การประเมินพื้นที่เสี่ยงภัยแล้งด้วยดัชนีความสมบูรณ์ของพืชพรรณ และตรวจระดับความเครียดของเกษตรกรปลูกข้าว ในพื้นที่ลุ่มน้ำห้วยข้าวสาร จังหวัดอุบลราชธานี

บทคัดย่อ

การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อประเมินพื้นที่เสี่ยงภัยแล้งตามดัชนีความสมบูรณ์ของพืชพรรณ (VHI) ด้วยเทคโนโลยีรีโมทเซ็นซิ่ง และเพื่อตรวจวัดระดับความเครียดของเกษตรกรปลูกข้าวในพื้นที่ลุ่มน้ำห้วยข้าวสาร วิธีดำเนินการวิจัย รวบรวมภาพถ่ายดาวเทียม Landsat 8 OLI และ TIRS ความละเอียดของภาพ (Resolution) 30x 30 เมตร จำนวน 9 ภาพ จำนวน 3 ปี (2557-2559) แบ่งการศึกษาออกเป็น 3 ช่วงระยะเวลา คือ ช่วงฤดูแล้ง (มกราคม-เมษายน) ฤดูฝน (พฤษภาคม-กันยายน) และฤดูหนาว (ตุลาคม-ธันวาคม) จากนั้นเก็บแบบสอบถามระดับความเครียดของประชาชน ผลการศึกษาพบว่าช่วงฤดูแล้ง มีพื้นที่แห้งแล้ง 0.006 ตารางกิโลเมตร และแห้งแล้งปานกลาง 2.193 ตารางกิโลเมตร ช่วงฤดูฝน มีพื้นที่แห้งแล้ง 0.001 ตารางกิโลเมตร และแห้งแล้งปานกลาง 4.262 ตารางกิโลเมตร และช่วงฤดูหนาว พื้นที่แห้งแล้ง 0.001 ตารางกิโลเมตร และแห้งแล้งปานกลาง 0.227 ตารางกิโลเมตร สำหรับความสัมพันธ์ของดัชนีวัดพืชพรรณ (VCI) และดัชนีวัดอุณหภูมิพื้นผิว (TCI) พบว่าในช่วงฤดูแล้งได้ค่า r= 0.408 และสมการ Y = 46.734883+0.450198X ช่วงฤดูฝนได้ค่า r= 0.360 และสมการ Y = 48.870516+0.303633X และช่วงฤดูหนาวได้ค่า r= 0.4336 และสมการ Y = 42.017843+0.669488X สำหรับความคิดเห็นของประชาชนต่อความแห้งแล้ง พบว่า ส่วนใหญ่คิดว่าน้ำในแหล่งน้ำเพียงพอต่อการปลูกข้าว ร้อยละ 91.7 มีอารมณ์หงุดหงิดเวลาฝนไม่ตก ร้อยละ 70.2 และคิดว่าปริมาณที่ฝนตกลงมาเพียงพอต่อการเจริญเติบโตของข้าว ร้อยละ 56.0 ตามลำดับ และผลการศึกษาความเครียดของประชาชน พบว่าส่วนใหญ่มีความเครียดอยู่ในระดับมาก ร้อยละ 52.4 และความเครียดสูงกว่าปกติเล็กน้อย ร้อยละ 29.8

คำสำคัญ