ความหลากหลายและการระบุชนิดด้วยเครื่องหมายพันธุกรรมในสัตว์ สะเทินน้ำสะเทินบก ในบริเวณแม่น้ำโขงจังหวัดมุกดาหาร

บทคัดย่อ

การศึกษาความหลากชนิดของสัตว์สะเทินน้ำสะเทิน ในบริเวณแม่น้ำโขงจังหวัด มุกดาหาร โดยการเก็บตัวอย่างในเดือนสิงหาคม 2556 ถึง กันยายน 2557 พบสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบกจำนวน 16 ชนิด 1 อันดับคืออันดับ Anura 5 วงศ์ 12 สกุล วงศ์กบ เขียด 3 ชนิด ได้แก่ กบนา (Hoplobatrachus rugulosus) กบหลังขีด (Hylarana macrodactyla) กบหลังไพร (Pelophylax lateralis) วงศ์กบทูด 3 ชนิด ได้แก่ กบหนอง (Fejervarya limnocharis) เขียดจะนา (Occidozyga lima) เขียดน้ำนอง (O. martensii) วงศ์อึ่ง 7 ชนิด ได้แก่ อึ่งขาคำ (Microhyla pulchra) อึ่งข้างดำ (M. heymonsi) อึ่งน้ำเต้า (M. fissipes) อึ่งอ่างบ้าน (Kaloula pulchra) อึ่งก้นขีด (K. mediolineata) อึ่งแดง (Calluella guttulata) อึ่งปากขวด (Glyphoglossus molossus) วงศ์ปาด 2 ชนิด ได้แก่ ปาดบ้าน () ปาดจิ๋วลายแต้ม และวงศ์คางคก 1 ชนิด ได้แก่ คางคกบ้าน (Duttaphrynus melanostictus) จากการเพิ่มปริมาณดีเอ็นเอส่วนของยีน Cytochrome c oxidase I (COI) เพื่อใช้ระบุชนิดสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบกทั้ง 10 ชนิด พบว่าแต่ละชนิดมีลำดับนิวคลีโอไทด์ที่มีขนาดความยาวอยู่ในช่วง 680 ถึง 804 คู่เบส และเมื่อศึกษาความสัมพันธ์เชิงวิวัฒนาการที่ได้จากวิธีการ Maximum likelihood, Neighbor joining และ UPGMA พบว่าลำดับนิวคลีโอไทป์ของยีน COI สามารถจำแนกตัวอย่างทั้ง 10 ชนิด ออกเป็น 4 วงศ์ตามระบบอนุกรมวิธาน โดยจุดแยกของวิวัฒนาการเริ่มที่วงศ์ Bufonidae และอัตราการแทนที่คู่เบสด้วยวิธีการคำนวณ Maximum Likelihood Estimate พบการแทนที่คู่เบสแบบทรานซิชันร้อยละ 13.80 การแทนที่คู่เบสแบบทรานสเวอร์ชันร้อยละ 5.60 ซึ่งการใช้เครื่องหมายดีเอ็นเอแบบบาร์โคดสามารถช่วยยืนยันการจัดจำแนกชนิดของปลาด้วยลักษณะทางสัณฐานวิทยาให้เป็นไปอย่างถูกต้อง รวดเร็วมากยิ่งขึ้น คำสำคัญ: ความหลากหลาย สัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก แม่น้ำโขง มุกดาหาร

คำสำคัญ