โครงการศึกษาวิจัยการจัดการเพื่อการพัฒนาชุมชนเมืองและที่อยู่อาศัยในเขตการค้าชายแดนไทย-มาเลเซีย
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
ด้วยความสำคัญของการค้าชายแดนตั้งแต่อดีตจวบจนถึงปัจจุบัน ส่งผลให้พื้นที่รอยต่อชายแดนของประเทศไทยกลายเป็นที่ที่เหมาะสำหรับการตั้งถิ่นฐานของมนุษย์จำนวนมากและมีพัฒนาการการเปลี่ยนแปลงจากชุมชนชนบทกลายเป็นชุมชนเมืองอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะอย่างยิ่งในเขตการค้าชายแดนไทย-มาเลเซียซึ่งถือเป็นเขตการค้าชายแดนที่สำคัญและมีมูลค่าการส่งออกและนำเข้าสินค้าสูงสุดของประเทศไทย อย่างไรก็ตามชายแดนไทย-มาเลเซียยังมีจุดอ่อนในเรื่องการบริหารจัดการเพื่อการพัฒนาชุมชนเมืองและที่อยู่อาศัยที่เป็นผลมาจากเศรษฐกิจการค้าและการลงทุนระหว่างประเทศ และผลกระทบจากการขยายตัวของเมืองใน 2ประเด็นสำคัญ คือ ขาดแผนรองรับในด้านที่อยู่อาศัยในเขตเมือง และขาดการรองรับบริการสาธารณะขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น จึงมีการจัดทำโครงการศึกษาวิจัยการจัดการเพื่อการพัฒนาชุมชนเมืองและที่อยู่อาศัย ในเขตการค้าชายแดนไทย-มาเลเซีย โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาภูมิหลังทางสังคม วัฒนธรรม การตั้งถิ่นฐานของประชากร ตลอดจนกระบวนการพัฒนาของชุมชนเมืองในพื้นที่เศรษฐกิจการค้าชายแดนไทย-มาเลเซีย ศึกษาข้อมูลสถานการณ์ของที่อยู่อาศัย เมือง และชุมชนในเขตการค้าชายแดนไทย-มาเลเซียในปัจจุบัน ศึกษาแนวทาง รูปแบบ และกระบวนการของการพัฒนาเมืองในมิติของที่อยู่อาศัยในพื้นที่ชายแดนไทย-มาเลเซียที่เหมาะสม และจัดทำแผนพัฒนาเมืองในมิติของที่อยู่อาศัยและชุมชนในพื้นที่เขตการค้าชายแดนไทย-มาเลเซีย โดยมีกระบวนการศึกษาวิจัยแบบผสมผสาน (mixed method research) ที่อยู่บนพื้นฐานของข้อมูลและปฏิบัติการภาคสนาม 4 เทศบาลในเขตการค้าชายแดนไทย-มาเลเซีย ประกอบด้วยขเทศบาลเมืองสะเดา เทศบาลเมืองปาดังเบซาร์ เทศบาลตำบลสำนักขาม จังหวัดสงขลา และเทศบาลเมืองเบตง จังหวัดยะลา รวมถึงการศึกษาดูงานชุมชนต้นแบบการจัดการเพื่อการพัฒนาเมืองในมิติของที่อยู่อาศัยและชุมชน เพื่อเป็นแนวทางการจัดทำแผนพัฒนาเมืองในมิติที่อยู่อาศัยและชุมชนของทั้ง 4 เทศบาลดังกล่าวผลการวิจัยพบว่า ประชาชนถือครองที่ดินแต่ละครัวเรือนโดยเฉลี่ย 3,269.9 ตารางวา หรือ 8.2 ไร่ส่วนใหญ่ใช้ประโยชน์จากที่ดินเพื่อการพักอาศัยบนเนื้อที่ต่ำกว่า 50 ตารางวา ในลักษณะบ้านเดี่ยวที่ตนเองเจ้าของและมีทะเบียนบ้านในชุมชนที่อาศัยอยู่ โดยเป็นบ้านคอนกรีตแบบถาวร จำนวน 2.6 ห้อง 1.5 ชั้นเลือกสร้างเองมากกว่าซื้อที่สำเร็จจากโครงการ และเห็นว่าในเขตเทศบาลช่วงระยะเวลา 10 ปีที่ผ่านมามีการขยายตัวของสิ่งปลูกสร้างเพิ่มขึ้นมาก ส่วนการเกิดปัญหาในเขตเมืองด้านลักษณะที่อยู่อาศัยอยู่ในระดับปานกลาง ด้านสภาพแวดล้อมการอยู่อาศัยในระดับน้อย และด้านมลภาวะที่อยู่อาศัยอยู่ในระดับไม่มีหรือไม่ปรากฏสถานการณ์ประชาชนในเขตการค้าชายแดนไทย-มาเลเซียส่วนใหญ่ประกอบอาชีพหลักเป็นการค้าขายหรือธุรกิจส่วนตัว ไม่มีอาชีพรอง มีรายได้เฉลี่ยของครัวเรือนอยู่ที่ 23,458.3 บาทต่อเดือน ส่วนรายจ่ายของครัวเรือนเฉลี่ย 17,245.0 บาทต่อเดือน มีค่าใช้จ่ายหลักเป็นค่าใช้จ่ายประจำวันหรือประจำเดือน และมีรายได้พอดีกับรายจ่าย จึงไม่มีหนี้ของครัวเรือนทั่วไปและไม่มีหนี้ของครัวเรือนอันเกิดจากที่ดินและที่อยู่อาศัย สำหรับปัญหาทางเศรษฐกิจที่ประชาชนประสบคือ เรื่องงานหรือรายได้ไม่แน่นอนมากที่สุด ประชาชนแต่ละครัวเรือนส่วนใหญ่อาศัยอยู่ในชุมชนเมืองตั้งแต่บรรพบุรุษเป็นครอบครัวเดี่ยว มักเลือกอาศัยอยู่ในชุมชนที่ใกล้ญาติพี่น้องและที่อยู่อาศัยตั้งอยู่ใกล้ชิดกับโรงเรียนหรือสถานศึกษามากที่สุด สำหรับกิจกรรมที่ไม่ต้องการให้อยู่ในชุมชนที่อยู่อาศัยมากที่สุดคือ โรงงานและอุตสาหกรรม และเห็นว่า การขยายตัวของชุมชนเมืองส่งผลให้เกิดการเปลี่ยนแปลงวิถีชีวิตของคนในท้องถิ่นอย่างแน่นอน นอกจากนี้เห็นว่า เทศบาลได้จัดบริการสาธารณะในภาพรวมอยู่ในระดับดี และต้องการให้เทศบาลดำเนินนโยบายการปรับปรุงสภาพแวดล้อมที่อยู่อาศัยเป็นอย่างมาก โดยเฉพาะอย่างยิ่งความต้องการในนโยบายด้านการส่งเสริมวัฒนธรรมและสังคมจากการวิเคราะห์ข้อมูลการใช้ประโยชน์ที่ดินปัจจุบัน ความต้องการการใช้ที่ดินในอนาคต และความเหมาะสมของพื้นที่สำหรับรองรับการพัฒนา นำมาสู่แนวทางการเลือกที่ตั้งและการออกแบบโครงการที่อยู่อาศัยของทั้ง 4 เทศบาล โดยมีนำเสนอลักษณะของอาคารหลัก 4 ประเภทคือ บ้านเดี่ยว บ้านแฝด ทาวน์โฮมส์อาคารพาณิชย์บนพื้นที่ที่ได้รับการจัดสรรรูปที่ดินของทั้ง 4 เทศบาล