อัตลักษณ์ของลาวหลวงพระบางและลาวพลัดถิ่น ในจังหวัดเชียงราย ผ่านเพลงขับทุ้มหลวงพระบาง

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้เป็นการศึกษาอัตลักษณ์ของลาวหลวงพระบางและลาวพลัดถิ่นในจังหวัดเชียงราย ผ่านเพลงขับทุ้ม หลวงพระบาง โดยใช้แนวทางการศึกษาแบปรากฏการณ์วิทยา (Phenomenological Research) ศึกษากลุ่มชาติพันธุ์ที่มี การธำรงอัตลักษณ์ความเป็นลาวหลวงพระบางของชุมชมชนบ้านห้วยลึก จังหวัดเชียงราย ที่อดีตต้องปิดช่อนความเป็นสาวด้วย เหตุผล ความไม่มันคงของความเป็นพลเมืองของรัฐไทย แต่ปัจจุบันความเป็นลาวหลวงพระบางได้ถูกหยิบใช้ และนำเสนอเพื่อ การแสดงตัวตนความเป็นลาวหลวงพระบางที่ชาวลาวพลัดถิ่นบ้านห้วยลึกอยากจะเป็นนำไปสู่การธำรงอัตลักษณ์หลวงพระ บางผ่านเพลงขับทุ้มหลวงพระบาง โดยศึกษาจากการเก็บข้อมูล ด้านดนตรีและบริบทพื้นที่ ตั้งแต่การตั้งถิ่นฐาน ประวัติ ความเป็นมาของชาวลาวพลัดถิ่น (Lao) คนพลัดถิ่น (Diaspora) อัตลักษณ์ชาติพันธุ์ (Ethnic Identty) ชาติพันธุ์คนธุ์คนตริวิทยา (Ethnomusiccology) ตลอดจนงานวิจัยเกี่ยวข้องกับการขับทุ้มหลวงพระบาง จากเอกสาร หนังสือ และการลงภาคสนามทำ การสังภตอย่างมีส่วนร่วม การบันทึกเทป และการวิเคราะห์ เพื่อดีความเกี่ยวกับการใช้เพลงขับทุ้มหลวงพระบาง ในการ สร้างอัดลักษณ์ของลาวพลัดถิ่น โดยศึกษาผ่าผ่านทำนอง เนื้อร้อง ของเพลงขับทุ้มหลวงพระบาง และการนำ เพลงขับทุ้มไปใช้ เพื่อ ธำรงอัตลักษณ์ความเป็นลาวหลวงพระบางสู่ลาวพลัดถิ่น จากการศึกษา พบว่า อัตลักษณ์ลาว การสร้างตัวตนและการคงอยู่ ภายได้แนวคิดในเรื่องของรัฐชาติสมัยใหม่ การเข้ามาเป็นประชากรไทย ทั้งที่ยังบอกและแสดงตัวตนว่าเป็นคนลาวและสะท้อนอัตลักษณ์ความเป็นลาวออกมาในรูปแบบ ต่าง ๆ อีกทั้งยังมีการถ่ายทอดอัตลักษณ์ไปถึงคนรุ่นใหม่ การยอมรับตัวตนของตนเองภายใต้กระบวนการทำให้เป็นไทยผ่าน การศึกษา ภาษา วัฒนธรรมหลักที่เกิดขึ้นมาภายใต้แนวคิดเรื่องของความมั่นคงแห่งรัฐชาติ และความเป็นหนึ่งเดียวภายใต้เส้น พรมแดนของรัฐ ในฐานะคนพลัดถิ่น(Diaspora) และสำนึกในเรื่องของพื้นที่ที่เป็นมาตุภูมิ นำไปสู่เรื่องของการโหยหาอดีต (Nostalgia) ก่อให้เกิดเป็นกระบวนการรื้อฟื้นทางวัฒนธรรม จากการศึกษางานเขียนเกี่ยวกับประวัติศาสตร์ลาวควบคู่กับการ สัมภาษณ์ชาวบ้านห้วยลึกที่สะท้อนให้เห็นถึงกระบวนการกลายเป็นคนพลัดถิ่นของชาวลาวหัวยลึกนั้น มีปัจจัยที่สำคัญจาก สภาวะความเปลี่ยนแปลงระบบการเมืองการปกครองของประเทศลาว กระบวนการเข้ามาตั้งถิ่นฐานในประเทศไทยภายใต้ สภาวะของความเป็นรัฐชาติ ได้นำเพลงขับทุ้มหลางพระบาง ซึ่งเป็นวัฒนธรรมของตนเองมาใช้ในริบทต่าง ๆ และยังคงสืบ ทอดวัฒนธรรมที่เป็นรากเหง้า แสดงความโหยหาความเป็นอดีตา ประวัติศาสตร์ของกลุ่มชนและการสานสัมพันธ์กับกลุ่ม บ้านถิด ผ่านบทเพลงที่เป็นเอกลักษณ์ของกลุ่มชนนั้น เป็นการนำมาซึ่งทำนองแลงและฉันทลักษณ์ของบทเพลง ส่วนเนื้อร้องจะ เปลี่ยนไปตามความต้องการของผู้ร้องและโอกาสในนำไปไปใช้นั้นเปลี่ยนไปตามสภาพของพื้นที่วัฒนธรรมของพื้นที่ดำรงอยู่

คำสำคัญ