ระดับความหลากหลายทางพันธุกรรมในประชากรปลาท้องถิ่นที่เป็นผลมาจากการเกษตรกรรม: กรณีศึกษาลำน้ำว้า (ลำน้ำสาขาแม่น้ำน่าน) จังหวัดน่าน

บทคัดย่อ

ชื่อเรื่อง : ระดับความหลากหลายทางพันธุกรรมในประชากรปลาท้องถิ่นที่เป็นผลมาจากการเกษตรกรรม: กรณีศึกษาลำน้ำว้า (ลำน้ำสาขาแม่น้ำน่าน) จังหวัดน่าน ชื่อผู้วิจัย : เชาวลีย์ ใจสุข อมรชัย ล้อทองคำ มุทิตา วงศ์สงคราม พัชรา นิธิโรจน์ภักดี บทคัดย่อ การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อทราบถึงผลของรูปแบบการเกษตรกรรมที่อาจมีผลต่อระดับความแปรปรวนทางพันธุกรรมของปลาท้องถิ่น ซึ่งได้เลือกปลาเลียหิน (Garra cambodgiensis) เป็นตัวแทนปลาท้องถิ่น เนื่องจากปลาชนิดนี้เป็นกลุ่ม Cyprinidae (กลุ่มปลาตะเพียน) ซึ่งเป็นกลุ่มที่มีความหลากหลายมากที่สุดในพื้นที่ ปลาเลียหินมีไข่เป็นแบบครึ่งจมครึ่งลอยซึ่งเป็นประเภทของไข่ที่พบได้มากในปลาท้องถิ่นซึ่งข้อมูลของปลาชนิดนี้จะสามารถนำไปเป็นประโยชน์ในการคาดการณ์ในปลาชนิดอื่นๆ ที่มีชีววิทยาคล้ายกันได้ การศึกษานี้รวบรวมปลาเลียหินมาจาก 3 สภาพพื้นที่ใหญ่ๆ ตามรูปแบบการใช้ประโยชน์ที่ดินและพื้นที่ป่าโดยแบ่งออกเป็น พื้นที่ป่า เกษตรกรรมปลอดสารเคมี เกษตรกรรมที่มีการใช้สารเคมี ตลอดลำน้ำว้า อ.บ่อเกลือ ถึง อ.เวียงสา จ.น่าน และศึกษาความแปรปรวนระดับพันธุกรรมจากเครื่องหมายพันธุกรรมไมโครแซทเทลไลท์ 5 ตำแหน่ง พบกลุ่มตัวอย่างปลาเลียหินมีความแตกต่างทางพันธุกรรม โดยความแปรปรวนทางพันธุกรรม (AMOVA) มีค่า Fixation index = 0.03808 (p<0.05) มีค่าความแปรปรวนระหว่างกลุ่ม 3.81% และความแปรปรวนภายในกลุ่ม 96.19% และการทดสอบความแตกต่างระหว่างประชากรจากค่า pairwise FST กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิต สำหรับการวิเคราะห์ระดับความหลากหลายทางพันธุกรรมภายในประชากรพบว่ากลุ่มตัวอย่างจากทั้ง 3 สภาพพื้นที่การเกษตรกรรมมีความหลากหลายทางพันธุกรรมไม่แตกต่างทางสถิติ (p>0.05) การไม่พบความต่างของระดับความหลากหลายทางพันธุกรรมของตัวอย่างปลาในแหล่งน้ำที่มีสภาพพื้นที่แตกต่างกันในการศึกษานี้คาดว่าอาจเป็นผลมาจากปลาเลียหินมีการแพร่กระจายสูงโดยเฉพาะการผสมพันธุ์วางไข่ที่เกิดขึ้นในฤดูน้ำหลากและไข่เป็นแบบครึ่งจมครึ่งลอย ซึ่งรูปแบบนี้เป็นปัจจัยสำคัญในการช่วยให้เกิดการแพร่กระจายตลอดลำน้ำปลาจึงมีความหลากหลายทางพันธุกรรม คำสำคัญ : ปลาเลียหิน, ความหลากหลายทางพันธุกรรม, ไมโครแซทเทลไลท์

คำสำคัญ