การใช้ปุ๋ยหมักจากผักตบชวาทดแทนการใช้ปุ๋ยโพแทสเซียมเพื่อเพิ่มผลผลิตและคุณภาพของมันสำปะหลัง

บทคัดย่อ

การใช้ปุ๋ยหมักจากผักตบชวาทดแทนการใช้ปุ๋ยโพแทสเซียม เพื่อเพิ่มผลผลิต และคุณภาพของมันสำปะหลัง มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาอัตราปุ๋ยหมักผักตบชวาและปุ๋ยโพแทสเซียมเพื่อเพิ่มผลผลิตและคุณภาพมันสำปะหลัง ดำเนินการในพื้นที่ 6 แห่ง รวมเป็น 6 โครงการวิจัยย่อย ได้แก่ โครงการวิจัยย่อยที่ 1 การใช้ปุ๋ยหมักจากผักตบชวาทดแทนการใช้ปุ๋ยโพแทสเซียมเพื่อเพิ่มผลผลิตและคุณภาพของมันสำปะหลังในดินร่วนปนทราย ต.ชัยนาม อ.วังทอง จ.พิษณุโลก (กลุ่มชุดดิน 35) ดำเนินงานปี 2559-2561 พิกัด N1858156 E658062 โครงการวิจัยย่อยที่ 2 การใช้ปุ๋ยหมักจากผักตบชวาทดแทนการใช้ปุ๋ยโพแทสเซียมเพื่อเพิ่มผลผลิตและคุณภาพของมันสำปะหลังในดินร่วนปนเหนียว ต.วังพิกุล อ.วังทอง จ.พิษณุโลก (กลุ่มชุดดิน 29) ดำเนินงานปี 2560-2561 พิกัด N1855722 E651243 โครงการวิจัยย่อยที่ 3 การใช้ปุ๋ยหมักจากผักตบชวาทดแทนการใช้ปุ๋ยโพแทสเซียมเพื่อเพิ่มผลผลิตและคุณภาพของมันสำปะหลังในดินร่วนปนทรายปนกรวด ต.ผักขวง อ.ทองแสนขัน จ.อุตรดิตถ์ (กลุ่มชุดดินที่ 56) ดำเนินงานปี 2560-2561 พิกัด N 1938379 E 647779 โครงการวิจัยย่อยที่ 4 การใช้ปุ๋ยหมักจากผักตบชวาทดแทนการใช้ปุ๋ยโพแทสเซียมเพื่อเพิ่มผลผลิตและคุณภาพของมันสำปะหลังในดินร่วนปนทรายแป้ง ตำบลหนองโสน อำเภอสามง่าม จังหวัดพิจิตร (กลุ่มชุดดิน 33) ดำเนินงานปี 2560-2561 พิกัด N 1815529 E 611030 โครงการวิจัยย่อยที่ 5 การใช้ปุ๋ยหมักจากผักตบชวาทดแทนการใช้ปุ๋ยโพแทสเซียมเพื่อเพิ่มผลผลิตและคุณภาพของมันสำปะหลังในดินร่วนปนทรายสีน้ำตาลเข้ม ต.ก่อเอ้ อ.เขื่องใน จ.อุบลราชธานี (กลุ่มชุดดิน 40) ดำเนินงานปี 2560-2561 พิกัด N 1701404 E 455122 โครงการวิจัยย่อยที่ 6 การใช้ปุ๋ยหมักจากผักตบชวาทดแทนการใช้ปุ๋ยโพแทสเซียมเพื่อเพิ่มผลผลิตและคุณภาพของมันสำปะหลังในดินทรายปนร่วน ต.บ้านค้อ อ.เมือง จ.ขอนแก่น (กลุ่มชุดดิน 41) ดำเนินงานปี 2560-2561 พิกัด N1833742 E263713 วิธีการดำเนินการ วางแผนการทดลองแบบ Randomized Complete Block (RCB) จำนวน 3 ซ้ำ 10 วิธีการทดลอง โดยมีรายละเอียดดังนี้ วิธีการที่ 1 แปลงควบคุม (ไม่ใส่ปุ๋ยเคมี) วิธีการที่ 2 ใส่ปุ๋ยเคมี N- P2O5- ตามอัตราค่าวิเคราะห์ดิน วิธีการที่ 3 ใส่ปุ๋ยเคมี N- P2O5 ตามอัตราค่าวิเคราะห์ดินและ ปุ๋ยโพแทสเซียม K2O อัตรา 4 กก.ต่อไร่ วิธีการที่ 4 ใส่ปุ๋ยเคมี N- P2O5 ตามอัตราค่าวิเคราะห์ดินและ ปุ๋ยโพแทสเซียม K2O อัตรา 8 กก.ต่อไร่ วิธีการที่ 5 ใส่ปุ๋ยเคมี N- P2O5 ตามอัตราค่าวิเคราะห์ดินและ ปุ๋ยโพแทสเซียม K2O อัตรา 16 กก.ต่อไร่ วิธีการที่ 6 ใส่ปุ๋ยเคมี N- P2O5 ตามอัตราค่าวิเคราะห์ดินและ ปุ๋ยโพแทสเซียม K2O อัตรา 32 กก.ต่อไร่ วิธีการที่ 7 ใส่ปุ๋ยเคมี N- P2O5 ตามอัตราค่าวิเคราะห์ดินและปุ๋ยหมักผักตบชวา อัตราเทียบเท่า ปุ๋ยโพแทสเซียม K2O โดยประมาณ 4 กก.ต่อไร่ (320 กิโลกรัมต่อไร่) วิธีการที่ 8 ใส่ปุ๋ยเคมี N- P2O5 ตามอัตราค่าวิเคราะห์ดิน และปุ๋ยหมักผักตบชวา อัตราเทียบเท่าปุ๋ยโพแทสเซียม K2O โดยประมาณ 8 กก.ต่อไร่ (640 กิโลกรัมต่อไร่) วิธีการที่ 9 ใส่ปุ๋ยเคมี N- P2O5 ตามอัตราค่าวิเคราะห์ดิน และปุ๋ยหมักผักตบชวา อัตราเทียบเท่าปุ๋ยโพแทสเซียม K2O โดยประมาณ 16 กก.K2O ต่อไร่ (1,280 กิโลกรัมต่อไร่) วิธีการที่ 10 ใส่ปุ๋ยเคมี N- P2O5 ตามอัตราค่าวิเคราะห์ดิน และปุ๋ยหมักผักตบชวา อัตราเทียบเท่าปุ๋ยโพแทสเซียม K2O โดยประมาณ 32 กก.K2O ต่อไร่ (2,560 กิโลกรัมต่อไร่) ผลการทดลองพบว่า ปริมาณธาตุโลหะหนักในผักตบชวาซึ่งเป็นวัสดุหลักในการผลิตปุ๋ยหมักผักตบชวา ปริมาณธาตุโลหะหนักที่มีในผักตบชวาของโครงการวิจัยย่อยทั้ง 6 โครงการมีค่าต่ำกว่าค่ามาตรฐานปุ๋ยอินทรีย์ของกรมพัฒนาที่ดิน แสดงให้เห็นว่าการใช้ผักตบชวามาผลิตปุ๋ยหมักสามารถปฏิบัติได้เนื่องจากปริมาณโลหะหนักไม่เกินค่ามาตรฐาน การเปลี่ยนแปลงสมบัติทางเคมีของดิน เนื่องจากเป็นการทดลองเพียง 1-2 ปี โดยรวมไม่พบการเปลี่ยนแปลงสมบัติทางเคมีของดินอย่างชัดเจน ผลของการศึกษาอัตราปุ๋ยหมักจากผักตบชวาและปุ๋ยโพแทสเซียมเพื่อเพิ่มผลผลิตและคุณภาพของมันสำปะหลัง จากการทดลองโครงการย่อย 6 แห่ง ตามลักษณะเนื้อดินต่าง ๆ ได้แก่ ดินร่วนปนทราย ดินร่วนปนเหนียว ดินร่วนปนทรายปนกรวด ดินร่วนปนทรายแป้ง ดินร่วนปนทรายสีน้ำตาลเข้ม และดินทรายปนร่วนตามลำดับ โดยพิจารณาจากผลผลิตมันสำปะหลัง พบว่าอัตราการใส่ปุ๋ยหมักผักตบชวาร่วมกับปุ๋ยเคมี ในโครงการวิจัยย่อยที่ 1 4 และ 6 ซึ่งลักษณะดินเป็นดินร่วนปนทราย ดินร่วนปนทรายแป้ง และดินทรายปนร่วน การใส่ปุ๋ยตามวิธีการที่ 10 คือ ใส่ปุ๋ยเคมี N-P2O5 ตามอัตราแนะนำ ร่วมกับปุ๋ยหมักผักตบชวา อัตราเทียบเท่า K2O 32 กิโลกรัมต่อไร่ (2,560 กิโลกรัมต่อไร่) ให้ผลผลิตสูงที่สุดทั้ง 3 แห่ง แต่โครงการวิจัยย่อยที่ 2 เป็นดินร่วนปนเหนียว โครงการวิจัยย่อยที่ 3 เป็นดินร่วนปนทรายปนกรวด และโครงการวิจัยย่อยที่ 5 เป็นดินร่วนปนทรายสีน้ำตาลเข้ม ให้ผลผลิตสูงที่สุดในวิธีการที่แตกต่างกันไป ผลของการศึกษาผลตอบแทนทางเศรษฐกิจโดยภาพรวม พบว่า วิธีการที่มีการใส่ปุ๋ยเคมีเพียงอย่างเดียวมีต้นทุนการผลิตต่ำกว่าวิธีการที่ใส่ปุ๋ยเคมีร่วมกับปุ๋ยหมักผักตบชวา ทำให้วิธีการที่มีการใส่ปุ๋ยเคมีเพียงอย่างเดียวให้ผลตอบแทนที่สูงกว่า และมีความคุ้มทุนมากกว่า แต่อย่างไรก็ตาม การทดลองเรื่องการใส่ปุ๋ยหมักผักตบชวาร่วมกับปุ๋ยเคมีนี้ เป็นการทดลองเพียง 1-2 ปี จึงไม่สามารถสรุปได้ชัดเจนว่าวิธีการใด หรือใส่ปุ๋ยอัตราใดเหมาะสมต่อการเพิ่มผลผลิตมันสำปะหลัง ควรมีการวิจัยเพิ่มเติมในระยะเวลานานกว่านี้

คำสำคัญ