การกระจายของ subtypes ของเชื้อ Blastocystis ที่จำแนกได้จากสัตว์ที่ใกล้ชิดกับมนุษย์ สัตว์ในสวนสัตว์ และสัตว์ป่า ของประเทศไทย
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
Blastocystis เป็นเชื้อโปรโตซัวที่พบในระบบทางเดินอาหารของมนุษย์ และสัตว์หลายชนิด โดยเชื้อ Blastocystis ถูกยืนยันว่าสามารถทำให้เกิดพยาธิสภาพของลำไส้ โดยจะทำให้เกิดอาการลำไส้แปรปรวนในผู้ติดเชื้อ โดยสัตว์ถือเป็นแหล่งสะสมเชื้อที่สำคัญ มีรายงานการพบแบบชนิดย่อย (subtype; ST) ของเชื้อ Blastocystis แล้วทั่วโลกจำนวน 17 subtype พบความจำเพาะของ subtype ที่สามารถติดในคนจำนวน 9 subtype (ST1 ถึง ST9) ซึ่งในจำนวนนี้ บาง subtype สามารถติดเชื้อในสัตว์ได้เช่นกัน ดังนั้น การศึกษาครั้งนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ความหลากหลายและการกระจายตัวของ subtype ของเชื้อ Blastocystis ที่ติดเชื้อในสัตว์ชนิดต่างๆ ในประเทศไทย โดยทำการเก็บตัวอย่างมูลสัตว์จำนวนทั้งหมด 911 ตัวอย่าง จากสัตว์ 84 ชนิด แบ่งออกได้เป็น 3 กลุ่ม ได้แก่ สัตว์กินพืช (herbivore) 37 ชนิด สัตว์กินเนื้อ (carnivore) 14 ชนิด และสัตว์ที่กินทั้งพืชและเนื้อ (omnivore) 33 ชนิด เมื่อนำมาเพาะเลี้ยงในอาหารเลี้ยงเชื้อ Jones’ medium พบการติดเชื้อทั้งสิ้น 138 ตัวอย่าง (ร้อยละ 15.15) จากสัตว์ 40 ชนิด โดยพบในสัตว์กินพืชสูงที่สุด จำนวน 21 ชนิด (ร้อยละ 56.76) สัตว์ที่กินทั้งพืชและเนื้อ จำนวน 17 ชนิด (ร้อยละ 51.52) และสัตว์กินเนื้อ จำนวน 2 ชนิด (ร้อยละ 14.29) เมื่อนำตัวอย่าง DNA ของเชื้อ Blastocystis มาเพิ่มจำนวนชิ้นส่วนของยีน small-subunit ribosomal rDNA (SSU rDNA) และวิเคราะห์ลำดับนิวคลีโอไทด์ สามารถแปลผลลำดับนิวคลีโอไทด์ได้จำนวน 62 ตัวอย่าง จากสัตว์ 22 ชนิด โดยพบจำนวน subtype ในสัตว์ที่กินทั้งพืชและเนื้อสูงสุด 7 subtype จากสัตว์ 12 ชนิด พบในสัตว์กินพืช 5 subtype จากสัตว์ 11 นอกจากนี้ยังพบการแปรผันในระดับ allele ของ 9 subtypes ได้แก่ ST1 ถึง ST8 และ ST10 โดยพบความแปรผันจำนวน 2 1 2 3 3 2 3 1 และ 1 allele ตามลำดับ โดยในงานวิจัยครั้งนี้ได้รายงานการตรวจพบการติดเชื้อและวิเคราะห์ subtype ของ Blastocystis ในเต่าเหลือง (Indotestudo elongate) กระรอกสวน (Callosciurus erythraeus) วัวแดง (Bos javanicus) ไก่ฟ้าสีเหลืองทอง (Chrysolophus pictus) นกยูงอินเดีย (Pavo cristatus) และ นกยูงธรรมดา (Pavo muticus) เป็นครั้งแรก และพบการแปรผันทางพันธุกรรม ในระดับ allele ในทุก subtype ที่ติดเชื้อในสัตว์เหล่านี้ จากผลการศึกษาครั้งนี้จะเห็นได้ว่า มีการตรวจพบ subtype จากสัตว์ในประเทศไทย ที่สามารถติดเชื้อในคนได้จำนวน 8 subtype ได้แก่ ST1 ถึง ST8 โดย ST1 ตรวจพบในไก่ และสุกร ST2 ตรวจพบในชะนีธรรมดา ST3 ตรวจพบในลิงกัง ลิงแสม และลิงวอก ST4 ตรวจพบในกระรอกหลากสี กระรอกสวน เก้ง เต่าเหลือง แพะ หนูท้องขาว และหนูนา ST5 ตรวจพบใน วัวพื้นเมือง วัวแดง ไนอาล่า และสุกร ST6 ตรวจพบใน ไก่ฟ้าสีเหลืองทอง และนกยูงอินเดีย ST7 ตรวจพบในเป็ด ห่าน เต่าเหลือง และไก่ และ ST8 ตรวจพบใน นกยูงธรรมดา และ เม่นใหญ่แผงคอยาว แสดงให้เห็นว่า สัตว์บางชนิดโดยเฉพาะกลุ่มสัตว์เลี้ยง เช่น สุกร และสัตว์ที่กระจายอยู่ใกล้บริเวณชุมชน เช่น ลิงแสม สามารถตรวจพบการติดเชื้อ Blastocystis ที่เป็น subtype ที่สามารถติดเชื้อในคน ซึ่งสัตว์เหล่านี้จะมีความสำคัญในการแพร่กระจายเชื้อ Blastocystis สู่แหล่งน้ำธรรมชาติและติดต่อสู่คนได้ ดังนั้น การศึกษาความการกระจาย subtype ของเชื้อ Blastocystis ในสัตว์ในประเทศไทยครั้งนี้ จึงได้ข้อมูลพื้นฐานสำคัญ ที่จะนำไปใช้ในการควบคุม ตรวจสอบ และป้องกันการติดเชื้อชนิดนี้ ทั้งในคนและสัตว์ได้อย่างมีประสิทธิภาพต่อไปในอนาคต