได้แก่ ชุมชน 9 ชุมชน ใน 8 จังหวัด ภาคเหนือ การวิจัยเชิงปริมาณ เครื่องมือใน การวิจัย ได้แก่ แบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูลโดยสถิติพรรณนา การวิจัยเชิงคุณภาพ เครื่องมือในการวิจัย ได้แก่ แบบสัมภาษณ์เชิงลึก วิเคราะห์ข้อมูลเชิงพรรณนา ผลการวิเคราะห์ข้อมูลพบว่า 1) บริบททางด้านเศรษฐกิจ สังคมวัฒนธรรม การบริหาร และการเมือง ที่มีผลต่อการพัฒนาทุนทางสังคม มีค่าเฉลี่ยของระดับความคิดเห็นในภาพรวมอยู่ในระดับปานกลาง (x = 3.37) บริบททางเศรษฐกิจ ได้แก่ ระบบเศรษฐกิจแบบทุนนิยมท าให้นายทุนเห็นแก่ตัว ส่งผลให้สมาชิกในชุมชนไม่สามารถ พึ่งพิงและใช้ประโยชน์จากทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมได้เหมือนเดิม บริบททางสังคม ได้แก่ ชาวบ้านมีความ ร่วมมือร่วมใจในพื้นที่ บริบทด้านบริหารและการเมือง ได้แก่ ผู้น าชุมชนท้องถิ่น (ปราชญ์ชาวบ้าน ผู้อาวุโส หรือพ่อ หลวง) มีความน่าเชื่อถือและมีความไว้เนื้อเชื่อใจ 2) วาทกรรมการพัฒนาทุนทางสังคมที่มีผลต่อแนวทางหรือหนทาง สู่ความยั่งยืนของชุมชนที่เข้มแข็ง ค่าเฉลี่ยของระดับความคิดเห็นในภาพรวมอยู่ในระดับปานกลาง (x= 3.43) โดย รัฐมีบทบาทหลัก ในการประกอบสร้างและให้ความหมายค าว่า “ทุนทางสังคม”3) ปัจจัยที่สนับสนุนและปัจจัยที่เป็น อุปสรรคต่อการพัฒนาทุนทางสังคม เพื่อน าไปสู่การพัฒนาความยั่งยืนของชุมชนที่เข้มแข็ง มีค่าเฉลี่ยในภาพรวมที่ ระดับความคิดเห็นอยู่ในระดับปานกลาง (x= 3.42) ปัจจัยสนับสนุนเช่น บทบาทของผู้น าชุมชน การสร้าง กฏเกณฑ์ที่เป็นที่ยอมรับร่วมกันในชุมชน เป็นต้น ปัญหาอุปสรรค ได้แก่ การที่คนในชุมชนต้องประกอบอาชีพในแต่ ละครัวเรือน การที่สังคมมีผู้สูงอายุเป็นส่วนใหญ่ และความห่างไกลเชิงพื้นที่ 4) แนวทางการพัฒนาเพื่อแก้ไขปัญหา อุปสรรคที่จะช่วยคลี่คลายต่อการพัฒนาทุนทางสังคม เพื่อนำไปสู่การพัฒนาความยั่งยืนของชุมชนที่เข้มแข็งมี ค่าเฉลี่ยในภาพรวมที่ระดับความคิดเห็นอยู่ในระดับมาก (x = 3.53) ได้แก่ การสร้างความมีอยู่มีกินให้กับคนใน ชุมชน การสร้างจิตส านึกต่อส่วนรวมให้กับคนหนุ่มสาว คนวัยท างาน และการพัฒนาทุนมนุษย์ผ่านระบบการศึกษา มุ่งเน้นให้เด็กคิด วิเคราะห์ และจัดการแก้ไขปัญหาด้วยตนเองอย่างเป็นระบบ

คำสำคัญ